حتما این جمله را در گوشه و کنار شنیده‌اید که میگویند: «موسیقی در ایران هیچ وقت به جایی نمی‌رسد.»؛ برای ریشه‌یابی این موضوع خیلی وقت‌ها دولت و خیلی وقت‌های دیگر شرایط اجتماعی را مقصر دانسته‌ایم. اما آیا واقعا همین طور است؟!
به گزارش مجله موسیقی ملودی به نقل از ایسنا چندی است که خبر انتصاب منوچهر صهبایی به عنوان رهبر ارکستر سمفونیک تهران منتشر شده است. خبری که خیلی‌ها را خوشحال و برخی را ناراحت کرده است.
صهبایی پیش از این نیز سکان‌دار ارکستر سمفونیک بود. مردی جدی در کار که شاید از نظر خیلی‌ها سخت‌گیری‌هایش در روند کاری ارکستر بی‌مورد است. او دانش‌آموخته هنرستان عالی موسیقی است و زیر نظر آنتون کادلتس (ابوا)، حسین ناصحی تهرانی(آهنگسازی) و شفیقه صدقی (پیانو) آموزش دید. وی همزمان با گذراندن دوره عالی کنسرواتوار تهران، چندین سال به عنوان تکنواز ابوا با ارکستر سمفونیک تهران همکاری داشت. در سال ۱۳۵۴ به منظور ادامه فعالیت‌های هنری خود و تحصیل در زمینه رهبری ارکستر و موزیکولوژی عازم اروپا شد.
منوچهر صهبایی در سال ۱۹۷۶ میلادی در مسابقه ویرتوزیته در فرانسه شرکت کرد و جایزه نخست آنرا به خود اختصاص داد. وی از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۹ میلادی در مدرسه موسیقی شهر افن بورگ در آلمان تدریس کرد. در سال ۱۹۷۹ به عضویت ارکستر سمفونیک شهر سن گالن در سوییس درآمد و دوازده سال به عنوان نوازنده ابوا و رهبر میهمان با آن ارکستر همکاری داشت. در همان سال از طرف کنسرواتوار شهر فلدکیرش در اتریش برای تدریس دعوت شد. صهبایی چهارده سال نیز رهبری ارکستر مجلسی شهر آمریس ویل در سوییس را به عهده داشت. در سال ۱۹۸۷ در مسابقه رهبری ارکستر در بلژیک شرکت کرد و مقام نخست و مدال طلای این مسابقه را از طرف وزارت فرهنگ آن کشور دریافت کرد.در سالهای ۱۹۸۹ و ۱۹۸۷ برای اجرای کنسرت و تدریس در کلاسهای تابستانی (master class) به کشورهای ژاپن، هنگ کنگ، تایوان و سنگاپور دعوت شد و از طرف دانشگاه تایپه(Taipeh) به دریافت بالاترین لوح هنری کشور تایوان نایل شد. منوچهر صهبایی از دی ماه ۱۳۸۶ تا بهار ۱۳۸۸ رهبر دائمی و مدیر هنری ارکستر سمفونیک تهران بود.
هم‌اکنون در حالی که او به عنوان رهبر ثابت ارکستر سمفونیک تهران شده و هنوز اولین اجرای خود را نیز به صحنه نبرده است، تعدادی از دانشجویان ساکن وین برای وزیر ارشاد نامه نوشته‌اند و معتقدند که در انتخاب رهبر ارکستر دقت کافی صورت نگرفته است. در این نامه در واقع سوابق هنری منوچهر صهبایی زیر سوال برده شده و مورد انتقاد قرار گرفته است.
متن نامه که نسخه‌ای از آن در اختیار خبرنگار ایسنا قرار داده شده، به این شرح است:
«وزیر محترم فرهنگ و ارشاد ٬ جناب آقای علی جنتی
ضمن تشکر از توجه جنابعالی به اهمیت وجود ارکستر سمفونیک تهران و تلاش برای بازگشایی این ارکستر و حمایت از نوازندگان آن ٬ اینجانب هنرجوی رهبری ارکستر در اتریش به نمایندگی جمعی از دانشجویان موسیقی و نوازندگان ساکن اتریش ٬ با توجه به انتشار مطالبی در جراید در مورد انتخاب یک رهبر ارکستر دائم برای ارکستر سمفونیک تهران٬ لازم دانستم مطالبی در مورد رهبر منتخب برای ارکستر سمفونیک تهران و آینده این ارکستر٬ مطالبی را به اطلاع جنابعالی برسانم. زیرا که بعد از سالها بلاتکلیفی و هدایت نادرست این ارکستر که منجر به تعطیلی آن شد ٬ انتخاب مجدد یک رهبر ناکارامد که همانند گذشته صرفا به جز منافع شخصی هیچ حاصلی برای ارکستر نخواهد داشت و بدتر اینکه این اجازه و حق را به آیندگان خواهد داد که با نقد نتایج حاصل از این ارکستر ٬ مجددا تصمیم به تعطیلی آن بگیرند.
