آلبوم موسیقی «سلامی دوباره» از «مسیح محقق» (شیدی) منتشر شده است. به همین مناسبت با این هنرمند گفت‌وگویی را انجام داده‌ایم که آن‌را در ادامه می‌خوانید.
شروین کوهساری/مجله موسیقی ملودی:
مسیح محقق موسیقی را از ۱۲ سالگی با آموختن گیتار به صورت خود آموز آغاز کرد و به دلیل علاقه ی بسیار به الویس پریسلی، موسیقی راک اند رول آن دوران را الگوی خود قرار داد و پس از تشکیل گروهی به نام “مومیایی ها” به همراه دو برادر دیگرش ، شروع به باز خوانی و اجرای قطعات معروف راک آن دوره کرد به طوری که گاه بیش از ۱۰ ساعت از روز را مشغول تمرین و اجرای موسیقی بر روی صحنه بود ..
زندگی این هنرمند به دو دوره ی موسیقایی تقسیم می شود . زیرا وی پس از سال ها نواختن گیتار الکتریک و خواندن آثار گروه ها و خوانندگانی همچون کینگ کریمسون ، باب دیلان و …. پس از انقلاب ، شروع به آموختن تار و موسیقی اصیل ایرانی نمود و اکنون با بیش از نیم قرن تجربه حرفه ای در عرصه ی موسیقی به سبکی دست پیدا کرده که امروزه به عنوان موسیقی تلفیقی در جهان شناخته می شود.
اولین آلبوم وی با نام” دو پیکر” از قطعات بدون کلام با درون مایه ای از موسیقی جهانی و ایرانی تولید و در سال ۱۳۷۹ منتشر شد و پس از آن اولین آلبوم با کلام او به نام “عاشقی پیداست” با استفاده از اشعار بزرگان شعر معاصر همچون سهراب سپهری ، فرخی یزدی و البته قطعاتی از مولانا با سبک و سیاقی که خاص موسیقی مسیح محقق است به صورت رسمی انتشار یافت .
حال با وقفه ای ۱۱ ساله آلبوم جدید این موسیقیدان با تجربه با نام “سلامی دوباره” توسط” نشر ارغنون” روانه ی بازار موسیقی شده است که به همین مناسبت با وی به گفت‌وگو می نشینیم.
- با درود خدمت شما ، با توجه به پیشینه ی حرفه ای خود در سبک راک چطور شد که با موسیقی ایرانی و ساز تار ارتباط برقرار کردید؟
من هم به شما و همه ی اهالی موسیقی درود می فرستم . پیش از انقلاب من با دو گروه “مومیایی ها” و “اسکورپیو” همکاری داشته و به اجرای قطعات موسیقی در تالارها و کلوپ های مشهور آن زمان مشغول بودیم که پس از قریب به ۱۴ سال و در اواخر این دوره از زندگی موسیقایی ام , از کپی کردن کارهای دیگران خسته شدم زیرا ما آن زمان آهنگ های معروف و به زبان انگلیسی را کاور می کردیم و با وجود کیفیت بالا ، استمرار این قضیه مرا دیگر قانع نمی کرد و به نوعی از این کار زده شده بودم . به همین دلیل در اوایل سال ۵۷ به کمک تنی چند از دوستان و نوازنده گان برجسته آن زمان با تشکیل گروهی جدید و با هدف ارائه کارهایی از خودم به گونه ای تلفیقی با موسیقی ایرانی مشغول به تمرین شدیم که به دلیل پیش آمدن انقلاب بهمن ۵۷ و تحولات اجتماعی , ادامه کار میسر نشد.
در اوایل سال ۱۳۶۰ بود که از طریق پدرم و آهنگ هایی که گوش می کرد با نوای تار زنده یاد استاد محمد رضا لطفی آشنا شدم و احساس قرابت خاصی با این ساز و فضای موسیقایی آن در من ایجاد شد و از آنجا بود که یادگیری موسیقی ملی را آغاز نمودم و به نوعی آغاز دوباره ی من در زمینه ی موسیقی بود که تا به امروز هم تار ساز اصلی من است و تاثیر آن در قطعات من هویدا است.
