برنامه رادیویی سال‌روز انتشار آهنگ یستردی از گروه بیتلز

۴۶ سال قبل در چنین روزی (۱۴ جون ۱۹۶۵) آهنگ «دیروز» (Yesterday) برای اولین بار ضبط شد. ترانه‌ای که در تمام این سال‌ها از رادیوهای سراسر جهان، پخش می‌شود و هرگز تازگی‌اش را از دست نمی‌دهد.
به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی آهنگ «Yesterday» ترانه‌ای‌ست از حسرت‌های دیروز که به درازای غربت تمام انسان‌های روی زمین، جریان دارد. هر یک از ما حسرت‌هایی را در زندگی خود داریم و گاهی در زندگی، به دیروز فکر می‌کنیم و آن‌چه را که از دست داده‌ایم در ذهن می‌آوریم. این آهنگ به طرز خیره‌کننده‌ای کوتاه و غم‌ناک است.

«فایل رادیویی را بشنوید»

دانلود فایل رادیویی (۵/۲ مگابایت)

آهنگ Yesterday برای نخستین بار از سوی گروه بیتلز در اواسط دهه‌ی شصت میلادی ضبط و عرضه شد. این آهنگ اگرچه با نام بیتل‌ها شناخته می‌شود اما خالق اصلی آن یکی از اعضای گروه بیتلز است. «پل مکارتنی» در ابتدا ملودی این آهنگ را خلق کرد و بعد شعری را برایش سرود.
این قطعه، به عقیده‌ی بسیاری از منتقدین موسیقی بهترین و موفق‌ترین کار موسیقی مکارتنی‌ست.
او در باره این آهنگ می‌گوید: «ملودی، هنگام شب به ذهنم خطور کرد، از تختخواب بلند شدم و پای پیانو رفتم و بعد از یکی دو ساعت کل قطعه را پرورش دادم. در ابتدا فکر می‌کردم این آهنگ ممکن است شبیه یکی دیگر از کارهای خودمان یا حتی دیگران بشود که به‌طور ناخودآگاه به ذهنم خطور کرده، اما خوشبختانه این‌چنین نشد.»

پل مکارتنی در ابتدا تصمیم گرفت نام قطعه را Scrambled Eggs (تخم مرغ های املت شده) بگذارد. او بر اساس همین نام، شعری نیز تهیه کرد. اما پس از آن‌که حدود یک‌ماه این قطعه را برای دوستان و آشنایان اجرا کرد، به دو نتیجه‌ی مهم رسید. نخست آن‌که این قطعه را هیچ‌کس پیش از این نشنیده است و دوم آن‌که شعر، مناسب موسیقی نبود. از این‌رو وی نام قطعه را به Yesterday تغییر داد و متن ترانه را نیز به همین‌صورت عوض کرد.
اما برخلاف Scrambled Eggs که سروده‌ای ساده و شوخ‌طبعانه بود، ترانه‌ی Yesterday جزو پخته‌ترین و با معنی‌ترین سروده‌های مکارتنی است که به‌نوعی نمایان‌گر وجود مشکلات در زندگی، حالت‌های افسردگی و ناراحتی‌ها مربوط به گذشته است. در واقع اگر به معنی و مفهوم کارهای بیتلز بعد از این ترانه‌ی زیبا دقت کنیم خواهیم دید که این آِهنگ، هم از دیدگاه سازبندی و تنظیم موسیقی و هم از دیدگاه نگرش به متن ترانه، نقطه‌ی عطفی در موسیقی بیتلز به شمار می‌رود.
این ترانه نخستین کاری بود که پل مکارتنی به‌تنهایی و فقط با یک گیتار آن‌را اجرا کرد و تنها از یک کوارتت سازهای زهی برای همراهی خود استفاده کرد.
هم‌چنین این نخستین باری بود که سازهای زهی در گروه محبوب بیتلز استفاده می‌شد و به همین‌دلیل به نوعی از المان‌های موسیقی کلاسیک چه از لحاظ ساز و چه از لحاظ فرم و تنظیم موسیقی، در آن استفاده شد.

این قطعه بسیار زیبا پس از انتشار، نخستین قطعه ای بود که در زمان خود – در حالی‌که طرف‌داران بیتلز اغلب جوانان بودند – مورد توجه افراد بزرگ‌سال نیز قرار گرفت و نیز نسخه‌های متعدد بی‌کلام آن از سوی بسیاری از کمپانی‌های ضبط موسیقی منتشر شد.

این آهنگ را بزرگانی چون الویس پریسلی، فرانک سیناترا، اندی ویلیامز، تام جونز و ری چارلز دوباره‌خوانی کرده‌اند و پیش از انقلاب، فرهاد هنرمند گران‌قدر موسیقی کشور آن‌را به زبان اصلی و با زیبایی بسیار اجرا کرده است.
جالب است که در زمان انتشار این ترانه بسیاری از طرف‌داران دو آتشه‌ی بیتلز، پل مکارتنی را به باد انتقاد گرفتند که چرا آن‌را به‌تنهایی اجرا کرده و عده‌ای از هواداران نیز بیم‌ناک شدند که ممکن است زمان فروپاشی گروه بیتل‌ها فرا رسیده باشد. البته این اتفاق تا ۵-۶ سال آینده رخ نداد.

• ثمر سعیدی / مجله‌ی موسیقی ملودی
  تهیه و تنظیم فایل رادیویی از تیم رادیو ملودی