کتاب «سرگذشت موسیقی در ایران» نوشته عزت‌الله الوندی توسط انتشارات افق منتشر شد.
به گزارش مجله موسیقی ملودی این کتاب در ۱۹فصل نوشته شده است. عنوان فصل‌های کتاب به شرح زیر است:
درآمد، موسیقی باستانی ما؛ اجتماع سرودها، خنیاگران دوران شکوفایی، دوران اسلامی، قرن طلایی فرهنگ و تمدن، نغمه هفتم، سایه مذهب بر موسیقی، نمایش رستاخیز، از خون جوانان وطن، ره‌آورد فرنگستان، صدای ما را از تهران می‌شنوید، نسیم ملایم غربی، دلشدگان، روایت یک دل شده، چکاد به خط میخی، قلندرانه، پایتخت آوازهای صبح، موسیقی نواحی ایران؛ گنجینه‌ای بی‌پایان، فرود
در قسمتی از کتاب با عنوان موسیقی باستانی ما؛ اجتماع سرودها آمده است:
تاریخ موسیقی ایرانی را به طور کلی می‌توان به سه بخش تقسیم کرد: دوران باستان، دوران اسلامی و دوره معاصر که هر یک از این سه دوره باید تقسیم‌بندی‌های فرعی هم داشته باشد.
هنگام ورق زدن صفحات تاریخ می‌ـوان سیر تکامل، تحول وسبک‌های موسیقی ایرانی را هم به طور خلاصه، مرور کرد.
دوران اساطیری
اگر شاهنامه فردوسی را ورق زده باشید، حتماً به یاد می‌آورید که آغاز این کتاب بزرگ ویژه دوران اساطیری است و داستان‌هایی که در آن آمده‌اند، داستان‌هایی هستند که در قلمرو اسطوره روایت می‌شوند: داستان کیومرث، داستان جمشید، داستان ضحاک و فریدون و…
برای ما که دوست داریم از منابع دست اول استفاده کنیم، هیچ راهی وجود ندارد جز آن که به منابع پر ارزشی چون شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی استناد کنیم. فردوسی در شاهنامه بزرگ، شهریاران باستانی را سازندگی سازهایی می‌داند که تمام بخش نخست شاهنامه را به خود اختصاص داده‌اند. مثلاً ساخت طبل بزرگ را به هوشنگ نسبت می‌دهد و جمشید را علاقه‌مند سرنا یا سورنا معرفی می‌کند. این شاعر بزرگ کشف و ساخت نای سفید را نیز به منوچهر و افراسیاب نسبت می‌دهد. علاوه بر شواهد و مستنداتی که به صورت مکتوب در ادبیات ما ثتب و نگهداری می‌شوند، نقش‌ها و نگاره‌هایی که بر سنگ‌ها حک شده‌اند، به ما نشان می‌دهند که موسیقی در ایران باستان جایگاه ویژه‌ای داشته است. یکی از نمونه‌های معروف این نگاره‌ها همان مهر استوانه‌ای چغامیس دزفول و مربوط به چهار هزار سال قبل از میلاد است. این مُهر را که در آغاز به طور مفصل درباره‌اش بحث کردیم، دو باستان‌شناس به نام‌های پروفسور دلوگاز و هلن، جی. کانتور در سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ در چغامیش خوزستان کشف کرده‌اند. اگرچه سکونت آریای‌ها هشتصدسال قبل از میلاد در ایران کنونی انجام گرفته، اما قدمت و اصالت این هنر در جغرافیای کنونی ایران به چند هزار سال پیش از آن می‌رسد.
اما یکی از کهن‌ترین اسناد، نگاره‌ی سنگی مردم تنبورنواز است که نزدیک به شش هزار سال سن دارد و در نینوا، پایتخت باستانی آشور کشف شده است. جالب است که شکل ساز، تعداد سیم‌ها و هم‌چنین فیزیک نوازندگی آن منطبق با تنبور دوتار امروزی است.
انتشارات افق این کتاب را در ۱۴۴صفحه مصور رنگی با قیمت ۴۸۰۰تومان منتشر کرده است.
- فارس