انتشار فصلنامه موسیقی موسسه فرهنگی هنری ماهور

شصت و پنجمین شماره از فصلنامه موسیقی ماهور از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.
در این شماره می خوانیم:
مقاله ها –
زيباشناسی موسيقايی در قاهره‏ ی امروزی/علی جهاد راسی، ترجمه‏ی ليلا رسولی
آيا آقا محمدرضا برادر آقا علی اکبر بوده است؟/محسن محمدی

:بررسی ساختار دستگاه شور در رديف ميرزاعبدالله
با تأکيد بر ماهيت مدال و چيدمان واحدهای درون‏دستگاهی
سعيد يعقوبيان

انگشت‏گذاری در بربط
هوتن شرف‏بيانی

يادداشت های پراكنده –

نظر من درباره‏ی اجرای رِنگ‏های ايرانی
ابوالحسن صبا

مفاهيم بنيادين –

چند مسئله‏ی نظری و روش‏شناختی در مطالعه‏ی تغييرات موسيقايی
جان بلکينگ، ترجمه‏ی ناتالی چوبينه

ياد ياران –

در نکوداشتِ ساسان سپنتا
ساسان فاطمی

قمرالملوک وزيری
دکتر ساسان سپنتا

نقد و بررسی –

لطفاً نقد علمی بکنيد
تأملي بر گفته‏ های محمدرضا درويشی درباره‏ی آلبوم عجملر
آرش محافظ

تجزيه‏وتحليل نی نوا از نظر فرم
احمد حسيني

هانسليک و بيانگری موسيقی
رابرت دابليو. هال، ترجمه‏ی ليلا رسولی

در باب فرماليسمِ مفروضِ هانسليک در موسيقی
رابرت دابليو. هال، ترجمه‏ی ليلا رسولی

تا فصلی ديگر
سيدمحمد موسوی

کتاب سه تار از فرهود صفرزاده منتشر شد

melodymag

کتاب آموزشی «سه تار» با تالیف «فرهود صفر زاده» از سوی انتشارات موسسه فرهنگی هنری ماهور در بازارهای موسیقی کشور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی کتاب سه‌تار کتابی‌ست راهنما برای آشنایی با سه‌تار که مطالب آن به صورت چکیده٬ کاربردی٬ ساده و همراه با حدود هفتاد تصویر ارائه شده‌اند. این کتاب برای مطالعه‌ی هنرجویان و علاقه‌مندان است و می‌تواند برای هنرآموزان مفید باشد که فرصت انتقال مطالب آن را به هنرجویان ندارد.
بخشی از فصل‌های کتاب عبارتند از پیشنیه‌ی سه‌تار٬ ساختمان سه‌تار٬ نگهداری سه‌تار٬ نوازندگی سه‌تار٬ انواع سه‌تار٬ نوازندگان سه‌تار و سازندگان سه‌تار که علاقمندان می توانند آن را در بازارهای فروش محصولات موسیقی کشور تهیه کنند.

این کتاب از سوی موسسه ماهور به انتشار رسیده است.

آلبوم «شاعر آینه‌ها» با اشعاری از بیدل دهلوی

melodymag

آلبوم موسیقی «شاعر آینه‌ها» با اشعاری از «بیدل دهلوی» به آهنگسازی «محمدرضا فیاض» و با خوانندگی «علیرضا ابلقی» از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی در این آلبوم موسیقی نوازندگانی همچون «تار٬ بم‌تار٬ و سه‌تار»: محمدرضا ابراهیمی، طینوش بهرامی، فرید مظفرزاده، «سنتور»: محمدرضا فیاض، «کمانچه»: سعید کامجو٬ عطا فیض‌آبادی، «نی»: شهاب فیاض و «تمبک»: مهرداد اعرابی به هنرمندی پرداخته‌اند.
مجموعه‌ی شاعر آینه‌ها از بسیاری خصوصیاتِ موسیقی کلاسیک دستگاهی برخوردار است: دستگاهِ نوا و گوشه‌هایش، آواز و جوابِ آواز، تصنیف، چهارمضراب، بافتِ تقریباً تک‌صدایی و … اما از چند منظر هم از یک کار صددرصد کلاسیک فاصله می‌گیرد. در تراز بحث از فرمِ کل کار، که شاید الگوی متعارف آرامش ـ اوج ـ فرود موسیقی دستگاهی را وارونه ساخته به جای آن الگوی اوج ـ حضیض ـ اوج را برمی‌گزیند. موضوعی که به‌جز در چیدمان ابیات انتخاب‌شده، در دینامیسم موسیقی، در انتخاب تُنداها، در نحوه ی ملدی پردازی ها و در نوع لحن و بیان هم تا حدی منعکس شده است.

