برچسب: کتاب موسیقی

پنج کتاب ترانه‌های محلی ایران برای پیانو به تنظیم سیاوش بیضایی در نیمه‌ی نخست دهه‌ی ۷۰ ابتدا به‌وسیله‌ی انتشارات رودکی و سپس به‌وسیله‌ی انتشارات نوگان در ایران به چاپ رسیده است. این کتاب‌ها شامل چند لوح فشرده(CD) از اجرای این ترانه‌ها نیز هست.

نخستین کوشش‌های سیاوش بیضایی در زمینه‌ی تنظیم ترانه‌های محلی برای پیانو به مجموعه‌ای متشکل از چند قطعه برای پیانو باز می‌گردد که در سال‌های نخستین دهه‌ی ۶۰ در بحبوحه‌ی انقلاب در ایران برای نخستین بار به چاپ رسید. پس از آن دفتر دیگری شامل ۴۶ ترانه در سال ۱۳۷۲ در ایران انتشار یافت و در ادامه‌ی آن در سال ۱۳۷۶ تنظیم‌های ترانه‌های محلی ایران در چهار دفتر شامل بیش از ۱۰۰ ترانه محلی به‌وسیله‌ی این آهنگساز تکمیل و منتشر شدند.

در کنار این تنظیم‌ها برخی از ترانه‌ها برای آنسامبل «ترانه‌های محلی ایران» یعنی برای پیانو، فلوت و آواز نیز آفریده شدند که خواندن ترانه‌ها را من به عنوان خواننده‌ی این گروه به عهده گرفتم. هدف از اجرای این ترانه‌ها معرفی فرهنگ موسیقی کشورمان ایران در خارج از مرزهای آن بود. به دنبال آن در سال ۱۹۹۵ میلادی انتشارات بین‌المللی موسیقی «بِرِن رای‌تر» نیز از میان این ترانه‌ها با موافقت آهنگساز ۱۸ ترانه از ساده‌ترین تنظیم‌ها را انتخاب کرد و در دفتری به نام «۱۸ ترانه ساده‌ی محلی ایرانی برای پیانو» منتشر کرد. بر روی جلد دفتر ترانه‌های محلی ایران چاپ این شرکت انتشاراتی می‌خوانیم: «۱۸ مینیاتور شاعرانه و رنگارنگ شرقی که ادبیات تدریس پیانو را غنی‌تر کرده است.»

ترانه‌های محلی ایران به تنظیم سیاوش بیضایی که در رده موسیقی هنری ایران قرار دارند در سال‌های گذشته پرفروش‌ترین کتاب‌های منتشرشده در زمینه‌ی ادبیات موسیقی ایرانی برای ساز پیانو بوده‌ است. دفا‌تر ترانه‌های محلی ایران مجموعه‌ای از زیبا‌ترین نغمه‌های برگزیده از گنجینه‌ی موسیقی نواحی گوناگون ایران است که آهنگساز با وسواس و تیزبینی هنرمندانه آن‌ها را انتخاب و با هارمونی و کنترپوان (علم چند صدایی‌نویسی) – که ریشه در فرهنگ موسیقی غربی دارد- استادانه تزئین کرده و آمیخته است. این ترانه‌ها را می‌توان به‌عنوان پلی میان دو فرهنگ موسیقی شرق و غرب به شمار آورد.

