دومين روز از همايش موسيقي بزرگ علمي – فرهنگي و هنري كارآواها و آيينهاي موسيقايي كار در ايران در تالار انديشه حوزه هنري برگزارشد.
به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی به نقل از ستاد خبري همايش موسيقي كارآوا، مصطفي خلعتبري ليماكي كه موضوع سخنراني اش انطباق موسيقي كار در منطقه تنكابن رامسر با ترانه هاي تاجيكي كار بود در ابتداي اين همايش گفت:ترانه‌هاي كار و كار آواها در تنكابن و رامسر ويژگي‌هاي خاصي دارد كه بخشي از آيينهاي گيلان را براي ما تداعي مي‌كند و حسي نوستالژيك را در ما ايجاد مي‌كند.ما تاثير فرهنگ گيلان را بر اين مناطق شاهد هستيم همينطور تايثر منطقه مازندران هم در آن ديده مي شود به همين دليل به آواز هاي محلي «گيلماز» مي گفتند كه تلفيقي از نام اين دو منطقه بود.
اين پژوهشگر در خصوص ويژگي اين ترانه ها گفت: سادگي عنصر اصلي اين ترانه هاي كار است و سرايندگان آن بسيار ساده و بي غل و غش اين ترانه ها را مي‌گفتند.
وي افزود: ما دوبيتي هاي فراواني را پيدا كرديم كه شبيه به اين دوبيتي ها در تاجيكستان هم ديده مي‌شود.
مصطفي خلعتبري ترانه‌هاي اين مناطق را عاشقانه خواند و گفت: اغلب عشق‌هايي كه در اين ترانه ها ديده مي‌شد از نوع عشق زميني است و ترانه و سرايندگان آن در خدمت يك فرد بوده كه آن فرد مشخص حتما وجه ملي- ميهني داشته مانند ميرزا كوچك خان جنگلي كه همه با منظومه آن آشنا هستند.
در ادامه موسي جرجاني ديگر پژوهشگر موسيقي نيز ضمن معرفي طواق سعادتي خواننده و نوازنده دوتار و حاج محمد ايري نوازنده توديوك و خواننده و دولت گلدي سعادتي نوازنده كمانچه موسيقي اين منطقه را معرفي كرد و گفت: موسيقي در زندگي تركمن در جريان است و موسيقي را در تمام زواياي مختلف زندگي مي بينيم.
وي افزود: كار در مزرعه، برداشت محصول، كاشت، دامداري، گله داري ترانه هاي ويژه اي در قوم تركمن دارد.
وي با بيان اينكه موسيقي مختص طلب باران در تركمن رايج است، گفت: تركمن ها براي باريدن باران آيين هاي مخصوصي دارند و موسيقي مختص اين امر نيز در فرهنگ شان وجود دارد.
با اتمام سخنان جرجاني عاشور گلدي گركزي نوازنده دوتار تركمن و خالد گلدي به اجراي موسيقي هاي كار منطقه تركمن پرداختند.
بنابراين گزارش، حميد سفيدگر شهانقي ديگر سخنران اين همايش در خصوص موسيقي و ترانه كار گفت: ترانه هاي كار به هنگام كاروتلاش و برا رفع خستگي و در عين حال هماهنگي در كارهاي گروهي بين اعضاء گروه خوانده مي شود. اين ترانه ها كه در زبان تركي آذربايجاني «امك نغمه لري» ناميده مي شود، از تنوع خاصي برخوردار است چراكه با توجه به موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي سرزمين آذربايجان شيوه هاي معيشتي گوناگوني در آن رايج بوده است و هر نوع كاو تلاش ترانه هاي خاص خود را مي طلبيده كه هم از منظر فرم و كل و هم از ديد مضمون و موضوع تفاوت هاي اساسي با يكديگر دارند.
وي با بيان اينكه برداشت محصول، كار نهايي كشت و زرع به شمار مي رود، گفت: كشاورزان همراه با خانواده خود حاصل زحمات چندين ماهه خود را با مسرت و شادي برداشت مي كنند. ترانه‌هاي برداشت محصول در آذربايجان از تنوع خاصي برخوردار هستند و در آنها وصف زيبايي يك محصول با احساس خاصي بيان مي‌شود.
وي افزود: ترانه چوپانان با تم غم آلودي كه دارند راز تنهايي و بي همزماني چوپانان را در دل شب‌هاي وهم آلود كوه و دشت بازگو مي كنند. چوپانان در اين ترانه هاي اغلب مسائل زندگي خود را ترنم مي‌كنند.
