برچسب: تار

استاد «جليل شهناز» ازبازماندگان  نسل بزرگان موسیقی سنتی ایران بامداد امروز دوشنبه ۲۷ خرداد دارفانی را وداع گفت.

به گزارش مجله موسیقی ملودی استاد «جليل شهناز» پيشكسوت موسيقی و نوازنده تار صبح امروز دوشنبه ۲۷ خرداد در سن ۹۲ سالگی در بيمارستان آراد تهران درگذشت.

این چهره‌ی ماندگار عرصه موسيقی اصيل ايرانی و از نوازندگان پيشكسوت تار در سال ۱۳۰۰ زاده شده بود.

وی از كودكی علاقه‌مند موسيقی ايرانی بود و نواختن تار را نزد عبدالحسين شهنازی و برادر بزرگ خود حسين شهناز به خوبی آغاز كرد و با پشتكار زياد و استعداد شگرف توانست در سنين جوانی از نوازندگان خوب اصفهان شود.

استاد جلیل شهناز در جوانی با حسن كسايی آشنا شد كه اين آشنايی آغاز همكاری بلندمدت با وی بود.

اين استاد پيشكسوت از سال ۱۳۲۴ كه در تهران سكونت يافت همكاری خود را با راديو آغاز كرد و در طول عمر حرفه‌ای خود با هنرمندان ارجمند موسيقی ايرانی همچون فرامرز پايور، حبيب الله بديعی، پرويز ياحقی، همايون خرم، علی تجويدی، منصور صارمی، رضا ورزنده، امير ناصر افتتاح، جهانگير ملك، اسدالله ملك، حسن كسايی، محمد موسوی، تاج اصفهانی، اديب خوانساری، محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهيدی، اكبر گلپايگانی، حسين خواجه اميری(ايرج) و محمدرضا شجريان همكاری داشته‌است.

وی در سال ۸۳ به عنوان چهره ماندگار هنر و موسيقی برگزيده شد و همچنين در ۲۷ تير سال ۱۳۸۳، مدرك درجه يك هنری (معادل دكترا) برای تجليل از يك عمر فعاليت هنری را دريافت كرد.

جليل شهناز، علاوه بر نواختن تار كه ساز اختصاصی او بود با نواختن ويولون، سنتور و تمبك نيز آشنايی داشت و معروف است كه او در شيوه نوازندگی می‌تواند با ساز خود علاوه بر نواختن، آواز هم بخواند.

«مجید ناظم‌پور» نوازنده عود از اجرای مشترکش با «کیوان ساکت» نوازنده تار در اتریش خبر داد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی «مجید ناظم‌پور» نوازنده عود در گفت‌وگو با فارس از اجرای مشترک به همراه «کیوان ساکت» در کشور اتریش خبر داد و گفت: جدیدترین اجرای مشترک من و کیوان ساکت ۱۳ تا ۱۸ اسفندماه جاری در اتریش انجام می‌گیرد.
وی افزود: اجرای ما در سه شهر وین، گراتس و اسیبرگ اتریش به دعوت یکی از موسسه‌های فرهنگی این کشور صورت می‌گیرد.

خالق آلبوم «فلسفه» یادآور شد: در کنسرت اتریش جدیدترین قطعات موسیقی ساخته شده من و استاد کیوان ساکت اجرا خواهد شد که در بخش دوم آن قطعاتی از موسیقی جهان به طور مشترک اجرا خواهیم کرد. علی اکبر خادم با ساز تنبک ما را در این اجرا همراهی می‌کند.

کیوان ساکت نوازنده تار در حال حاضر برای اجرا کنسرت در سلیمانیه عراق به سر می‌برد که پس از اتمام آن عازم کشور اتریش خواهد شد.