تنظیم‌های سیاوش بیضایی از تسلط کامل و همه‌جانبه‌ی او به موسیقی به‌عنوان زبان هنری خود و تکنیک نوازندگی ساز پیانو نشان دارد. برای تنظیم‌های این ترانه‌ها بیضایی با شهامت از فرمول‌های کلیشه‌ای هارمونی‌گذاری که هنوز هم از طرف برخی آهنگسازان ایرانی ناشیانه و به طور مکانیکی به کار گرفته می‌شوند، فاصله گرفته است. سبکی را که او به عنوان الگوی کار خود برای این تنظیم‌ها قرار داده است، هارمونی سبک کلاسیک تا پسارمانتیک و گاهی هارمونی جاز است و در برخی تنظیم‌ها از کنترپوان که مشخصه‌ی سبک باروک است استفاده کرده است. بیش‌تر ترانه‌ها با یک مقدمه و یک قسمت میانی و پایانی تکمیل شده‌اند که ملودی محلی را مانند گوهری در میان گرفته و به حداکثر درخشش خود می‌رسانند. اضافه‌شدن این قسمت‌ها به ملودی اصلی محلی تنظیم‌های بیضایی را از تنظیم‌های دیگری که به ملودی تنها فرمول‌های هارمونیک بسیار ساده می‌افزایند، متمایز کرده است. در این پنج مجموعه در کنار تنظیم‌های بسیار ساده که نواختن آن‌ها برای هنرجویان مبتدی نیز قابل اجراست تا قطعاتی ویرتوئوز برمی‌خوریم که نواختن آن‌ها تنها به‌وسیله‌ی نوازنگان پیانو با تکنیک پیشرفته قابل نواختن است.

سیاوش بیضایی با آفرینش این آثار درجه‌ی توقع دوستداران موسیقی هنری ایران و به‌ویژه نوازندگان پیانو را چنان ارتقا داده است که با شناختن و یا نواختن این ترانه‌ها دیگر هر تنظیمی، به‌ویژه تنظیم‌های سرهم‌بندی‌شده، تکراری و ملال‌آور است و سلیقه‌ی آنان را ارضا نمی‌کند.

بی‌شک راهنمای حساسیت، دقت و وسواس سیاوش بیضایی در انتخاب و آفرینش تنظیم‌های ترانه‌های محلی توجه اساسی و تعهد او به فرهنگ موسیقی ایران و احساس مسئولیت جدی او در قبال این هنر بوده است و در این راه از غوغای خیل کم‌سوادان، افراد غیرحرفه‌ای و ناشی در زمینه موسیقی واهمه نداشته است.

شاید بتوان تنظیم این ترانه‌ها را راه حل سیاوش بیضایی برای آینده‌ی موسیقی ملی ایران دانست. او خود در مقدمه‌ی دفا‌تر ترانه‌های محلی ایران برای پیانو می‌نویسد: «موسیقی محلی ایران یکی از مهم‌ترین سرچشمه‌های ریشه‌یابی موسیقی گذشته ما و منبعی پربار در شکل‌گیری موسیقی نوین ایران است.»
بی‌شک بیضایی در برگزیدن نغمه‌های محلی – به عنوان ماده‌ی اولیه برای شکل‌گیری موسیقی ملی ایران- آهنگسازان اروپایی را مانند بلا بارتوک، بدریش اسمتانا، ادوارد گریگ و… که بنیانگذاران موسیقی ملی کشور خود به شمار می‌روند، سرمشق خود قرار داده است. آنان نیز برای احیای موسیقی ملی کشورشان در آستانه‌ی ۱۹۰۰ میلادی که موج ملی‌گرایی در اروپا گسترش می‌یافت، برای جلوگیری از فراموش‌شدن نغمه‌های محلی کشورشان به جمع‌آوری گسترده و نظام‌مند و تدوین این گنجینه‌ها پرداختند و سپس در آثار هنری‌شان این نغمه‌ها را به‌کار بردند.

در مقدمه‌ی دفاتر ترانه‌ها سیاوش بیضایی می‌نویسد: «با اینکه موسیقی محلی به شکل اصیل‌اش اثری هنری در بالا‌ترین شکل ممکن است، پرداخت به اصطلاح هنری آن به منظور ایجاد آثاری نو، همواره در سراسر تاریخ موسیقی مورد توجه و علاقه‌ی آهنگسازان بوده است.»