- از چه زمانی به آهنگسازی روی آوردید و چطور سبک موسیقی تلفیقی را برگزیدید؟
تجربه ی دوگانه در موسیقی و علاقه ای که از کودکی به موسیقی راک و جز داشتم و پس از آن موسیقی ملی این میل را در من ایجاد کرد ، زیرا به عقیده ی من به نوعی , نزدیکی بین این سبک ها وجود دارد که با تفکری درست و اصولی می توان از آن ها در کنار هم استفاده کرد.
- اولین آلبوم رسمی شما به صورت موسیقی بدون کلام است. چطور شد که به خواندن آواز روی آوردید ؟
من در گذشته آهنگ های انگلیسی را باز خوانی می کردم و این پیشینه به من کمک کرد تا به خواندن اشعار فارسی روی بیاورم و از آنجا که صدای خواننده ی خاصی در ایران نمی توانست توجه مرا جلب کند ، شرو ع به ساختن و اجرای قطعاتی نمودم که اکنون سالها است که به سبکی خاص تبدیل شده و با توجه به سابقه ی من در موسیقی این چهار چوب را برای خواندن قطعاتم برگزیدم و امضایی بر روی آثار ساخته شده توسط من است .
- شما با موسیقیدان های زیادی چه در آثار خودتان و همچنین در آثار دیگر هنرمندان همکاری داشته اید چقدر این کار را در پیشبرد و بهبود کیفیت موسیقی موثر می دانید ؟
همیشه به همکاری اعتقاد زیادی داشته ام زیرا شروع کار من با گروه های موسیقی بود که هر فرد نقش خاص خود را در آن ایفا می کرد . اما متا سفانه پس از انقلاب کار گروهی بسیار کمرنگ شد به طوریکه در حال حاضر در اکثر کنسرت ها و ضبط ها یک تعداد نوازنده و موسیقیدان مشخص دست اندرکار هستند که این امر یکی از عوامل موثر در از بین رفتن حس واقعی اثر می تواند باشد . اما من هم به عنوان خواننده ,تنظیم کننده و نوازنده از یک طرف و به مناسبت صدا برداری و مهندسی صدا از طرف دیگر, با بسیاری از هنرمندان حرفه ای موسیقی همکاری داشته ام و در آلبوم های من نیز اسامی بسیاری از آنها به چشم می خورد زیرا به نظر من استفاده ی درست از تفکرات و ایده های مختلف , منجر به پیشرفت کار شده و تاثیر بسیار مثبتی در پی دارد .
- با توجه به شوق و فعالیت زیاد شما در حرفه ی موسیقی دلیل این فاصله ی تقریبا ۱۱ ساله در انتشار آلبوم جدیدتان چه بود ؟
بسیار سوال جالبیست زیرا اکنون که با شما صحبت می کنم آلبوم بعدی من نیز آماده ی انتشار است !
از ۸ سال پیش کار میکس و مسترینگ آلبوم” سلامی دوباره” به پایان رسیده و آماده ی عرضه بود اما شرایط بسیار غیر حرفه ای و نا بسامانی که بر حوزه ی نشر حکم فرما بود دلیل این وقفه ی چند ساله شد. زیرا موسیقی پاپ بازاری بیشتر فضا را در بر گرفته بود و تهیه کنندگان نیز همه ی آثار را اعم از هنری و … با یک نگاه قیاس می کردند که بالطبع من جایی برای حضور خود احساس نمی کردم .