سه درسگفتار برنشتاین در موسیقی منتشر شد

melodymag

سه درسگفتار لئونارد برنشتاین درباره برخی از فرم‌های مهم موسیقی کلاسیک غرب در قالب سه دی وی دی تصویری و با ترجمه بابک بوبان از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی برنشتاین در دی وی دی اول درباره ارکستر سمفونیک سخن می‌گوید و معتقد است هر موسیقی‌ای که با ارکستر سمفونیک اجرا شود سمفونیک نیست. او در این برنامه با معرفی روش‌های مختلفی که در موسیقی سمفونیک مورد استفاده قرار می‌گیرند، مشخصات این نوع موسیقی را تشریح می‌کند و با مثال‌ها و قطعات متنوعی از موتسارت، بتهوون، چایکوفسکی، گرشوین و برامس به بینندگان نشان می‌دهد که چه موسیقی‌ای سمفونیک به حساب می‌آید.

دومین دی وی دی کنسرتو چیست؟ نام دارد که برنشتاین در آن توضیح می دهد که به چه نوع قطعه‌ای کنسرتو گفته می‌شود و سیر تغییر و تحول آن از باخ و ویوالدی تا بارتوک چگونه بوده است. در این برنامه می‌بینیم که کنسرتو در طول تاریخ همواره در حال تغییر بوده و از گروه‌های کوچک در دل یک ارکستر تا حضورِ فقط یک تک‌نواز و تا تبدیل تمام گروهِ سازهای ارکستر به تک‌نوازان سیری پر فراز و نشیب داشته است.

فرم سونات سومین دی وی دی است که برنستاین درباره آن توضیح می دهد. او می‌گوید که موضوع فرمِ سونات موضوع سختی است؛ اما نه به دلیل خود موضوع، بلکه به خاطر شکلِ مطرح شدن آن در آموزش موسیقی. فرم سونات نقشه‌ای نیست پر از نام‌های عجیب و سخت که در کلاس‌های درک و دریافت عنوان شده؛ بلکه قالبی است سه‌بخشی که با تناسب بخش اول و سوم از سویی و تقابل بخش دوم با بقیه از سوی دیگر شکل می‌گیرد.

مانند دیگر کنسرت‌های برنشتاین این برنامه نیز پر از مثال‌ها و اجراهای متنوع، سمفونی شماره‌ی ۴۱ موتسارت، سونات دو ماژور موتسارت، سمفونی کلاسیک پروکوفیف و چند مثال از ترانه‌های قدیمی و شناخته شده است.