باید به اطلاع ان مقام محترم فرهنگی برسانم که رشته رهبری ارکستر یکی از رشته های بسیار مشکلی میباشد که برای دانشجویان که صرف ورود به دانشگاه های موسیقی معتبر و اتمام و کسب دیپلم آن ٬ شرایط رهبر ارکستر را برای رهبری واجد نخواهد کرد و حتی بعد از اتمام تحصیل هنوز برای دعوت شدن به ارکسترهای معروف و حرفه‌ای٬ نیاز به گذراندن امتحانات و شرکت و کسب مقام در مسابقات مختلف٬ کار عملی٬ دستیاری در ارکسترهای مختلف و در نهایت تلاش و مشقت دائم و متناوب بسیار زیادی در طول زمان میباشد که با کسب تجارب و توانایی های لازم و کافی٬ به درجه رهبری ارکستر نائل شد.
اما متاسفانه در بین کاندیداهای موجود برای انتخاب رهبر ارکستر سمفونیک تهران ٬ هستند اشخاصی که نه تنها دارای شرایط لازم نیستند و بلکه هیچ کدام از این مراحل را طی نکرده‌اند و صرفا با نوشتن عناوین و مطالبی غیر واقعی ٬ از بی اطلاعی مسئولین و مردم استفاده کرده و خود را یک رهبر حرفه‌ای معرفی کرده‌اند و انتخاب آنها تهدیدی جدی برای آینده این ارکستر و وضعیت موسیقی ایران خواهد بود.
به همین دلیل خطر اینکه افرادی دیگری بدون گذشتن این مراحل دشوار به نادرستی و با عناوین غیر واقعی و خیالی رزومه خود را در ایران به مردم و وزارت فرهنگ و ارشاد ارائه دهند بسیار زیاد شده است مدتی است که در همین خصوص اینجانب و تنی چند از دانشجویان ساکن اتریش مشغول تحقیقاتی در مورد رزومه چندین رهبر کاندیدا در ایران شده‌ایم و متاسفانه به نتایج بسیار بدی رسیده‌ایم که به طور خلاصه و نمونه به استحضار جنابعالی می‌رسانیم.
از جمله در رزومه آقای صهبائی این مطاب مهم درج شده که ایشان ۱۴ سال در ارکستر سنت گالن در سوئیس نوازندگی و رهبری ارکستر داشته اند اما با تماسی که با این ارکستر گرفته شده ٬ رئیس وقت ارکستر سنت گالن در آن زمان ٬ یعنی آقای مارک هفلین (Marc Haefelin) میگویند که از این شخص هیچگاه برای رهبری ارکستر دعوت یا استفاده ای نشده و این مطلب مهم کاملا نادرست میباشد.
با تحقیقات مفصل دیگر به این نتیجه رسیده ایم که اغلب مطالب نوشته شده در رزومه ایشان به نوعی دگرگون شده و غیر واقعی میباشد٬اگر نه ایشان میتوانند توضیح بدهند.
در مورد کاندیدای دیگر آقای شهداد روحانی ٬ نوشته شده که ایشان در آکادمی شهر وین رشته رهبری ارکستر را به اتمام رسانده و مدیر هنری ارکستر سمفونیک کوتا در آمریکا بوده و هستند ٬ اما با مکاتبات و تحقیقات بدست آمده و مدارکی که در دست میباشد٬آکادمی وین (که هم اکنون دانشگاه شده) و مدرسه موسیقی کوتا این مطالب را جعلی و نا درست می‌دانند.