سخنگوی خانه موسیقی ایران از پی گیری خانه موسیقی و سازمان میراث فرهنگی در مورد ثبت تار توسط جمهوری آذربایجان خبر داد.
داریوش پیرنیاکان، سخنگوی خانه موسیقی ایران روز دوشنبه یازدهم دیماه در گفتگو با خبرگزاری مهر گفت: “قرار شده است که نماینده سازمان میراث فرهنگی اعتراض جامعه ایرانی را به یونسکو اعلام و ثابت کند که خاستگاه اصلی ساز تار کشور ایران است و آنها را قانع کنند.”
در هفتمین اجلاس کمیته میراث معنوی یونسکو که اواسط آذرماه سالجاری برگزار شد، ساز “تار” به نام جمهوری آذربایجان ثبت شد. این اتفاق انعکاس گسترده ای در میان علاقه مندان موسیقی در ایران داشت.
به گزارش مجله موسیقی ملودی از بی‌بی‌سی فارسی، در این اجلاس که نمایندگان سازمان میراث فرهنگی ایران هم حضور داشتند، ۳۶ اثر از نقاط مختلف جهان از جمله مراسم قالیشویان مشهد اردهال ثبت شد.
آقای پیرنیاکان گفته است: “پس از ثبت تار ایرانی به نام کشور آذربایجان، چهارشنبه ۶ دی‌ماه اعضای خانه موسیقی جلسه‌ای را با مسئولین سازمان میراث فرهنگی برگزار کردند که در این جلسه مدارک مستدلی از اینکه چگونه ساز تار به کشور آذربایجان رفته است، تحویل آن ها دادیم.”
به گفته آقای پیرنیاکان اهمال کاری مسئولان میراث فرهنگی که در آن زمان مدارک لازم را ارائه نکرده‌اند، باعث شده است که تار به نام کشور آذربایجان ثبت بشود.

پیش از این حسین علیزاده، نوازنده تار و آهنگساز موسیقی ایرانی با تاکید بر اینکه مسئولان ایرانی اقدامی شایسته برای ثبت جهانی تار به نام این کشور انجام نداده اند، گفت که بهتر است اقدام کشور آذربایجان برای ثبت این ساز به نام خودشان را با دیده تعصب ننگریم.
آقای علیزاده در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته بود: “اگر ردیف موسیقی سنتی در یونسکو به نام ایران ثبت شده به دلیل دغدغه مسئولان نبوده است، بلکه رپرتواری که از قدیم در ایران وجود دارد مفصل‌تر از رپرتوار موسیقی آذربایجان، تاجیکستان و کشورهای اطراف است و این پیشینه آنقدر محکم بوده است که کسی نمی‌توانسته منکر آن شود. در غیر این صورت ردیف‌های موسیقی هم به نام کشور دیگری ثبت می‌شد.”
به گفته آقای علیزاده “یونسکو نگاه می‌کند که کدام کشور به هنر سرزمینش اهمیت می دهد و احترام می‌گذارد. تار در آذربایجان یک ساز ملی به شمار می رود و با فرهنگ و تاریخ این جامعه عجین شده است و حال اینکه اگر عنوان تار ایرانی و تار آذری در یونسکو از یکدیگر تفکیک شود، مشکل حل خواهد شد.”
او در ادامه افزود: “تار به هرحال در یونسکو ثبت شده و مهم هم همین است که جریان‌های فرهنگی و هنری در جهان حفظ شود.”
در سال های گذشته، از ایران سنت ها و مراسمی از جمله مراسم آیینی نوروز و نیز ردیف های موسیقی دستگاهی ایران در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسیده است.

درهفتمین نشست کمیسیون میراث معنوی یونسکو، روش‎های سنتی در ساخت و همچنین روش‎های نوازندگی و اجرای ساز «تار» به نام کشور آذربایجان ثبت شد

کمیسیون میراث جهانی یونسکو در هفتمین نشست خود که در پاریس در حال برگزاری است و تا هفتم دسامبر ادامه دارد، ۴ اثر جدید را به فهرست میراث معنوی جهان افزود که شامل ساخت و نوازندگی «تار» به نام کشور آذربایجان است.

به گزارش یونسکو روش‎های سنتی در ساخت تار ونحوه نوازندگی و اجرای آن که از سوی کشور آذربایجان معرفی شده بود، درنشست اخیر کمیسیون میراث معنوی یونسکو ثبت شد. این در حالی است که تار یکی از مهمترین و کهن ترین سازهای ایرانی است که بیشتر به نام کشور ایران شناخته می شود.

به نظر می رسد که کشور ایران هیچ مشارکتی در پرونده ثبت جهانی تار نداشته و هرچند کشور آذربایجان پیش از این عاشیق ها را به نام خود به ثبت رسانده بود اکنون تار را هم ثبت رسانده است.

طبق همین گزارش این ساز نوعی ابزار موسیقی زهی ساخته شده از چوب درخت توت و تو خالی با تارهای بلند است که در سراسر روستاها و شهرهای آذربایجان ساخته می‎شود.

در گزارش یونسکو آمده است که این ساز دارای ویژگی سازهای سنتی است و در مراسم مختلف عروسی و جشن و عیدهای گوناگون و مهمانی‌های سنتی گرفته تا کنسرت‌ها و همایش‌های امروزین نواخته می‎شود.