انتشار آلبوم موسیقی «در گذر» با اجرای گروه آفتاب

melodymag

آلبوم موسیقی «درگذر» با اجرایی از گروه «آفتاب» و به آهنگسازی «محمدرضا فیاض» از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی در دفترچه‌ی سی‌دی به قلم محمدرضا فیاض آمده است: «قسمت اول این مجموعه به محوریت سه‌گاه در پاییز ۱۳۷۴ نوشته شد و در تابستان ۱۳۷۵ در تئاتر شهرِ تهران با اجرای گروه «آفتاب» امکان اجرای صحنه‌ای یافت؛ و قسمت دوم آن با محوریت همایون در زمستان ۱۳۷۵ به نگارش درآمد و شرایط اجرای صحنه‌ای آن به هزار و یک دلیل هیچ‌وقت فراهم نشد؛ با این حال کل مجموعه در تیر ماه ۱۳۷۶ به پشتیبانی مدیر محترم مؤسسه‌ی ماهور، دوست ارجمند محمد موسوی در استودیو پاپ ضبط و در زمستان همان سال به عموم عرضه شد؛ انتشار مجدد درگذر بعد این‌همه سال می‌تواند فرصت مغتنمی باشد برای بازخوانی نقادانه‌ی آن و ارائه‌ی یک جمع‌بندی انتقادی از نوعی نگرش خاص در مورد امکانات آهنگ‌سازی در موسیقی ایرانی؛ نگرشی که اگرچه هیچ‌گاه چندان شایع نبوده، اما به هر حال به قول دوست ارجمندم دکتر ساسان فاطمی همچون «وسوسه»ای گریبان برخی را رها نکرده است. منطقی‌تر آن می‌بود که کسی جز من به ارزیابی انتقادی درگذر بنشیند و ناکامی‌ها یا کامیابی‌های احتمالی آن را در معرض دید گذارد. البته داوری در مورد شکست یا موفقیت یک کار هنری موضوعی است بسیار نسبی و مناقشه‌پذیر؛ با این حال یک فاصله‌ی پانزده‌ساله این خوش‌بینی را در آدمی برمی‌انگیزد که بتواند به‌صورتی عینی منقّد خود باشد»

درگذر در یک نگاه حاصل درهم‌تنیدگی چند دغدغه‌ی مجزا اما مرتبط است: دغدغه‌ی فرم، دغدغه‌ی بیانگری، و دغدغه‌ی بازتعریف رابطه‌ی فردیت موسیقی‌دان ایرانی با میراث صوتی تاریخی‌اش. شاید اگر این دغدغه‌ها محدودتر می‌بودند، و یا شاید اگر چنین مبالغه‌آمیز و افراطی خودنمایی نمی‌کردند، درگذر راحت‌تر با زمانه‌اش ارتباط برقرار می‌کرد؛ اما موسیقی‌ها هم مثل آدم‌ها سرنوشت خود را دارند! درگذر موسیقی چالش‌ها است: برانگیخته، ملتهب و درگیر. نوازندگان عبارت‌اند از: حمیدرضا خبازی (تار، بم‌تار، عود)، علی صمدپور (تار، بم‌تار، نقاره، آواز)، شاهین فیاض (بم‌تار)، فرید مظفرزاده (بم‌تار). سیامک آقایی (سنتور، دف)، محمدرضا فیاض (سنتور)، سعید کامجو (کمانچه). سینا جهان‌آبادی (کمانچه)، شهاب فیاض (نی)، فرهاد زالی (نی)، پدرام خاورزمینی (تمبک).

آلبوم «رنگ‌ها» اثر استاد فرامرز پایور منتشر شد

melodymag

آلبوم موسیقی «رنگ‌ها و چند قطعه» اثر استاد «فرامرز پایور» با نوازندگی سنتور «بابک بوبان» از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی درباره‌ی این اثر به قلم بابک بوبان می‌خوانیم: «مجموعه‌ی حاضر شامل شانزده اثر از آثار استاد فرامرز پایور است که به غیر از یکی یعنی قطعه‌ی «گفتگو» که دونوازی سنتور با ویُلن خانم سرور زره‌گر است باقی همه با سنتورِ تنها اجرا شده‌اند: دوازده رنگ (راست‌کوک) از هفت دستگاه و متعلقاتش از کتاب مجموعه‌ی پیش‌درآمد و رنگ، سه قطعه از کتاب قطعات مجلسی و یک دونوازی با ویُلن به نام «گفتگو».

