برچسب: جان لنون

یادداشت «علیرضا میراسداله» برای مجله‌ی موسیقی ملودی، به‌مناسبت هفتادمین زادروز جان لنون، موزیسینی که به یک پدیده‌ی اجتماعی تبدیل شد:

وقتی صحبت از جان لنون می‌شه بلافاصله نام «بیتلز» به ذهن خطور می‌کنه، گروهی که شهرتشون از هیچ‌کدوم از روسای جمهور امریکا کمتر نیست.

دهه‌ی شصت میلادی زمانی بود که دنیا با سرعتی شگفت انگیز تغییر می‌کرد و هر کس ‌که می‌تونست در این دریای پر تلاطم، بهتر موج‌سواری کنه موندگار‌تر بود و خیلی زود به نماد و سمبل تغییرات بدل می‌شد.
در چنین شرایطی گروه بیتلز با اندک سواد موسیقایی و کمترین تلاش برای بهره‌برداری از هنر ناب موسیقی به صرف ساختن چند قطعه‌ی زیبا که کاملن موافق جریانات اجتماعی بود به بزرگ‌ترین آیکن تبلیغاتی انگلستان تبدیل شدند و خواسته یا ناخواسته به شهرتی ورای باور، در کل دنیا رسیدند.
در همون ایام گروه «رولینگ استونز» کارهایی به مراتب جدی‌تر تولید می‌کرد که کمتر مورد توجه قرار می‌گرفت و کمی دیرتر کسانی مثل «فرانک زاپا» و «کاپیتان بیف‌هارت» در امریکا موسیقی «راک» و «راک اند رول» رو وارد قالب‌های کاملن جدی موسیقایی کردند، که اصلن مورد توجه قرار نگرفت و فقط زمان بود که ارزش اون آثار رو آشکار کرد.

ولی برای «بیتلز» همه چیز محیا بود، مصداقِ بارزِ زمان درست و مکان درست.

جان لنون شاید تنها عضو گروه بود که می‌دونست شهرت بیتلز به واسطه‌ی کیفیت موسیقی این گروه نیست و در دهه‌ی هفتاد میلادی و بعد از فروپاشی گروه تلاش خودش‌ رو برای تولید آلبوم‌هایی با نگرش هنری، بیشتر کرد. اما از اون‌جا که لنون به عنوان مغز متفکر گروه مرکز توجه اقلیت و اکثریت به‌طور هم‌زمان بود، مرتب در دست اندازهای سیاسی، راه گم می‌کرد و دهه‌ی هفتاد هم برای لنون بیش از اینکه بار هنری داشته باشه، پر شده از کارهای نمادین سیاسی از آب در اومد.

شاید بشه گفت مهم‌ترین اتفاق دهه‌ی هفتاد در زندگی لنون، مبارزاتش بر علیه جنگ ویتنام و «نیکسون» رییس جمهور وقت امریکا بود و ماجرای پر سر و صدای اخراج شدنش از ایالات متحده. اما دهه‌ی هشتاد می‌تونست برای لنون زمان مناسبی باشه که بلاخره به کار اصلی خودش یعنی تولید موسیقی در استانداردهای بالاتر بپردازه که متاسفانه در همون سال آغازین دهه‌ی هشتاد، به قتل رسید و بیش از پیش تبدیل به یک نماد شد.
جان لنون از دوران نوجوانی علاقه به قصه‌نویسی و طراحی و نقاشی هم داشت و بر خلاف همتای بی‌استعدادش یعنی «پل مک‌کارتی»، آثار زیبا و منحصر به‌فردی خلق کرد که در چند مجموعه‌ی کوچیک قابل دسترسیه.
شاید غیر منصفانه به نظر برسه اما گذر ایام از جان لنون چهره‌ایی ساخته که با عینک گرد رنگی روی تی‌شرت‌ها خودنمایی می‌کنه و هنوز هم به هر بهانه‌ایی چهره‌اش از اکثر شبکه‌های موسیقی دنیا پخش می‌شه، در حالی‌که کمتر کسی در خلوت خودش هوس می‌کنه که آلبومی از این هنرمند گوش کنه.