این ساز که بدنه‎ای توخالی و ازجنس چوب دارد، به شکل هشت انگلیسی است و به صورت افقی در دستان نوازنده قرار می‌گیرد. این ساز دارای هفت تار فلزی است که با زخمه نواخته می‎شود.

بنا برآنچه که در گزارش رسمی یونسکو آمده، ساخت این ساز طی سال‎ها وقرن‎ها توسط صنعتگر ان سنتی که مهارت‎های خود را نسل به نسل به شاگردان و خود منتقل کرده‎اند، حفظ شده و نحوه اجرا و مهارت‎های هنری در نوازندگی این سازنیز به صورت شفاهی توسط استادان هنر به نسل جوانتر درمردم این کشور منتقل شده است.

تار از سازهای زهی است که با زخمه نواخته می‌شود. تار در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند آذربایجان و ارمنستان و گرجستان برای نواختن موسیقی کلاسیک این کشورها رایج است. در گذشته تار ایرانی پنج سیم (یا پنج تار) داشت. غلامحسین درویش یا درویش خان سیم ششمی به آن افزود که همچنان به کار می‌رود.

۳ اثر جدید فرهنگی ثبت شده‎ی دیگر از ۳ کشور، الجزایر، اتریش، ارمنستان است که شامل یک سنت ویژه در مراسم عروسی الجزایر، یک حماسه ملی از سوی کشور ارمنستان و یک کارناوال ازسوی اتریش است که در فهرست میراث معنوی جهان ثبت شده است.

• خبرگزاری میرات فرهنگی

در صدای سازش؛ جریان دارد ماه، جریان دارد طیف :

ساز شهناز در من زندگی می کند و من با ساز شهناز زندگی می کنم. «محمد رضا شجریان»
شهرزاد شاه کرمی: جلیل شهناز ساز را آواز می کند ؛چناچه شهره است ، که در شیوه ی نوازندگی اش، ساز او علاوه بر نواختن،آواز هم می خواند.
ساز شهناز یک ساز آوازی ست…
جليل شهناز در اول خرداد ماه سال ۱۳۰۰ در اصفهان ديده به جهان گشود. پدرش «شعبان خان» به موسيقي اصيل ايراني علاقه ی بسیار داشت و منزلش همواره محل آمد و شد هنرمندان زمان خود بود. «شعبان خان» علاوه بر تار که ساز تخصصی اش بود، سه‌تار و سنتور نیز می‌نواخت و برادرش غلامرضا سارنج(عموی جلیل شهناز) از نوازندگان کمانچه بود. از همین روی جلیل از کودکی به موسیقی علاقه مند شد و نواختن تار را نزد” عبدالحسین شهنازی” و برادر بزرگ خود حسین شهناز که – تار را نیکو می نواخت – آغاز کرد. استعداد شگرف و پشتکارستودنی جلیل ،او را در سنین جوانی به نوازنده ای متبحر در اصفهان بدل کرد. او، علاوه بر نواختن ساز اختصاصی خود، با نواختن ویلن، سنتور و تمبک نیز آشنایی دارد.
در سال ۱۳۲۴ استاد شهناز به تهران رفت و فعالیت خود را با تک نوازی در رادیو و اجرا در ارکسترهای مختلف این رسانه و همچنین برنامه ی گلها ادامه داد. او با اقامت در تهران ، به عنوان کارمند افتخاری شهرداری پذیرفته شد. در آن زمان برنامه‌های تخصصی موسیقی از رادیو و تلویزیون پخش می شد که استاد شهناز از تک نوازان بی بدیل آن بود.
با فراهم آمدن امکانات ضبط صدا و تاسیس استودیو در رادیو و تلویزیون آن دوران ،این فرصت دست داد تا شهناز بتواند با پنجه و مضراب سحرآمیز خویش در دل هر شنونده و بیننده‌ای را ه یابد.
بخشي از فعالیت های هنري استاد شهناز در آن دوران عبارت است از :
ضبط برنامه‌های فراوان و نیز اجرای کنسرت‌های مختلف با نوازندگان و خوانندگان والای کشور هم چون:
فرامرز پایور(نوازنده سنتور)، حبیب الله بدیعی (نوازنده ویلن)، پرویز یاحقی(نوازنده ویلن)، همایون خرم(نوازنده ویلن)، علی تجویدی(نوازنده ویلن)، منصور صارمی(نوازنده سنتور) ، رضا ورزنده(نوازنده سنتور)، امیر ناصر افتتاح(نوازنده تمبک)، جهانگیر ملک(نوازنده تمبک)، اسدالله ملک(نوازنده ویلن)، حسن کسایی(نوازنده نی)، محمد موسوی(نوازنده نی)، تاج اصفهانی(خواننده)، ادیب خوانساری(خواننده)، محمودی خوانساری(خواننده)، عبدالوهاب شهیدی(خواننده و نوازنده عود)، اکبر گلپایگانی(خواننده)، حسین خواجه امیری(ایرج :خواننده)، ومحمد رضا شجریان(خواننده).
استاد شهناز در دهه۱۳۶۰ به همراه فرامرز پایور(سنتور)، علی اصغر بهاری( کمانچه)، محمد اسماعیلی (تمبک) و محمد موسوی نی گروه اساتید را تشکیل داد و با این گروه، سفر های متعددی به کشور های اروپایی،آسیایی و نیز آمریکا داشت.