آثار سیاوش بیضایی ادامه‌ی راه آهنگسازانی مانند خالقی، حنانه، صبا، دهلوی، مسعودیه، اصلانیان و … است راهی که در دهه‌های پیش از انقلاب در ایران آغاز شده بود، ادامه‌ی راه ترقی‌خواهی در موسیقی ایران که با انقلاب در آن ابتدا وقفه‌ی ناگهانی سپس یک عقب‌گرد ناشیانه‌ی بازگشت به خود و به دنبال آن تأکید بر تنها یک نوع موسیقی از سوی رژیم ایران- و آن هم موسیقی به صورت سنتی آن – شکل گرفت.
اگرچه در گوشه و کنار شاهد اجرای ترانه‌های محلی تنظیم سیاوش بیضایی به اشکال مختلف هستم با این وجود به‌عنوان نوازنده و آموزگار ساز پیانو این ترانه‌ها را به خاطر پرداختن به نکته‌های گوناگون فن نوازندگی برای تدریس پیانو به هنرآموزان و هنرجویان این ساز و به نوازندگانی که قصد گسترش رپرتوار خود را با موسیقی سرزمینمان نیز دارند، توصیه می‌کنم. بدون شک ترانه‌های محلی ایران به تنظیم سیاوش بیضایی از جمله آثار ماندگار هنر موسیقی سرزمین‌مان است.

• شقایق کمالی / ایرانشهر

کتاب «سرگذشت موسیقی در ایران» نوشته عزت‌الله الوندی توسط انتشارات افق منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی این کتاب در ۱۹فصل نوشته شده است. عنوان فصل‌های کتاب به شرح زیر است:

درآمد، موسیقی باستانی ما؛ اجتماع سرودها، خنیاگران دوران شکوفایی، دوران اسلامی، قرن طلایی فرهنگ و تمدن، نغمه هفتم، سایه مذهب بر موسیقی، نمایش رستاخیز، از خون جوانان وطن، ره‌آورد فرنگستان، صدای ما را از تهران می‌شنوید، نسیم ملایم غربی، دلشدگان، روایت یک دل شده، چکاد به خط میخی، قلندرانه، پایتخت آوازهای صبح، موسیقی نواحی ایران؛ گنجینه‌ای بی‌پایان، فرود

در قسمتی از کتاب با عنوان موسیقی باستانی‌ ما؛ اجتماع سرودها آمده است:

تاریخ موسیقی ایرانی را به طور کلی می‌توان به سه بخش تقسیم کرد: دوران باستان، دوران اسلامی و دوره معاصر که هر یک از این سه دوره باید تقسیم‌بندی‌های فرعی هم داشته باشد.

هنگام ورق زدن صفحات تاریخ می‌ـوان سیر تکامل، تحول وسبک‌های موسیقی ایرانی را هم به طور خلاصه، مرور کرد.

دوران اساطیری

اگر شاهنامه فردوسی را ورق زده باشید، حتماً به یاد می‌آورید که آغاز این کتاب بزرگ ویژه دوران اساطیری است و داستان‌هایی که در آن آمده‌اند، داستان‌هایی هستند که در قلمرو اسطوره روایت می‌شوند: داستان کیومرث، داستان جمشید، داستان ضحاک و فریدون و…