در زمانی که این رزومه‌ها نوشته شده ٬ به علت عدم وجود اینترنت٬امکان هیچگونه تحقیق و اطلاع رسانی نبوده و ارتباطات بسیار محدود بوده و از نااگاهی مسئولین به نوعی استفاده شده و نه تنها مدارک بسیار بالائی را در رزومه‌ها درج کرده‌اند بلکه مانند رهبران بزرگ دنیا رزومه شان طوری نوشته و تنظیم شده که بنظر می‌آید که واقعا به ارکسترهای مختلف و معروف با دریافت حقوق دعوت شده‌اند.
باید به اطلاع جنابعالی برسانم که اجاره ارکستر برای همگان امکان پذیر است و این با دعوت برای اجرای یک کنسرت کلاسیک کاملا متفاوت است. اگر غیر از این است ٬ لطفا آقایان محترم ٬ برنامه و زمان چند برنامه کنسرت کلاسیک اخیر خود را که دعوت شده اند را اعلام کنند . مهمتر از همه اینکه با کمی تحقیق متوجه می‌شوید که آقایان شهداد روحانی و صهبائی که اکنون در دهه ۶۰ از زندگی خود را سپری میکنند تا به حال به جز ارکستر سمفونیک تهران و یا ارکسترهای اجاره ای ٬ حتی ۱۰ بار هم برای کنسرت کلاسیک به هیچ ارکستری با قرارداد دریافت حقوق دعوت نشده اند البته با توجه به رزومه آنها این رقم باید طبیعتا بالای ۱۰۰ قرارداد باشد٬ اما هستند رهبران ایرانی که با مشقت و تلاش زیاد این مراحل را طی کرده اند. لطفا توجه بفرمایید که کار معمول یک رهبر واقع در اروپا مسئله رهبری اپرا است که این افراد هیچ وقت به رهبری آن دعوت نشده اند.
لطفا توجه بفرمایید که در تمام متن نامه به کنسرت و موسیقی کلاسیک اشاره شده٬ آنچه که مبنا و پایه اصلی برنامه ریزی تمام ارکسترهای دنیاست زیرا که (بطور مثال) با اجرای مکرر سرود ای ایران یا مرغ سحر نمی‌شود برای یک ارکستر برنامه ریزی کرد و سطح ارکستر را ارتقاء داد.
وزیر محترم فرهنگ و ارشاد ٬ از جنابعالی صمیمانه خواهشمندم قبل از هرگونه تصمیم برای انتخاب رهبر دائم برای ارکستر سمفونیک تهران ٬ به دقت و بدون در نظر گرفتن نام اشخاص٬ در مورد صحت و حقیقی بودن مطالب مندرج در رزومه کاندیداها٬ به خوبی و کافی تحقیق کنید. در این دوران با کمک اینترنت این کار فقط یکی دو روز بیشتر طول نخواهد کشید و این کار نه تنها به هنرمندان و دانشجویان زحمت کش واقعی ٬ قوت قلبی میدهد بلکه ارکستر سمفونیک تهران را در یک دوران بحرانی دیگری نمی‌برد.
جناب اقای وزیر محترم ٬ این مسئله مشکل بزرگی نه فقط برای آینده دانشجویان ٬ بلکه برای وزارت فرهنگ خواهد بود٬ لذا ما هنرجویان و دانشجویان خواهشمندیم که وزارت فرهنگ قبل از هر گونه تصمیمی ٬ رزومه تمامی افراد را با دقت کامل بررسی نماید البته همانطور که نوازندگان ارکستر مورد آزمون قرار گرفتند و یقینا این بسیار منطقی تر از آزمون نوازندگان ارکستر خواهد بود.
آقایان روحانی و صهبائی که در این نامه از ایشان نام برده شد ٬ طبیعتا حق خواهند داشت که با ارائه اسناد و مدارک دقیق (زمان ٬ مکان ٬ ارکستر و برنامه) خلاف این مطالب را اثبات کنند ٬در صورت وجود مسائلی که دیگران از آنها بی اطلاعند. بطور مثال جناب آقای شهداد روحانی میتوانند ارکستر کوتا را دقیقا با معرفی وب سایت ٬ برای عموم مردم معرفی کنند و همینطور تاریخ و برنامه یکی از کنسرتهای آقای صهبائی با ارکستر سنت گالن. البته سکوت ایشان همچنان بر این ابهامات خواهد افزود.
با احترام: پرویز یحیوی وین ٬ اتریش»