رنگ‌های استاد پایور علاوه بر شباهت فراوان به رنگ‌های پیش از خودش، دارای ویژگی‌های موسیقی و سنتور پایور نیز هست. تحرک بالا، استفاده‌ی آگاهانه و بجا از مضراب و تکنیک مختص ساز سنتور مانند مضراب جفت و سرمضراب و تکیه و ریز، استفاده‌ی تقریباً مساوی از پوزیسیون‌های سه‌گانه از جمله‌ی آن ویژگی‌هاست. تعدادی از این رنگ‌ها (نه همه) توسط گروه سازهای ملی و گروه اساتید هر دو به سرپرستی استاد پایور در اجراهای زنده، تالارهای کنسرت و استودیوی تلویزیون و همچنین ضبط‌های استودیویی اجرا و ضبط شده و نسخه‌های صوتی و تصویری آن‌ها موجود است. اما شنیدن صوت تنها معدودی از این رنگ‌ها با سنتور خود استاد میسر است؛ چرا که ایشان آن‌ها را با ساز تنها اجرا نکرده است. به علاوه، از تعدادی از این رنگ‌ها حتا اجرای گروهی نیز موجود نیست. به این ترتیب، با مجموعه‌ی حاضر می‌توان به تمام رنگ‌های فرامرز پایور با سنتورِِ تنها گوش داد. در مورد سه قطعه‌ای که از کتاب قطعات مجلسی نیز انتخاب و اجرا شده حکایت مشابه است. به این معنا که یا از آن‌ها اجرای سنتور خود استاد موجود نیست یا با گروه و یا نه با گروه و نه با ستورِ تنها. از دونوازیِ «گفتگو» اجرای استاد پایور با استاد صبا موجود است (ضبط‌شده در میانه‌ی دهه‌ی سی خورشیدی)؛ اما از آنجایی که اجراکنندگان اثر حاضر «گفتگو» را با نظارت استاد پایور تمرین و اجرا کرده بودند و همچنین به دلیل این که نت چاپ‌شده‌ی قطعه با اجرای قدیمی استاد پایور و صبا تفاوت دارد «گفتگو» هم در فهرست این مجموعه قرار گرفت.»

آلبوم موسیقی دونوازی ویلنسل و گیتار کلاسیک منتشر شد

melodymag

آلبوم موسیقی «دونوازی ویلنسل و گیتار کلاسیک» با نوازندگی ویلنسل «کریم قربانی» و نوازندگی گیتار «حامد پورساعی» از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور در بازارهای موسیقی کشور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی کریم قربانی نوازنده و سُلیست ویُلنسل، مایستر ویلنسل در ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر صدا و سیما. او فارغ‌التحصیل هنرستان عالیِ موسیقی و دارای مدرک دکترا از وزارت فرهنگ و هنر است. تاکنون آثار متعددی از آهنگ‌سازان ایرانی را در زمینه‌ی موسیقی فیلم، آثار ارکسترال و غیره اجرا کرده و به عنوان سُلیست ویُلنسل اجراهای متعددی از جمله در اسپانیا، مقر یونسکو در پاریس و غیره داشته است. در حال حاضر مدرس ویُلنسل در دانشگاه تهران، هنر، آزاد و هنرستان‌های دختران و پسران است و هنرجویان برجسته‌ای را تربیت کرده که به تدریس و نوازندگی در ارکسترهای مختلف و تحصیل در دانشگاه‌های معتبر اشتغال دارند.
حامد پورساعی نوازنده و مدرس گیتار کلاسیک، آهنگ‌ساز و تنظیم‌کننده. از جمله آثار منتشرشده‌ی او عبارت‌اند از: «تک‌نوازی گیتار کلاسیک»، «تریوی قطره»، «باد و گندم‌زارها»، «فراموشی»، «مجموعه‌ی آموزشی گیتار کلاسیک» و «دشت گریان». وی همچنین آهنگ‌سازِ ده‌ها فیلم سینمایی، مستند، تئاتر و انیمیشن است که از بین آن‌ها می‌توان به موسیقی فیلمِ مستندِ «راز آفرینش» اشاره کرد که جایزه‌ی بهترین موسیقی در هفتمین جشنواره‌ی بین‌المللی سینمای مستندِ کیش را گرفته است.
در این اثر قطعاتی از کارایندرو، پیاتزولا، موریکونه، آیِتا، کُنسُلی، ویلُلدو، سُر، لورن و کُزما اجرا شده است.