بدون شک جلیل شهناز، بزرگ‌ترین و سرشناس‌ترین نوازند ه ی تار و سه تار سده ی اخیر در ایران است. وی علاوه براشراف کامل بر ردیف و رموز آن، ویژگی های منحصر به فردی دیگری نیز دارد:
جواب آوازهای شاهکار و بی نظیر، استفاده از تمام امکانات ساز، نواختن بسیاری از گوشه‌های مهجور و رعایت جمله بندی در نوازندگی از جمله ویژگی‌های نوازندگی این استاد یگانه است.
در سال ۱۳۸۳ جلیل شهناز به عنوان چهره ماندگار هنر و موسیقی برگزیده شد و نیز در ۲۷ تیرماه همان سال مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) برای تجلیل از یک عمر فعالیت هنری، به وی اهدا شد.
در سال ۱۳۸۷،استاد محمدرضا شجریان، به افتخار جلیل شهناز، گروه موسیقی خود را شهناز نام نهاد.
حال می توان به روشنی دریافت ؛که استاد شهناز به بیان حقیقی در نوازندگی تار رسیده است،چرا که از گیر و دار ردیف ها رهیده و چون رود خروشان از سنگلاخ تقلید گذشته است و حاصل آن زوایای بسیاری ست که در سازش نهفته است.

• تار به روایت نی ؛جلیل شهناز به روایت حسن کسایی :
دو نوای در هم آمیخته ؛ زنگ تار که در نای نی گره خورده است.

دو اسطوره ی موسیقی سنتی ایران؛ استاد جلیل شهناز و استاد حسن کسایی که هر دو از اصفهان بر خاسته اند،شاید در تاریخ موسیقی اصیل ایران تکرار ناشدنی باشند.
سازهای این دو استاد همواره هم نشین هم بوده اند. چنانچه استاد حسن کسایی در این باب این گونه ایراد سخن کرده است :
: شناخت موسیقی کار هرکسی نیست. همه موسیقی را گوش می‌دهند و دوست می‌دارند اما کسی که سره را از ناسره تشخیص بدهد و بتواند درک مقاماتی را که استاد شهناز نواخته‌اند، داشته باشد بسیار نادر است. همه ساز می‌زنند و همه خوب ساز می‌زنند، ولی قدرت نوازندگی و محفوظات و لحظات موسیقی که آقای شهناز می‌دانند و اجرا کرده‌اند، چیزی که در دست همگان باشد، نیست. یعنی ردیف موسیقی ایران نیست. قدرت آقای شهناز در جواب دادن و دونوازی خارق العاده‌است. من ۶۰ سال با ایشان هم نوازی کرده‌ام و ساز بنده با ساز شهناز گره خورده ‌است.

به استناد متن سخنرانی اساتید : حسن کسایی، محمد رضا شجریان و داریوش پیرنیاکان در آیین نکوداشت استاد جلیل شهناز و زنده یاد درویش خان در فرهنگسرای هنر( سال ۱۳۸۵)

