موسیقی نواحی ایران با گردآوری پرتو هوشمند راد

gooran-folk

آلبوم موسیقی آیینی «گوران» از سری آلبوم‌های موسیقی نواحی ایران به همت «پرتو هوشمند راد» از سوی موسسه فرهنگی – هنری ماهور در بازارهای موسیقی کشور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی این مجموعه که با پژوهش و گردآوری پرتو هوشمند راد عرضه شده، منتخبی است از مقام‌ها یا نظم‌های دسته‌جمعی و تک‌خوانی موسیقی تنبور گوران که توسط کلام‌خوان‌های معاصر منطقه اجرا و در محیط طبیعی زندگی‌شان ضبط شده است.

این مجموعه نتیجه‌ی بخشی از کار میدانی دوازده ساله‌ی پرتو هوشمندراد، پژوهشگر و استاد دانشگاه ایالتی کالیفرنیاست.

او راجع به شیوه‌ی تحلیل و مشاهداتش در مورد نظم‌ها می‌گوید: «من نظم‌ها را براساس برداشت خودِ موسیقی‌دان‌های گوران معرفی کرده‌ام، یعنی به‌عنوان مجموعه‌ای از «نغمه»ها و شیوه‌ی از پیش‌تعیین‌شده‌ای که در آن متن با موسیقی هماهنگ می‌شود و نه به‌عنوان تعریف کلی که از «مقام» در مباحث موسیقی‌شناسی وجود دارد.

به این نظم‌ها به‌عنوان مُدهایی (یا مواد مورد استفاده) برای آهنگ‌سازی و بداهه‌پردازی نگاه کرده نمی‌شود. به لحاظ سنت اجرایی، پدیده‌ی واریاسیُن در این موسیقی فقط به مقدار بسیار اندکی مجاز است.

با بررسی شیوه‌ی فرمولی که در آن متن‌ها با موسیقی هماهنگ می‌شوند، به نظر می‌رسد این مجموعه‌ی مشخص ارائه‌کننده‌ی یک زبان ویژه، یکدست و به‌هم‌پیوسته است، به این صورت که گویی یک آهنگ‌ساز (به اعقاد مردم یارسان از عالم روح) با هدفی واضحاً نیایشی و با توجه به متن‌ها آن را آفریده است».
کلام‌خوان‌های این دو سی‌دی عبارتند از: استاد طاهر یارویسی، سیدناصر یادگاری، کاکا بِرار استاد، سید تیمور مهرابی، سید عابد مهرابی و کاکی عزیز پناهی.

آلبوم ترانه‌های بنان به آهنگسازی نصرالله زرین پنجه

banan-zarrin-panjeh

آلبوم موسیقی «ترانه‌های بنان» به آهنگسازی «نصرالله زرین‌پنجه» شامل ۶ سی‌دی از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.
به گزارش مجله موسیقی ملودی قطعاتی همچون گلشن دل، رقص مستانه، گریه شمع، جویبار، پرتو عشق، افسون سخن در این مجموعه گنجانده شده‌اند.