گفتنی است قطعات این آلبوم موسیقی را «ابدیت و یک روز»، «وِرانو پوتِنو»، «لالایی»، «آهنگ پاییزی»، «پرنده‌ی سفید کوچک»، «مردی که عشق می‌ورزد»، «ال چوکلو»، «استودیو ۵»، «مالِنا»، «ملکه‌ی سبا»، «برگ‌های پاییزی» تشکیل می‌دهند.

آلبوم موسیقی استادان بزرگ عودنوازی منتشر شد

melodymag
آلبوم موسیقی «استادان بزرگ عودنوازی در نیمه‌ی نخست قرن بیستم» در حوزه‌ی ترکی- عربی با گردآوری و متن «سعید نایب‌محمدی» در ۲ سی‌دی از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی در اين مجموعه، به‌دليل كثرت تعداد شيوه‌ها و نوازندگان، تنها به اجرای آثار عودنوازان كشورهايي بسنده كرديم (ترکیه، عراق، سوریه، مصر، تونس و الجزایر) كه جزو برجستگانِ نوازندگيِ اين ساز به‌شمار مي‌روند و از نظر تكنيكِ نوازندگي و نیز محتواي موسيقايي تأثير بيش‌تري از ديگران داشته‌اند.
melodymag

در اين ميان سهم كشور تركيه، به‌واسطه‌ي حضور شريف محي‌الدّين تارگان (حيدر) ــ كه نبوغش در آموزشِ موسيقي و عرصه‌ي نوازندگي بر هيچ‌كس پوشيده نيست ــ از بقيه بيش‌تر است.

در انتخاب آثارِ اين مجموعه شاخصه‌هاي نوازندگي، هم از نظر تكنيكي و هم از نظر محتواي موسيقايي، مدّ نظر بوده است. همه‌ي نوازندگانِ اين مجموعه، كم‌و‌بيش، متعلق به يك دوره‌ي زمانيِ خاص و از دو نسل بوده‌اند ــ يعني همگي متولدین پايان سده‌ي ۱۹ و آغاز سده‌ي ۲۰ (۱۸۹۲ تا ۱۹۳۶) هستند.

گفتنی است نوازندگان این مجموعه را شریف‌محی‌الدین تارگان، یُرگو باکانُس، ابراهیم افندی مصری، جمیل بشیر، مُنیر بشیر، عمر نقشبندی، محمد قَصَبجی، ریاض سُنباطی، فرید الاطرش، احمد القَلعی، طاهر غَرسه و سلیم فَرجانی تشکیل می‌دهند.

انتشار آلبوم «قول و غزل» از پدرام خاورزمینی و حمید قنبری

ghol-va-ghazal

آلبوم موسیقی «قول و غزل» اثری از «پدرام خاورزمینی» و «حمید قنبری» توسط موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی این اثر در یک سی‌دی با نام «قول و غزل» و یک دی‌وی‌دیِ تصویری شامل کنسرت او در فرهنگسرای نیاوران (شهریور ۱۳۹۰) با همراهی تمبک پدرام خاورزمینی و حمید قنبری است.
در دفترچه‌ی اثر به قلم سعید نایب‌محمدی می‌خوانیم: «شايد مهم‌ترين تفاوت بين موسيقي‌دانِ ايراني و موسيقي‌دانِ حوزه‌ي عربی ـ تركی رويكرد آن‌ها به سيستم مُدال ــ به‌ويژه در مترِ آزاد ــ است. موسيقی ايرانی حداقل از دوره‌ی قاجار به بعد از نظام دستگاهی تبعيت كرده است، درحالی‌كه موسيقی معاصرِ عربی ـ تركی همچنان از نظام مقامی بهره می‌گيرد. از ويژگی‌هاي اين نظام برخورد كاملاً آزاد و بازِ موسيقی‌دان با يك بسترِ نغمگی‌فارغ از قانون الزام‌آورِ تأكيدِ منظم بر درجاتِ مختلف آن مُد در جمله‌پردازی‌هاست. مثلاً در دستگاه چهارگاه گوشه‌ها با ترتيبی مشخص (تقريباً از پيش‌ساخته‌شده) بر روی درجاتی مشخص از مُد بنا می‌شوند و اين در حالی است كه برای موسيقی‌دانِ عرب يا ترك هيچ جمله‌ای در اشلِ صوتی‌ ازپيش‌تعيين‌شده نيست. چنين رويكردی، به‌ويژه در مترِ آزاد، به‌شدت بر خلاقيت‌های فردی مبتنی است. استفاده از عناصری چون مُدگردی‌های‌ ناگهانی ــ مُدگردی‌های گذر (به‌ويژه در ميان اعراب) ــ يا تعويض موقعيت به درجاتِ ازپيش‌تعيين‌نشده در همان مُدِ اصلی هر آن می‌تواند براي شنونده لحظه‌ای غيرقابل‌پيش‌بينی پديد آورد.
آثار موجود در اين مجموعه نيز با چنين رويكردی ساخته و اجرا شده‌اند. وقتی غزل همايون در فضای درآمدِ همايون آغاز می‌شود شايد براي شنونده‌ی‌موسيقی ايرانی توقع شنيدنِ بلافاصله‌ی ماهور كمی نامأنوس يا حداقل غيرمنتظره باشد. اين ويژگی در غزل چهارگاه (مُدگردی به شور و ابوعطا) و فرح‌فزا (مُدگردی به سه‌گاه) نيز مشهود است.»
قطعات سی‌دی عبارتند از: «غزل در همایون»، «قول در چهارگاه»، «غزل در چهارگاه»، «قول و غزل (براساس مقام بیاتی‌حسینی» و «فرح‌فضا».