شهرزاد شاه کرمی/مجله موسیقی ملودی

کارگاه‌های گروهی و خصوصی نوازندگی تار و سه‌تار برای دوره‌های ابتدایی، متوسطه و پیشرفته زیر نظر «فرزین دارابی‌فر» نوازنده تار در تهران برگزار می‌شود.
به گزارش مجله موسیقی ملودی دستورات کار این کارگاه موسیقی شامل روش‌های گوناگون زخمه‌نوازی و پنجه‌گذاری و یادگیری فنون گوناگون نوازندگی در قالب اجرای قطعات قدیمی خواهد بود.
همچنین کارگاه گروهی «ردیف، دستور زبان موسیقی ایرانی» با هدف بینش ژرف‌تر در ردیف و به‌کار گیری آن در نوازندگی و آهنگ‌سازی و توجه به هنر بداهه نوازی زیر نظر فرزین دارابی فر برگزار می‌شود.
این کارگاه‌ها که برای علاقمندان دوره‌های عالی و یا فوق‌پیشرفته در نظر گرفته نشده است سعی دارد هنرآموزان دوره‌های ابتدایی، متوسطه و پیشرفته را تحت پوشش قرار دهد.
به گزارش مجله موسیقی ملودی جلسه آشنایی و ابلاغ برنامه کارگاه‌ها جمعه ۱۸ فروردین در ساعت ۴ بعد ازظهر برگزار می‌شود و علاقمندان جهت حضور در این کارگاه‌ها تا تاریخ ۱۸ فروردین با ارسال نام، کارنامه هنرجویی و تلفن تماس خود به پست الکترونیک f.darabi [at] gmx.de به ثبت نام بپردازند.

حسین علیزاده، آهنگساز و نوازنده و ردیف‌دان در یادداشتی بر آلبوم «بودن و نبودن» بردیا کیارس، نکاتی را درباره این آهنگساز و رهبر ارکستر ملی گفته است.

به گزارش مجله موسیقی ملودی از همشهری‌آنلاین آلبوم بودن و نبودن، به تازگی از سوی موسسه آوا خورشید به بازار موسیقی عرضه شده است. در این آلبوم قطعات آفرینش، فرشتگان به زمین آمدند، آسمان، اولین بار، عشق در جان بی‌افروز، آب روشنایی‌ست، زیستن، آدم، واهی، شیطان به سوی آدم آمد، وسوسه، تنها، آخر هر رویا، مرگ آتش، برزخ، نفس، باید‌ها و نباید‌ها آمده است. یادداشت حسین علیزاده را که آغاز آن لحن و محتوایی شاعرانه دارد، مرور کنید:
«امواج، عمیق و آرام….از ساحل به دریا در حرکتند….هر موج….رازی از خشکی به دریا می‌برد….و این بار….این راز….صداست.

که در اعماق می‌ماند……و ما ساحل نشینان را….به سوی خود می‌خواند. امواج رنگ‌های پرنفس….گاه زلال….گاه تیره….و گاه بی‌رنگ…درسکوت…
قصه این راز چیست؟…بودن یا نبودن.»

«روزهای شیرینی که در هنرستان موسیقی با هنرجویان همراز شدم،حس بودن و زندگی دوباره در من شکفت. هر روز شتابان به سویشان می‌شتافتم. در نگاهشان چیزی موج می‌زد. امید. که در ستیز با ناامیدی بود. آن روزها رنج‌هایمان را در سکوت می‌چشیدیم و نگاه به افق داشتیم. افق که از آن آنها بود و حال هر یک را آسمانی پرستاره می‌بینم. بردیا کیارس با چهره کودکانه، آرام و عمیق و لبخندی که نمی‌دانستم چه باوری در اوست، هر روز ا ز کنارم می‌گذشت. هیچ‌گاه از چیزی که همه را هراسان می‌کرد، هراسان نمی‌شد. شاید هم لبخند او بر همین باور بود.

با تمام شیطنتی که داشت،همیشه به او اعتماد می‌کردم. کارهایی که به او سپرده می‌شد، سربلندی ما بود. او از همان کودکی همه چیز را رهبری می‌کرد. بازی‌گوشی‌های کودکانه تا نغمه‌های جاودانه. ارکستر هنرستان چشم به دست‌های او می‌دوخت و پس از هر اجرا، از حس جمعی آنها ، احساس غرور و شعف در دل‌ها می شکفت و حالا پس از گذشت سال‌ها قصه‌ای راحکایت می‌کند که من با نغمه‌هایش حس دیرینه دارم.

گاه صدای پرطنین انسان‌های بزرگ چون پدرش و گاه نغمه‌های آسمانی عشق‌ها و دلهره‌های زمین. او نقاشی را می‌ماند که از رنگ‌های آشنا،رنگ‌های پر رمز و راز خلق می‌کند تا فصه‌‌ای از هستی بیان کند. ترکیب صداها و سازها چنان در هم تنیده شده که به آرامی و عظمت رودی است که به دریا می‌رسد.

ارکستر پیوسته در تلاطم و هارمونی بستری است از استحکام و ثبات که هیچ‌گونه حس جدایی ملودی و هارمونی احساس نمی شود و هر دو به صورت یگانه تاثیرگذارند و در آخر… قصه بودن و نبودن در این اثر حکایتی است…؛ از بودن.»