- حال برسیم به آلبوم جدیدتان ، چرا این مجموعه ” سلامی دوباره” نام گرفت؟
جدا از اینکه قطعه ای به همین نام بر روی شعر زیبای فروغ فرخزاد ساخته شده و در این آلبوم هست، عنوان این مجموعه نیز به نوعی می تواند مربوط به این وقفه باشد که گویی پس از ۱۱ سال به مخاطبانم سلامی دوباره گفته باشم . البته تعدادی از قطعات این آلبوم در طی چند سال گذشته در اینترنت در دسترس عموم بوده و در کنار هم قرار گرفتن دوباره ی آنها نیز به نظرم با عنوان کار همخوانی دارد.
- استفاده از شعر نو فارسی در آثار با کلام شما به یکی از نشانه ها بدل شده ، دلیل نزدیکی شما با این نوع از شعر را در چه می بینید ؟
علاقه ی اصلی من از ابتدا موسیقیِ سازی و بدون کلام بوده است و در این میان شعر بود که مرا با موسیقی با کلام پیوند داد چون بر این باور بوده و هستم که شعر نو , موسیقی نو می طلبد.
من آهنگ های خود را بر روی اشعار می نویسم و ابتدا شعر است که این حس را در من ایجاد می کند تا ملودی آن را بسازم و حتی فضای آهنگین شعر بر روی تنظیم آثار من نقش مستقیم دارد و در این میان آثار بزرگان شعر نو است که به دلیل محتوای آن , بیشتر این حس را در من بر می انگیزد و معمولا علاقه چندانی به آن نوع از اشعار که امروزه به نام” ترانه” شناخته شده ،ندارم.
- و در میان شعرای فاخر پارسی چطور مولانا را برگزیدید ؟
در هر دو آلبوم از اشعار مولانا، هم به فارسی و هم برگردان انگلیسی آن استفاده کرده ام و اولین تجربه ی من با ” رومی” توسط بخشی از برگردان یکی از قطعات مثنوی اتفاق افتاد و تاثیر بسیار زیادی بر من نهاد و به این ترتیب بود که ورژن انگلیسی “عاشقی پیداست” که توسط یک شاعر انگلیسی زبان و با ساختاری متفاوت از شعر کهن و مثنوی سروده شده بود ساختم و در بین وقفه ای که در تنظیم این اثر رخ داد نگاهی جدی تر به اصل فارسی این شعر داشتم و اینچنین بود که بر روی همان آهنگ ورژن فارسی آن نیز اجرا شد که در نوع خود تجربه ای منحصر به فرد در آهنگسازی و موسیقی است.
- با توجه به اشاره‌ی خودتان بر فضای مجازی و انتشار آثار در اینترنت دلیل تلاش چند ساله برای انتشار رسمی آلبوم “سلامی دوباره” چه بود ؟
درست است که اینترنت مکان مناسبی برای عرضه ی آثار در بُعد گسترده و جهانیست اما به عقیده ی من انتشار رسمی اثر در همه ی جای دنیا , همان گونه که از نامش پیداست , به کار رسمیت می بخشد و البته اینترنت مکان خوبی برای ارائه ی تک آهنگ هاست اما آلبوم موسیقی باید دارای شناسنامه ای از نوازندگان ، شعرا و همه ی عوامل دست اندر کار باشد که به صورت پکیج رسمی این هدف به درستی انجام می پذیرد.
- در” سلامی دوباره” نیز همچون “عاشقی پیداست” یکی از قطعات، بدون کلام است لطفاً در مورد ربط آن با سایر قطعات بیشتر توضیح دهید.
همانطور که گفتم علاقه و نگرش اصلی من موسیقی اینسترومنتال (بدون کلام) است اما یکی دیگر از دلایل استفاده ی من از این ژانر در کنار موسیقی وکال(آوازی) استفاده از تکنیک است . زیرا موسیقی که من برای شعر می سازم چه در آواز و چه در تنظیم از ساختاری ساده تر نسبت به آهنگ های بدون کلام برخوردار است چون هدف , شنیده شدن مفهوم و آوای کلام( شعر) در کنار موسیقی است اما موسیقی اینسترومنتال بیشتر تکنیکال است و نقطه ی مشترک این دو در یک مجموعه همان تلفیقی است که در موسیقی به کار رفته است.