برای ما که دوست داریم از منابع دست اول استفاده کنیم، هیچ راهی وجود ندارد جز آن که به منابع پر ارزشی چون شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی استناد کنیم. فردوسی در شاهنامه بزرگ، شهریاران باستانی را سازندگی سازهایی می‌داند که تمام بخش نخست شاهنامه را به خود اختصاص داده‌اند. مثلاً ساخت طبل بزرگ را به هوشنگ نسبت می‌دهد و جمشید را علاقه‌مند سرنا یا سورنا معرفی می‌کند. این شاعر بزرگ کشف و ساخت نای سفید را نیز به منوچهر و افراسیاب نسبت می‌دهد. علاوه بر شواهد و مستنداتی که به صورت مکتوب در ادبیات ما ثتب و نگهداری می‌شوند، نقش‌ها و نگاره‌هایی که بر سنگ‌ها حک شده‌اند، به ما نشان می‌دهند که موسیقی در ایران باستان جایگاه ویژه‌ای داشته است. یکی از نمونه‌های معروف این نگاره‌ها همان مهر استوانه‌ای چغامیس دزفول و مربوط به چهار هزار سال قبل از میلاد است. این مُهر را که در آغاز به طور مفصل درباره‌اش بحث کردیم، دو باستان‌شناس به نام‌های پروفسور دلوگاز و هلن، جی. کانتور در سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ در چغامیش خوزستان کشف کرده‌اند. اگرچه سکونت آریای‌ها هشتصدسال قبل از میلاد در ایران کنونی انجام گرفته، اما قدمت و اصالت این هنر در جغرافیای کنونی ایران به چند هزار سال پیش از آن می‌رسد.

اما یکی از کهن‌ترین اسناد، نگاره‌ی سنگی مردم تنبورنواز است که نزدیک به شش هزار سال سن دارد و در نینوا، پایتخت باستانی آشور کشف شده است. جالب است که شکل ساز، تعداد سیم‌ها و هم‌چنین فیزیک نوازندگی آن منطبق با تنبور دوتار امروزی است.

انتشارات افق این کتاب را در ۱۴۴صفحه مصور رنگی با قیمت ۴۸۰۰تومان منتشر کرده است.

• فارس

کتاب انگلیسی «ساختار ریتمیک موسیقی ایرانی» تالیف محمدرضا آزاده فر به زبان انگلیسی و با همراهی ۱۰۱ نمونه صوتی توسط انتشارات دانشگاه هنر وارد بازار شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی از مهر، کتاب انگلیسی «ساختار ریتمیک موسیقی ایرانی» تالیف دکترمحمدرضا آزاده فر، رئیس دانشکده موسیقی دانشگاه هنر، پس از چند ماه نایاب شدن دربازارهای داخلی و خارجی توسط انتشارات دانشگاه هنر تجدید چاپ شد.

این کتاب در ۳۸۰ صفحه به زبان انگلیسی و با همراهی ۱۰۱ نمونه صوتی وارد بازارشد.

آزاده‌‌فر در این باره به خبرنگار مهر گفت: این کتاب جای خود را به عنوان یکی از مراجع مطالعه ریتم موسیقی ایرانی در آکادمی‌های دنیا باز کرده است و پس از بالارفتن فروش آن در سه ماهه نخست ۲۰۱۱ به یک باره بازار از وجود این کتاب خالی شد.

وی در مورد تغییرات ایجاد شده در چاپ دوم این کتاب افزود: برخی یافته‌های جدید در متن کتاب جا گرفته و شکل ظاهری کتاب نیز از نظر صفحه‌ آرایی و طرح جلد ارتقاء یافته است.

مولف کتاب «ساختار ریتمیک موسیقی ایرانی» درباره چاپ اثر بعدی خود به زبان انگلیسی، اظهار داشت: چندی پیش با هماهنگی  برخی استادان فلسفه و زیبایی‌‌شناسی موسیقی دانشگاه کمبریج، پیشنهاد تالیف کتاب مشترکی رسید که در حال ویرایش‌های علمیاتی اثر هستم. این کتاب در سال ۲۰۱۲ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر خواهد شد

«سرگذشت موسیقی در ایران» نام کتابی از مجموعه «فرهنگ و تمدن ایران » است که به زودی روانه بازار کتاب می‌شود.

به گزارش مجله موسیقی ملودی به نقل از پانا «سرگذشت موسیقی در ایران» نام کتابی از مجموعه «فرهنگ و تمدن ایران » است که به زودی روانه بازار کتاب می‌شود.