استاد «غلامحسین بنان» در سال ۱۲۹۰ شمسی در شهر تهران به دنیا آمد. او ابتدا نزد مادرش به نواختن اُرگ پرداخت و وقتی نی‌داوود به استعداد و علاقه‌اش پی‌برد اولین دروس آواز را در یازده‌سالگی با او كار كرد. حسینعلی ملّاح درباره‌ی ویژگی‌های آواز بنان می‌نویسد: «… صدای بنان طبق تقسیمات صوتیِ فرنگی‌ها باریتون [بود كه] موسیقیدان‌های ایرانی به آن راست‌كوك می‌گویند. جنس یا كیفیت و یا به قول فرنگی‌ها تَمبرِ (timbre) صدای بنان سخت زیبا و دلنشین بود. در استفاده از تحریرها و غلت‌ها پیرو سبْكِ ادیب خوانساری بود و مانند او اگر ضرورتِ ردیف‌خوانی ایجاب نمی‌كرد ترجیح می‌داد مثلاً مخالفِ سه‌گاه را در محدوده‌ی صوتی خود بخواند یعنی در ناحیه‌ای كه رژیستر (register) صدای او آن را مطبوع می‌دانست. بنان نخستین خواننده‌ای است كه در آواز ایرانی از صدای فوسه یا صوت ساختگی استفاده كرده و به پاره‌ای از هجاها ارتعاش خاص داده و برخی از سیلاب‌ها را با نوآنس و حالتی كه اهلِ موسیقی به آن كرشندو (crescendo) می‌گویند ادا كرده است (از نوآنسِ ضعیف به قوی رفتن را كرشندو می‌نامند). بهترین نمونه آوازِ دیلمان اوست كه این ویژگی در آن به روشنی احساس می‌شود. بنان برخلاف ادیب خوانساری برای شعری كه همراه آواز می‌خواند ارزشی معادل لحن قائل بود و به همین سبب می‌كوشید: ۱. شعری را برگزیند كه متناسبِ فضای لحنیِ دستگاه موسیقی باشد ۲. شعر دلنشین و فصیح و بلیغ و زیبا باشد و واژه‌های ثقیل و مهجور و نامأنوس در آن به كار نرفته باشند ۳. معنای شعر بر او پوشیده نباشد ۴. كلام فدای تحریرها و غلت‌های لحنی نشود… بر اینها باید ذوق و استعداد و گوشِ موسیقی و دقتِ نظر و آگاهی از ردیف و همچنین زنگ صدای بنان را نیز افزود…».
آثار روان و دلنشین زرّین‌پنجه حكایت از ذوق سرشار و هنرِ او در ملودی‌پردازی دارد. نصرالله زرّين‌پنجه به سال ۱۲۸۵ شمسی در تهران پا به عرصه‌‌ی وجود نهاد. از كودكی با صدای خوشش مناجات می‌خواند و با نی‌لبك آهنگ‌هایی را می‌نواخت. عشق به موسيقی او را به مدرسه‌ی نظام كشاند. ابتدا نوازندگیِ بوگْل (يك ساز بادی برنجی)، بعد ترومپت و پس از چندي آلتو برنجی را فرا گرفت و سپس در اركستر نوعی بالالايكا می‌نواخت. زرّين‌پنجه در مدرسه‌ی نظام به‌خوبی با نت آشنا شد و قطعات زيادی از موسيقی فرنگی را نواخت. به سبب علاقه اش به تار به كلاس ميرزاربيع (برادر درويش‌خان) رفت. او بعدها مدتی نزد مرتضی نی‌داوود، يحيي زرپنجه و علی‌اكبر شهنازی مشقِ تار كرد. زرّين‌پنجه از سال ۱۳۲۲ همكاري خود را با راديو آغاز، و علاوه بر نوازندگی تار در اركستر شماره‌ی يك، رهبر اركستر سازهای ايرانی راديو شد. او با تكنيك نوازندگی سه‌تار، عود و رُباب هم آشنایی كامل داشت و اولين كسی است كه ساز رُباب را وارد اركسترهای ايرانی كرد. زرّين‌پنجه با نوشتن هارمونی‌های ساده، با حداقل تركيب سازها، اركسترهای خوش‌صدایی را هدايت می‌كرد. زيبايی نغمه‌پردازیِ او در مقدمه‌ها و جوابِ فواصلِ ابيات موجب ماندنی شدنِ آثارش در ذهن و ضمير شنوندگان گرديد. آهنگ‌هايش، در عين تازگی، حكايت از پيوند عميق سازنده‌اش با سنت‌های موسيقایی نسل‌های گذشته دارد. بنان هم با صدای مخملين خود جلوه‌ای ديگر به آثار فاخر زرّين‌پنجه بخشيد.
در بخش های آوازی علی تجویدی، یوسف کاموسی، محمود تاج بخش، ابراهیم سرخوش، عباس زندی، جواد معروفی، نصرالله زرین پنجه، منصور صارمی و سیروس حدادی بنان را با ساز همراهی می کنند.

انتشار آلبوم اشاره به پاس نیم ‌قرن فعالیت هنری استاد جمشید شمیرانی

eshare

آلبوم موسیقی  «اشاره» به پاس نیم ‌قرن فعالیت هنری استاد «جمشید شمیرانی» از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور در بازارهای موسیقی کشور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی از روابط عمومی ماهور آلبوم «اشاره»  گلچینی است از بیش از چهل سال فعالیت هنریِ هنرمندی که در کشور زادگاهِ خود کمتر شناخته شده اما در خارج از مرزهای ایران، به‌ویژه در اروپا، از معروفیت به‌سزایی برخوردار است.

این مجموعه نخستین اثر در این شکلِ کمی و کیفی است که به پاس پنجاه سال فعالیت هنری شمیرانی در کشور زادگاهش منتشر می‌شود و تلاش شده است مسیر حرکت هنری وی در طول این سال‌ها و نیز تنوع تکنیک، اجراها و وسعت دیدِ هنریِ وی را تا آنجا که ممکن است دربرگیرد.
سی‌دیِ اول منتخبی از تک‌نوازی، دونوازی و سه‌نوازی‌های استاد شمیرانی به همراه دو پسرش کیوان و بیژن است.

