عبدالستار دوشوکی: پیکر ماشاالله بامری یکی از نوازندگان و خوانندههای سرشناس و صاحب سبک و نامدار بلوچ در قطعه هنرمندان گورستان شهرستان زادگاهش ایرانشهر، که شهر دلگان پیش از این جزوی از آن بود، به خاک سپرده شد. بامری که بعد از چندین ماه جدال با سرطان روده، عصر جمعه در سن ۶۰ سالگی دار فانی را وداع کرد، نه تنها یکی از پیشکسوتان و مقام دانهای خلاق موسیقی بلوچی بود بلکه جزوء مفاخر هنری استان سیستان و بلوچستان و ایران شناخته میشود.
نگارنده حدود چهل سال پیش در عنفوان نوجوانی، با صدای گرم و سبک دوست داشتنی و مردمی ماشاالله بامری آشنا شدم. ترانه قدیمی و بسیار زیبای وی بنام «لاشار کوءرا سالونک ِ سیئرین» (جشن و سرور عروسی داماد در کنار رودخانه لاشار) بهعنوان یک قطعه بیادماندنی موسیقی فولکلور بلوچی در تاریخ موسیقی و هنر بلوچستان ثبت شده است. حدود چهل سال پیش ماشاالله بامری در شعر و موسیقی خود همواره از شادی و شعف دادمادهایی سخن میگفت که بعد از مراسم کئورگان (آراستن داماد) در کنار رودخانه های بلوچستان با دُهل و سُرنای شاد بسوی خانه عروس بدرقه میشدند. دامادهای شادی که بدون حیرت و تعجب به وفور یافت میشدند. آخرین اثری که من از ماشاالله بامری دیدم، همکاری اخیر وی با گروه رستاک بود که ویدئوی زیبای آن در یوتوب موجود است. اما این بار بجای شور و شعف قدیمی در مورد وفور دامادهای شاد، در ترانهای بنام مروچان (این روزها) وی به سبک همان موسیقی شاد همیشگی خود، اکنون (این روزها) از حیرت و درماندگی خود برای یافتن «آنگونه دامادها»، حکایت از گذر نامناسب زمان و حقیقت تلخ مکان دارد. در نتیجه تعجب آور نیست اگر گروه با ارزش رستاک برای راهنمایی در مورد موسیقی بلوچی به سراغ ماشاالله بامری رفتند.
ماشاالله بامری همانند بسیاری از مشاهیر و پژوهشگران موسیقی فولکلور بلوچی نظیر «ملاکمال حان هوت»، «جـاروک» و «استاد دینارزهی» ریشه در فرهنگ غنی بلوچی داشت. بامری علاوه بر ایران بههمراه گروه خود به نام «آوای دل» در کشورهای مختلف جهان از جمله آلمان، هلند، ترکیه، فرانسه، بلژیک، ونزوئلا، عمان و امارات کنسرت برگزار کرده بود و هنر موسیقی بلوچی را به عرصه نمایش گذاشته بود. اگرچه وی در بسیاری از جشنواره های ملی و بین المللی مورد تقدیر و ستایش قرار گرفته بود، اما جایگاه به اصطلاح «خاکی» و مردمی بودن و شیوه ساده زیستن وی در طی قریب به نیم قرن فعالیت هنری او را در اذهان مردم بلوچ و بقیه هموطنان برای همیشه ماندگار کرده است. بیاد دارم در اوایل دهه پنجاه شمسی ماشاءالله افتخار ما در کنسرت های موسیقی اردوگاه تابستانی نوجوانان در رامسر بود و بسیاری از ما نوجوانان شرکت کننده در اردوگاه رامسر به او افتخار میکردیم. آخرین اجرای ماشاالله بامری در تالار بتهـوون خانه هنرمندان تهران برگزار شد.
اگرچه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان مدعی است بخشی از هزینه عمل جراحی و مداوای ماشاالله بامری را تقبل کرده، اما بر طبق گزارش مندرجه در خبرگزاری کار ایران (ایلنا) به تاریخ اول مرداد «وزارت ارشاد از هنرمندان بومی استفادهی ابزاری میکند» ـ و بامری از این امر مستثنی نبود. خبرگزاری کار ایران (ایلنا) بهنقل از محمدرضا درویشی(هنرمند و پژوهشگر) در مرگ این هنرمند بومی میگوید: «هیچکس در این کشور به ماشاءالله بامری کمک نکرد.» این هنرمند خاطرنشان کرد: «هزینهی بیمارستان ماشاالله بامری سه میلیون تومان بود که با کمک فواد توحیدی و دو نفر از دوستان وی تامین شد تا جسم بامری از بیمارستان مرخص شود». وی اضافه میکند: «صندوق حمایت از هنرمندان به کدام فرهنگ این مملکت کمک کرده است که بزرگان موسیقی محلیاش برای هزینههای ناچیز جان خود را به راحتی از دست میدهند؟» بر طبق گزارش ایلنا ماشاالله بامری حتی هزینهی شیمیدرمان خودش را نداشت و اگر میتوانست این هزینهها را بپردازد حداقل تا یک سال دیگر میماند. روانــش شاد و یادش گرامی بــاد!
- عبدالستار دوشوکی/ مرکز مطالعات بلوچستان ـ لندن