عزت‌الله الوندی به تازگی کتابی پیرامون موسیقی در ایران برای نوجوانان به رشته تحریر در آورده است که از سوی انتشارات افق روانه بازار کتاب خواهد شد.

«فرهنگ و تمدن ایران» عنوان مجموعه‌ای است که توسط «انتشارات افق» منتشر می‌شود؛ در این مجموعه، نوجوانان با سرگذشت هنرها و علوم مختلف در ایران از گذشته تا کنون آشنا می‌شوند.

«سرگذشت موسیقی در ایران» نیز کتابی از این مجموعه است که «عزت‌الله الوندی» آن را نوشته است. الوندی در این کتاب تلاش کرده تا شرح مناسبی از موسیقیدانان ایرانی و چگونگی شکل‌گیری گونه‌های مختلف موسیقی را در قالب حکایت‌های مختلف شرح دهد.

وی در این اثر تاریخ ۶ هزار ساله موسیقی ایران و مباحث نظری آن را با زبانی ساده و جذاب بیان کرده است. بیان رخدادهای تاریخی در حوزه موسیقی و معرفی موسقیدانان متقدم و معاصر از جمله ویژگی‌های این اثر است.
یادآور می‌شود، «سرگذشت نقاشی در ایران» نوشته‌ «پرویز براتی»، «سرگذشت نمایش در ایران» نوشته‌ «رضا آشفته»، «سرگذشت سینما در ایران» نوشته‌ «گیسو فغفوری»، «سرگذشت ادیان در ایران» نوشته‌ «آرمان آرین» و «سرگذشت نجوم در ایران» نوشته‌ «شکوه حاجی نصرالله» دیگر جلدهای مجموعه‌ «فرهنگ و تمدن ایران» هستند که به‌زودی توسط «انتشارات افق» منتشر می‌شوند.

پیكر «پرویز منصوری» مدرس پیشكسوت موسیقی روز سه شنبه ساعت ۱۰ صبح از تالار وحدت به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) تشییع خواهد شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی از دفتر موسیقی، پیكر این استاد برجسته تئوری موسیقی، بامداد یكشنبه از اتریش وارد ایران شد، تا طبق خواسته وی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) آرام گیرد.

پرویز منصوری هفته گذشته به علت نارسایی قبلی در سن ۸۷ سالگی در اتریش دار فانی را وداع گفت.

پرویز منصوری متولد ۱۳۰۳، موسیقی ایرانی را در كنار نوازندگی ویلن و موسیقی كلاسیك اروپایی را در هنرستان موسیقی تهران آموخت.

وی برای ادامه تحصیل به اتریش سفر كرد و با گرایش آهنگسازی، مشغول به تحصیل شد، او از وجود اساتیدی همچون «حشمت سنجری» و «حسین ناصحی» بهره برد.

اقامت منصوری در اتریش ۱۱ سال به طول انجامید، و وی سازهای كوبه‌ای را برای نوازندگی انتخاب كرد و بعدها سردبیری مجله موسیقی(دوره سوم) را بر عهده گرفت.

این هنرمند فقید سال‌ها در عرصه موسیقی به پژوهش و تدریس پرداخت و شاگردان بسیاری را به جامعه موسیقی معرفی كرد و یكی از ارزشمندترین متون تئوری موسیقی را با نام «تئوری بنیادین موسیقی» تدوین كرد.

از میان دیگر آثار این هنرمند ارزشمند موسیقی كشور می توان به «چگونه از موسیقی لذت ببریم»، «دعوت به شنیدن»، «كاوشی در قلمرو موسیقی ایرانی»، و نیز برنامه نویسی برای دروس موسیقی در هنرستان و دانشگاه‌ها و هارمونی تحلیلی اشاره كرد كه نشان می دهد تالیف كتب آموزشی برای این موسیقیدان از اهمیت بالایی برخوردار بود.

اعضا شوراي موسيقي و مدير كل دفتر موسيقي، درگذشت پرويز منصوري را تسليت گفتند.