سی‌دیِ دوم اجرا با نوازنده‌ها و گروه‌های غیرایرانی چون رُس دالی، سیلون لوک، آنری آنیل و پیتر بروک و سی‌دیِ سوم همراهی تمبک او با هنرمندان ایرانی نظیر محمود تبریزی‌زاده، داریوش طلایی، حسین عمومی، محمدرضا شجریان، اصغر بهاری، غلامحسین بیگجه‌خانی، مجید کیانی، لطف‌الله مجد، حسن ناهید، حسن تبار و سعید هرمزی است.

دی‌وی‌دی تصویری شامل فیلم کوتاهِ مستندی به کارگردانی سام شلامینگر درباره‌ی زندگی شمیرانی و بخش‌هایی از اجراهای او به همراه دو پسرش کیوان و بیژن است.

داریوش طلایی و ناصر فرهنگ‌فر با جنگ و صلح

melodymag

آلبوم موسیقی «جنگ و صلح» با تارنوازی «داریوش طلایی» و تمبک «ناصر فرهنگ‌فر» از سوی موسسه فرهنگی و هنری ماهور منتشر شد.
به گزارش مجله موسیقی ملودی این اثر در دستگاه آواز بیات اصفهان و سه‌گاه نواخته شده و شامل دو اثر است.
استاد داریوش طلایی در دفترچه سی‌دی می‌گوید: «قبل از هر چیز باید گفت که این سی‌دی تارنوازی داریوش طلایی ۲۵ ساله در سال ۱۳۵۶ شمسی است. شامل دو نمونه اجرا که نمایانگر دوره‌ای از کار من است که تمام و کمال درگیر فراگیری و تحقیق روی موسیقی گذشتگان از طریق شاگردی استادان سالخورده و دور از دسترس آن روزگار و هم‌چنین بازسازی اجراهای استادان قدیم به جا مانده در صفحه‌های گرامافون بودم.
این سی‌دی شامل دو اثر است که بین سال‌های ۱۳۵۶ و ۵۷ ضبط شده است. اثر اول که در آواز بیات اصفهان است برای آنتولوژی موسیقی ایرانی در کلکسیون ocora رادیو فرانسه تولید شده که در سال ۱۳۵۷ شمسی مطابق با ۱۹۷۹ میلادی منتشر شد.
اثر دوم نیز در دستگاه سه‌گاه با همراهی تمبک‌نوازی «ناصر فرهنگ‌فر» است که در استودیو رادیو ایران ضبط و در برنامه گلچین هفته پخش شده است.

جایزه جامعه اتنوموزیکولوژی آمریکا برای موسسه ماهور

melodymag

موسسه فرهنگي هنري ماهور جایزه جامعه اتنوموزیکولوژی آمریکا را دریافت کرد.

به گزارش مجله موسیقی‌ ملودی موسسه فرهنگي هنري ماهور که صدها عنوان کتاب و سي‌دي در حوزه‌ي موسيقي توليد و منتشر کرده و ۱۳ سال است که به طور مرتب يک فصلنامه‌ي تخصصي موسيقي منتشر مي کند توانست جايزه‌ي لوييس ايبسن – الفاروقي را از آن خود کند.

اين جايزه هر سه سال يکبار به يکي از افراد يا موسسات شاخص که در حوزه موسيقي جهان اسلام فعاليت مي‌کنند از سوي «انجمن قوم موسيقي شناسي آمريکا» (society for ethnomusicology) اعطا مي‌شود.
دکتر استيون بلام که پيشتر به ايران سفر کرده‌ و استاد و دوست برخي اعضا هيئت تحريره فصلنامه ماهور بوده‌اند، در تاريخ ۱۹ نوامبر ۲۰۱۱ (۲۸ آبان ۱۳۹۰) به نمايندگي از طرف موسسه ماهور اين جايزه را در همايش قوم موسيقي شناسي در فيلادلفياي پنسيلوانيا دريافت کردند
در لوح تقدير آمده است:
«موسسه فرهنگي هنري ماهور از سال ۱۹۸۷ خود را به عنوان مرکز شاخص پژوهش هاي قوم موسيقي شناختي در منطقه تثبيت کرده و پذيراي شمار فراواني از پژوهشگران خارج از ايران نيز بوده است. اين موسسه تا کنون صدها عنوان سي دي از آثار ضبط شده‌ي موسيقي ايران و شماري از منابع مهم موسيقي ايران و يک فصلنامه منتشر کرده که نشريه‌اي پيشرو در حوزه پژوهش موسيقي به زبان فارسي است».