• علیرضا میراسداله

مجله‌ی موسیقی ملودی: جان لنون با نام اصلی «جان وینستون اونو لنون» هفتاد سال پیش در چنین روزی در بریتانیا زاده شد. جان از طبقه‌ی کارگر بود و علاقه داشت تا مانند پدرش ملوان شود. اما زمانی‌که سال‌های کودکی را در منزل خاله‌ی خود سپری می‌کرد از او یک گیتار هدیه گرفت و گوش سپردن به آهنگ‌های الویس پریسلی، لنون را طوری شیفته‌ی موسیقی کرد که از همان زمان به یادگیری گیتار همت گماشت و تا زمان دبیرستان گیتار می‌زد. در این هنگام با «پال مکارتنی» آشنا شد و این دو نوجوان، پایه‌های گروه «بیتلز» را تشکیل دادند. گروهی با سبک راک کلاسیک که بعدها با صفحه‌های پرفروش خود، یکی از ارکان موسیقی مردمی در واپسین سال‌های دهه‌ی ۶۰ میلادی شد.

اکثر آهنگ‌های گروه بیتلز ساخته‌ی جان لنون و پال مکارتنی بود و سایر اعضای این گروه را «جورج هریسون» و «رینگو استار» تشکیل می‌دادند. این گروه موسیقی با سرعت فراوانی نفوذ خود را در کشورهایی غیر از بریتانیا ادامه داد و به‌زودی به یکی از بت‌های موسیقی مبدل شد. در این هنگام اختلافاتی بین اعضای گروه درگرفت و در سال ۱۹۷۰ بیتلز به‌طور رسمی به کار خود پایان داد.

این در حالی بود که اولین آلبوم انفرادی جان لنون در سال ۱۹۶۸ و با همکاری معشوقه‌اش «یوکو اونو» منتشر شده بود. جان در سال ۱۹۶۹ با یوکو ازدواج کرد.

جان، یوکو اونو را انتخاب کرد، چون در او چیزی می‌دید که در هزاران دختر دیگر دور و برش نمی‌دید و صحت این انتخاب زمانی مشخص شد که ردپای او در بلوغ فکری و جهش هنری لنون به وضوح دیده شد. ازدواج جان و یوکو ماجرای پر سروصدایی داشت. آن‌ها برای ماه عسل به هتل «الیزابت مونترال» رفتند و به نشانه اعتراض به جنگ در سراسر دنیا، یک هفته اعتصاب کردند و از اتاق خارج نشدند. آن‌ها تابلوی بزرگی با عنوان «Bed Peace» را بالای سر خود نصب کرده بودند و در این مدت خبرنگاران زیادی عکس‌ها و گزارش‌های مفصلی از اعتراضات این دو در ماه عسل منتشر کردند. جان برگه‌هایی به دیوار آویخته بود که از صلح می‌گفت و علیه نیکسون و هم‌کارانش خطابه‌سرایی می‌کرد. ترانه «تصور کن» در این فضا سروده شد.

این‌چنین بود که فعالیت رادیکال سیاسی و ضد جنگ این زوج هنرمند، شهرت مضاعفی را برای آن‌ها درپی داشت و جان لنون سردم‌دار هنرمندان در راه بیداری مردم، مبارزه علیه جنگ ویتنام و گسترش صلح در دنیا شد. با پایان جنگ ویتنام در اوایل دهه ۷۰، لنون دست از فعالیت نکشید و در عوض بیش از فعالیت سیاسی به فعالیت‌های اجتماعی روی آورد. او در این سال‌ها – تا زمان مرگ- تلاش کرد با موسیقی خود، مردم و طبقات پایین را با حق خود آشنا کرده تا در برابر ظلم دولت‌ها ساکت ننشینند.

در هشتم دسامبر ۱۹۸۰، جان لنون در حالی‌که هم‌راه با همسرش یوکو به آپارتمان خود در ساختمان داکوتا در شهر نیویورک بازمی‌گشت به دست یکی از طرف‌داران سابقش به‌نام «مارک دیوید چپمن» با شلیک چهار گلوله کشته شد. جان ساعاتی پیش از آن‌که به قتل برسد، نسخه یکی از آلبوم‌های خود را برای دیوید چپمن امضا کرده بود. ساعاتی بعد چپمن او را هنگام ورود به مجتمع آپارتمانی محل سکونتش هدف گلوله قرار داد. جسد جان لنون دو روز بعد از قتل در گورستانی در نیویورک سوزانده شد و خاکسترش نزد همسرش باقی است. مرگ نابه‌هنگام جان لنون در ۴۰ سالگی و در اوج محبوبیت، احساسات جهانیان و به ویژه مردم بریتانیا را برانگیخت.