- شما از بداهه نوازی تار بر روی پرلود شماره یک یوهان سباستیان باخ استفاده کرده اید . چه چیز باعث به وجود آمدن این اثر شد ؟
پرلود شماره ۱ باخ ، یکی از معروف ترین قطعات در موسیقی کلاسیک مخصوصا برای علاقمندان و نوازندگان پیانو است و من وقتی این اثر را گوش می کردم در ذهنم نوای موسیقی ایرانی تداعی می شد و همانطور که از نام آن پیداست، شروع کردم به بداهه نوازی تار با آن که در نتیجه، قطعه ای به وجود آمد که اکنون در آلبوم قرار گرفته است.
- در آهنگسازی چه چیز برای شما الهام بخش است ؟
در انتخاب کلام، معمولاً دوستان و نزدیکان، به نوعی شعر ها را معرفی می کنند و در اکثر مواقع پس از خواندن و حس ارتباط، تصمیم به کار بر روی این آثار در من ایجاد می شود و البته مسائل اجتماعی، اتفاقات روزمره و احساس و عواطف شخصی در ایجاد این آثار بسیار دخیل هستند.
من هیچگاه به این موضوع اعتقاد نداشته ام که اگر اتفاق غم انگیزی در من رخ داد پس می بایست که چیزی بسازم؛ و در واقع با این موضوع موافقم که اگر قرار است غم و یا شادی در یک اثر وجود داشته باشد، نباید صرفاً از روی احساس باشد بلکه متفکرانه بودن آن حس بسیار مهم است.
- در باره ی آلبوم بعدی و زمان انتشار آن چه برنامه ریزی ای کرده اید ؟
همانطور که گفتم آلبوم بعدی من آماده ی انتشار است اما فعلا به همراه موسسه ” نشر ارغنون” ،قصد داریم تا نگاهی به بازخورد هنری آلبوم فعلی در جامعه داشته و پس از آن نیز قرار است “عاشقی پیداست” را باز نشر کنیم زیرا این آلبوم در زمان انتشارش با مشکلات پخش توسط شرکت مورد قرار داد روبرو شد و پس از آن در مورد آلبوم جدید تصمیم خواهیم گرفت.
- به عنوان سوال آخر نوع چیدمان و دلیل انتخاب ترتیب قطعات آلبوم بر چه مبنایی است ؟
با شناختی که من از مخاطب خود دارم و با توجه به گام و ساختار آهنگ ها ، این چیدمان شکل گرفت که البته سلیقه ی شخصی نیز در آن دخیل بوده است . بر همین مبنا قطعه ی” سلامی دوباره” که نام مجموعه نیز می باشد به عنوان ترک دوم آلبوم انتخاب شده است. و” با توام ای” که اولین ساخته ی من برای این آلبوم بوده، به عنوان قطعه ی چهارم در نظر گرفته شده.
- و در آخر سخنی با مخاطبان خود داشته باشید …
با سپاس از همه ی هنرمندانی که در آفرینش این آلبوم یاری رساندند و درود به روان شعرای بزرگ این مرز و بوم که اشعارشان مایه ی اصلی شکل گیری این اثر بود . از مخاطبان و هنر دوستان عزیز تقاضا دارم که آلبوم های موسیقی را به صورت اورجینال تهیه کنند و با این کار حمایت خود را از موسیقی مستقل و هنری نشان دهند . زیرا ما موسیقیدان ها عمر خود را در این راه نهاده ایم و شنیدن درست آثارمان با کیفیتی مطلوب و اصولی , بهترین پاداش برای این تلاش است.در پایان امیدوارم که آلبوم “سلامی دوباره” مورد پسند علاقه‌مندانِ موسیقی قرار بگیرد.
شروین کوهساری/مجله موسیقی ملودی