به گزارش مجله موسیقی ملودی اعضاء شوراي موسيقي دفترموسيقي معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي درگذشت پرويزمنصوري استاد و مدرس تئوري ومباني موسيقي را تسليت گفتند.

درپيام اعضا شوراي موسيقي آمده است:«استاد پرويز منصوري از نوادري بود كه علاوه بر تخصص ودانش گسترده در زمينه موسيقي ، تدريس و تعليم در اين عرصه ،يكي ازتأثيرگزارترين پيشگامان توسعه آموزش موسيقي علمي درايران به شمار مي‌رود.»

شوراي موسيقي در پايان اين پيام آورده است: «درگذشت پرويزمنصوري را به جامعه فرهنگي و هنري كشور بويژه خانواده آن مرحوم تسليت گفته و رحمت و مغفرت الهي وعلو درجات رابراي ايشان ازخداوند متعال درخواست داريم.»

هم‌چنین سيد محمد ميرزماني مديركل دفترموسيقي معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي درگذشت پرويزمنصوري مدرس موسيقي و نويسنده كتاب تئوري بنيادين موسيقي را تسليت گفت.

سيد محمد ميرزماني دراين پيام آورده است: «استاد پرويز منصوري با بيش از نيم قرن تدريس و تعليم درعرصه موسيقي يكي ازتأثيرگزارترين معلمان و پيشگامان توسعه آموزش نوين موسيقي علمي درايران به شمار مي‌رود.»

مديركل دفترموسيقي درپايان اين پيام آورده است:«درگذشت پرويزمنصوري را به جامعه دانشگاهي موسيقي كشور بويژه خانواده آن مرحوم تسليت گفته و رحمت ومغفرت الهي وعلو درجات رابراي ايشان ازخداوند متعال مسألت مي‌كنم.»

به گزارش ايسنا، پرويز منصوري ازمدرسان قديمي و شناخته‌شده تئوري موسيقي در ايران است كه بيشتر موسيقيدانان و نوازندگان فعلي از شاگردان وي به شماره مي‌روند و تاكنون دهها تاليف و مقاله ارزشمند ازجمله كتاب‌هاي تئوري بنيادين موسيقي ، سازشناسي و… درزمينه موسيقي ايران نوشته است.

استاد پرويز منصوري براثر نارسايي قلبي دركشور اتريش درگذشته است و به زودي پيكر اين هنرمند فقيد براي دفن درقطعه هنرمندان به ايران منتقل مي‌شود.

«پرویز منصوری» موسیقیدان پیشکسوت و نویسنده کتاب ارزشمند «تئوری بنیادین موسیقی» به علت نارسایی قلبی در کشور اتریش درگذشت.

به گزارش مجله موسیقی ملودی از مهر، «پرویز منصوری» یکی از مدرسان قدیمی و شناخته شده تئوری موسیقی در ایران است که اغلب موسیقیدانان و نوازندگان برجسته فعلی از شاگردان وی به شمار می روند.

وی که بیش از نیم قرن سابقه تدریس و تعلیم در هنرستان عالی موسیقی و دیگر مراکز علمی حوزه موسیقی را دارد ازمدتها پیش در شهر وین اتریش زندگی می کرد وآخرین سفر وی به ایران دو سال قبل بود.

پرویز منصوری به عنوان یکی از تاثیرگذارترین معلمان و پیشگامان توسعه آموزش نوین موسیقی علمی در ایران شناخته شده و تا کنون دهها تالیف و مقاله ارزشمند از جمله کتاب های تئوری بنیادین موسیقی، سازشناسی و …در زمینه موسیقی ایرانی نوشته است .

منصوری قبل از درگذشت اش آرزو کرده بود در وطنش، ایران به خاک سپرده شود؛ بر اساس گفته خواهر زاده اش پیکر وی برای دفن در قطعه هنرمندان به زودی به ایران منتقل می شود.