جان لنون، پدیده‌ی اجتماعی

یادداشت «علیرضا میراسداله» برای مجله‌ی موسیقی ملودی، به‌مناسبت هفتادمین زادروز جان لنون، موزیسینی که به یک پدیده‌ی اجتماعی تبدیل شد:

وقتی صحبت از جان لنون می‌شه بلافاصله نام «بیتلز» به ذهن خطور می‌کنه، گروهی که شهرتشون از هیچ‌کدوم از روسای جمهور امریکا کمتر نیست.

دهه‌ی شصت میلادی زمانی بود که دنیا با سرعتی شگفت انگیز تغییر می‌کرد و هر کس ‌که می‌تونست در این دریای پر تلاطم، بهتر موج‌سواری کنه موندگار‌تر بود و خیلی زود به نماد و سمبل تغییرات بدل می‌شد.
در چنین شرایطی گروه بیتلز با اندک سواد موسیقایی و کمترین تلاش برای بهره‌برداری از هنر ناب موسیقی به صرف ساختن چند قطعه‌ی زیبا که کاملن موافق جریانات اجتماعی بود به بزرگ‌ترین آیکن تبلیغاتی انگلستان تبدیل شدند و خواسته یا ناخواسته به شهرتی ورای باور، در کل دنیا رسیدند.
در همون ایام گروه «رولینگ استونز» کارهایی به مراتب جدی‌تر تولید می‌کرد که کمتر مورد توجه قرار می‌گرفت و کمی دیرتر کسانی مثل «فرانک زاپا» و «کاپیتان بیف‌هارت» در امریکا موسیقی «راک» و «راک اند رول» رو وارد قالب‌های کاملن جدی موسیقایی کردند، که اصلن مورد توجه قرار نگرفت و فقط زمان بود که ارزش اون آثار رو آشکار کرد.

ولی برای «بیتلز» همه چیز محیا بود، مصداقِ بارزِ زمان درست و مکان درست.

جان لنون شاید تنها عضو گروه بود که می‌دونست شهرت بیتلز به واسطه‌ی کیفیت موسیقی این گروه نیست و در دهه‌ی هفتاد میلادی و بعد از فروپاشی گروه تلاش خودش‌ رو برای تولید آلبوم‌هایی با نگرش هنری، بیشتر کرد. اما از اون‌جا که لنون به عنوان مغز متفکر گروه مرکز توجه اقلیت و اکثریت به‌طور هم‌زمان بود، مرتب در دست اندازهای سیاسی، راه گم می‌کرد و دهه‌ی هفتاد هم برای لنون بیش از اینکه بار هنری داشته باشه، پر شده از کارهای نمادین سیاسی از آب در اومد.

شاید بشه گفت مهم‌ترین اتفاق دهه‌ی هفتاد در زندگی لنون، مبارزاتش بر علیه جنگ ویتنام و «نیکسون» رییس جمهور وقت امریکا بود و ماجرای پر سر و صدای اخراج شدنش از ایالات متحده. اما دهه‌ی هشتاد می‌تونست برای لنون زمان مناسبی باشه که بلاخره به کار اصلی خودش یعنی تولید موسیقی در استانداردهای بالاتر بپردازه که متاسفانه در همون سال آغازین دهه‌ی هشتاد، به قتل رسید و بیش از پیش تبدیل به یک نماد شد.
جان لنون از دوران نوجوانی علاقه به قصه‌نویسی و طراحی و نقاشی هم داشت و بر خلاف همتای بی‌استعدادش یعنی «پل مک‌کارتی»، آثار زیبا و منحصر به‌فردی خلق کرد که در چند مجموعه‌ی کوچیک قابل دسترسیه.
شاید غیر منصفانه به نظر برسه اما گذر ایام از جان لنون چهره‌ایی ساخته که با عینک گرد رنگی روی تی‌شرت‌ها خودنمایی می‌کنه و هنوز هم به هر بهانه‌ایی چهره‌اش از اکثر شبکه‌های موسیقی دنیا پخش می‌شه، در حالی‌که کمتر کسی در خلوت خودش هوس می‌کنه که آلبومی از این هنرمند گوش کنه.

• علیرضا میراسداله