گفتنی است یکی از اظهارنظرهای جنجال برانگیز لنون در سال ۱۹۶۶ و در دوره اوج شهرت بیتل‌ها بود. وی طی مصاحبه‌ای در سال ۱۹۶۶ با یک روزنامه‌ی انگلیسی انجام داد گفته بود بیتل‌ها از مسیح هم محبوب‌تر هستند. پی‌آمد سخنان لنون برانگیخته‌شدن خشم مقامات واتیکان، تحریم محصولات بیتل‌ها، لغو کنسرت‌های‌شان و سوزانده‌شدن صفحه‌ها و عکس‌های‌شان به‌خصوص در ایالات متحده بود.

مقامات واتیکان در سال ۲۰۰۸ و پس از گذشت ۲۸ سال از مرگ لنون اعلام کردند او را به‌خاطر سخنان نسنجیده‌اش بخشیده‌اند.

به‌مناسبت تولد جان لنون: «جان لنون» خواننده‌ی مشهور گروه بیتلز، دوست داشت پس از مرگش از او به عنوان یک صلح‌دوست بزرگ یاد کنند. آرزو داشت ترانه‌هایش بر مردمی که تحت ستم‌اند، تاثیر بگذارد و به بیداری آن‌ها بیانجامد. هرچند در دوران زندگی کوتاه لنون این خواسته تحقق پیدا نکرد، اما حدود ربع قرن بعد از این‌که یکی از هواداران افراطی‌اش، وی را به ضرب سه گلوله از پای درآورد، صدای صلح‌دوستی جان لنون، با قدرت و نفوذ فراوان در برابر قدرت‌مندانی که در اجلاس سازمان تجارت جهانی در مکزیک جمع شده بودند طنین‌انداز شد.
فریادهای خفته در گلو بیدار شدند و مردمی که برای اعتراض به تحمیل نابرابری‌ها و ظلم و ستمی که بر کشورهای جهان سوم روا می‌شد، هزاران کیلومتر راه پیموده بودند، با همراهی جوانان معترض، یک‌صدا شروع به خواندن آهنگ Imagine جان لنون کردند. Imagine (تصور کن)، صدای اعتراض نسلی است که در بحبوحه‌ی سال‌های جنگ ویتنام، مبارزات ضد جنگ خویش را با نفی خشونت آغاز کرده بودند. آن‌ها به‌جای شکستن شیشه‌ها و هرج و مرج‌خواهی، اعتراض خود را با بلند کردن موهای‌شان، در سکوتی فیلسوفانه که به خلق آثار و سبک‌های هنری متعدد انجامید، ادامه می‌دادند.
تصور کن بهشتی وجود نداشته باشد
اگر سعی کنی، تصورش آسان است
و جهنمی هم در کار نباشد
و بالای سر ما تنها آسمان است…
تصور کن همه‌ی آدم‌ها
فقط برای امروز زندگی کنند..
تصورکن کشوری در میان نباشد – کار سختی نیست –
هیچ چیزی که به‌خاطرش آدم بکشی، یا خودت کشته شوی هم وجود نداشته باشد
و نیز، هیچ مذهبی در کار نباشد
تصور کن تمام مردم در صلح زندگی کنند…
تو.. تو ممکن است بگویی فرد خیالبافی‌ام
اما نه، تنها من این‌گونه فکر نمی‌کنم
امیدوارم روزی تو هم به ما بپیوندی
و جهان یک‌دست شود..
دنیایی بدون مالکیت را تصور کن- متحیرم که آیا خواهی توانست-
دنیایی بدون حرص و طمع، بدون گرسنگی
همه‌ی مردم با هم برادر باشند
تصورش را بکن.. همه‌ی آدم‌ها سهمی از دنیا داشته باشند
ممکن است بگویی خیال می‌بافم
اما من تنها نیستم، آرزو دارم تو هم روزی به ما ملحق شوی
و جهان یک‌دست شود..

• ثمر سعیدی/ هفته نامه‌ی چلچراغ