آلبوم اولین ضبط هفت دستگاه موسیقی ایران منتشر شد

ghajar-music

آلبوم موسیقی «اولین ضبط هفت دستگاه موسیقی ایران» در۲ سی‌دی از سوی موسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی ضبط صفحه در ایران پیش از مشروطیت و از حدود سال ۱۲۸۴ شمسی آغاز شد. شرکتی که صفحه‌های ایرانی را ضبط، تکثیر و به بازار عرضه می‌کرد شرکت «گرامافون» بود.

شرکت گرامافون جلسات ضبط صفحات را که اولین‌بار در تهران در ژانویه‌ی ۱۹۰۶ برپا شدند به‌واسطه‌ی جان تایلر (John Tyler)، نایب کنسول آمریکا، ترتیب داده بود.

از آنجا که بعضی از نوازندگانِ وابسته به دربار درگیر جلسات ضبط صفحات می‌شدند آقای تایلر متعهد شده بود اجازه‌ی آن‌ها را از شخص شاه برای برقراری این مجالس اخذ کند. از سوی دیگر ماکسیم پیک (Maxim Pick)، نماینده‌ی تجاری شرکت و برادران هامپه (Hampe) به عنوان صدابردار (متخصصین ضبط شرکت گرامافون) نیز به ایران آمده بودند. محل ضبطِ صفحه در خیابان لاله‌زارِ تهران، کوچه‌ی معروف به فیل‌خانه، در مجاورت مدرسه‌ی سن‌لویی بود.
در زمانی که ضبط صفحه‌های موسیقی ایرانی آغاز شد هنوز تعدادی از استادان دوره‌ی ناصرالدین شاه از جمله میرزا عبدالله، آقا حسینقلی، نایب اسدالله، باقرخان، میرزا علی‌اکبر شاهی و حسن‌خان (سنتور) در قید حیات بودند.
این مجموعه‌ی کاملِ هفت دستگاه به صورت سری صفحات پشت سر هم اجرا شده که شور و نوا و سه‌گاه را قلی‌خان شاهی، و همایون و چهارگاه و راست‌پنجگاه و ماهور را سیداحمدخان خوانده است.

به نظر می‌رسد این مجموعه عموماً توسط دو گروه از نوازندگان و خوانندگان درباری اجرا شده است: گروه نخست آقاحسینقلی و شاگردانش (درویش‌خان، باقرخان و اسدالله‌خان) که آواز سیداحمدخان را همراهی کرده و گروه دوم دسته‌ی شاهی به سرپرستی علی‌اکبر شاهی که آواز قلی‌خان را همراهی کرده است.