شهانقي گفت: قاليبافي يكي از رايج ترين صنايع هنري و دستي آذربايجان است به طوري كه به جرات مي توان آذربايجان را يكي از مراكز اصلي اين هنر و صنعت شرقي در جهان دانست اين هنر ناب قبل از اينكه به صورت صنعتي و در كارگاه هاي قاليبافي به شكل جمعي به منصه ظهور برسد،توسط زنان هنرمند آذربايجاني در شهرها و روستاها به صورت انفرادي در خانه ها بافته مي شد.
اين پژوهشگر و مدرس فرهنگ عامه در خصوص ترانه‌هاي قاليبافي گفت: ترانه هاي قاليبافي از منظر شكل و فرم از الگوي ثابتي پيروي نمي كنند در بين اين ترانه ها اشعاري با اوزان هجايي و در شكل باياتي از كميت زيادي برخوردار هستند اما ترانه هايي با قالب هاي ديگر نيز كم نيستند.
وي در خصوص مضمون ترانه هاي قاليبافي گفت:مضمون اصلي ترانه‌هاي قاليبافي تعريف وتوصيف زيبايي هاي قالي و قاليچه در دست بافت است اما در عين حال مضامين ديگري همچون آمال و آرزوهاي بافندگان احساس خستگي و بي حوصلگي آنان در تمام كردن قالي و گاه مسائل اجتماعي به چشم مي خورد.
وي در پايان گفت: ورود آهسته و پيوسته تكنولوژي به آذربايجان نيز همانند ديگر مناطق ايران و جهان موجب دگرديسي بزرگي در شيوه هاي معيشتي مردم شده است اغلب مشاغل سنتي از بين رفته و يا دچار چنان تحولي شده اند كه بسياري از آداب و رسوم و ادبيات شفاهي پيرامون آنها تا حدود زيادي فراموش شده است.
وي ادامه داد: صاحبان مشاغل آنهايي كه سن و سال بالايي دارند، حوصله واكاوي خاطرات دور و نزديك خود را ندارند و آنهايي كه هنوز جوانند به ندرت مي توانند چيزي در مورد ترانه هاي كار بگويند لاجرم آنچه از ترانه‌هاي كار آذربايجان به جا مانده است به يقيين قطره‌اي از درياي فراموش شده اين ژانر فولكوريك است.
بعد از سخنان حميد سفيدگر هنرمندان استان آذربايجان غربي و شرقي اعم از يوسف اوهانس خواننده، حسن اسكندري خواننده،علي قلي بابا زاده چوپان ني نواز،امير زينال پور تكم چي،رضا عباسيان نوازنده دايره برنامه خود را كه اجراي آوازهاي دروگري،آوازهاي يئل يئل(شخم و بذر)،ترانه ستايش كار، آيين تكم گرداني بود را اجرا كردند.
همچنين در اين مراسم جواد مسائلي از شهر اصفهان آوازهاي مسگران اصفهان را اجرا كرد.
يكي ديگر از هنرمندان لعل بخش جت از استان سيستان و بلوچستان بود كه اجراي موسيقي توسط ساز شتر، سازخرس، سازمار، ساز سيمرغ را به روي صحنه برد.
اجراي هنرمندان استان چهارمحال و بختياري، اجراي غلام عباس فرهادي خواننده آوازهاي شكار، شاهرخي خواننده آوازهاي نمد مالي بختياري، حسن حداد ساماني خواننده آوازهاي بنايي، اسدالله غلامي نوازنده دهل از ديگر بخش‌هاي روز دوم همايش موسيقي كرا آوا بود.همچنين اجراي دهل زني جار تبليغاتي قصابي گاو در بختياري، موسيقي كار تركمن، موسيقي سيستان و بلوچستان ( نل و دونلي)، آوازهاي كشاورزي يئل يئل و آيين تكم و آوازهاي كار در آذربايجان شرقي و غربي، آوازهاي موسيقي كار بختياري و موسيقي كار در علي آباد كتول توسط هنرمندان اين مناطق اجرا شد كه مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت.
همايش موسيقي بزرگ علمي – فرهنگي و هنري كارآواها و آيينهاي موسيقايي كار در ايران تا ۲۲ مهرماه در تالار انديشه حوزه هنري به دبيري هوشنگ جاويد برگزار مي‌شود.
