دسته: برگزیده‌ها

مرتضی پاشایی خواننده محبوب موسیقی پاپ ایرانی که با بیماری سرطان معده دست و پنجه نرم می کرد صبح جمعه۲۳ آبان در بیمارستان بهمن، دار فانی را وداع گفت.

پیکر این هنرمند موسیقی یکشنبه ۲۵ آبان از مقابل تالار وحدت تشیع شد. در این مراسم، حضور مردم و هواداران این خواننده جوان که در سن ۳۰ سالگی درگذشت بسیار قابل توجه بود.

مرتضی پاشایی مدت‌ها با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌کرد که با تشدید بیماری از روز جمعه ۱۶ آبان ماه در بخش ICU بیمارستان بهمن بستری شده بود که جمعه صبح ۲۳ آبان درگذشت. او دانشجوی رشته گرافیک بوده و از کودکی به موسیقی علاقه داشته است. وی موسیقی را از سن چهارده سالگی با نواختن گیتار آغاز کرد.

پایگاه خبری «ترکمن سسی» در گزارشی به معرفی موسیقی ترکمن پرداخت.

در این مطلب به قلم «اسفندیار قرنجیک» می خوانیم: موسیقی ترکمن با ریشه ای عمیق و گسترده، هنری اصیل، زنده و پرشور و صاحب سبک و اندیشه است.

هنرمندان ترکمن، قوانین حاکم بر موسیقی اصیل را به درستی رعایت می کنند.

به گفته کارشناسان موسیقی تهران موسیقی ترکمن دارای تکنیک فوق العاده ای است. هنرمندان موسیقی ترکمن فقط با استفاده از دو آلت موسیقی ساده یعنی دوتار و کمانچه و به دور از آلات جدید و مدرن موفق به خلق آهنگ هایی با پیچیدگی های خاص و شگفت آوری می شوند که کارشناسان مربوط و دیگر موسیقیدانان را به تحسین وا می دارد.

هنر موسیقی و هنرمندان آن که به بخشی شهرت دارند در میان ترکمن ها از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

جایگاهی که تاکنون هیچ هنرمندی نتوانسته جای آن را بگیرد زیرا خدمتی که موسیقی به مردم و فرهنگ ترکمن کرده بسیار عظیم و شگرف بوده و هیچ قشری از قوم ترکمن به اندازه بخشی ها در تعمیم و گسترش ادبیات و انتقال اشعار شاعران بزرگ بر دل ها و اذهان مردم تاثیرگذار نبوده است.

موسیقی ترکمنی همانند موسیقی سایر ملل که ریشه در عقاید مردم دارد، از ذهن مردم و آوازهای آنان الهام می گیرد.

نوازنده به زبان ترکمنی «بخشی» نامیده می شود که معنی متفاوتی است.

در زمان اویغورها «بخشی» به کسی که خط اویغوری را بتواند بخواند اطلاق می شده و یا در زبان چینی، کلمه بخشی، از کلمه پاکشی به معنای استاد اطلاق می شده است و برخی نیز معتقدند بخشی ریشه آریایی داشته و به معنی بخش کردن و تقدیم داشتن آمده و گروهی معتقدند که این بخشی کلمه ای مغولی است.

بخشی ها، زبان گویای مردم ترکمن بوده و در ایامی که نگارش کتبی وجود نداشت، رسالت عظیم ادامه دادن روایات و داستان ها، نقل ها و اساسا حرکت تاریخی فرهنگی را مردانه بر دوش کشیدند.

نخستین گروه از این رادمردان را می توان باباقورئد، قهرمان دوره اوغوزی و پیشگوی قوم دانست.

او با قوپوز (دوتار) خود داستان های عامیانه اوغوزها را برای ما به یادگار گذاشته که تحت عنوان اوزان مطرح است.

بخشی های ترکمن در طول تاریخ سراسر رنج و زحمت، شادی ها، دردها، آمال و آرزوهای مردم را با دوتار خود که اصطلاحا به آن تامدره (تنبوره) نیز می گویند بازگو کرده اند.

اصولا موسیقی ترکمن به لحاظ دارا بودن ویژگی های برجسته و خاص عاری از لهو و لعب بوده و شنوندگان آن در حالی که پیرامون بخشی ها حلقه زده اند، در سکوت کامل به نوار دوتار و کمانچه گوش فرا می دهند.

علاوه بر این خصوصیت وجود جنبه های عرفانی و مذهبی در آهنگ ها و آوازهای موسیقی ترکمن به عنوان یک نقطه قوت اساسی برای این موسیقی اصیل محسوب می شود.

استفاده از اشعار مختومقلی فراغی و سایر شاعران بلندآوازه که بیشتر اشعارشان جنبه عرفانی و مذهبی دارد نیز اصالت و زیبایی خاصی به این موسیقی بخشیده است.

دکتر «مجید تکه» در خصوص موسیقی ترکمن می گوید: یکی از آهنگ های موسیقی ترکمن که در چهار بخش ساخته شده، جلیل نام دارد و نام آهنگ گویای تاثیر دین اسلام در این موسیقی است.

تاثیر مذهب و عرفان در موسیقی ترکمن به حدی قوی بوده که حتی در دوران ۷۰ سال حکومت کمونیسم بر ترکمنستان این خصیصه حفظ شده و آهنگسازان و بخشی های آن منطقه در آن دوران نیز قطعات و اشعاری ساخته و اجرا کرده اند که از روحیات دینی و مذهبی آنان سرچشمه گرفته است.

در مورد پیدایش دوتار – که در اصطلاح ترکمنی «تامدرا» نام دارد – عقیده جالب توجهی وجود دارد.

دوتار برای نخستین بار توسط شخصی به نام باباقنبر – که از خادمان حضرت علی (ع) بوده ساخته شده است.

بخشی های ترکمن از فعال ترین اقشار این قوم در جهت حفظ، احیاء و اشاعه فرهنگ و ادب ترکمن هستند به راستی آنان را می توان وارثان حقیقی و راستین فولکلور ترکمن نامید. بخشی ها با خلق آهنگ های متناسب، به ترانه ها و غزل های عاشقانه و عارفانه شاعران، جانی تازه می بخشیدند و با اجرای آن در مجالس عروسی و دیگر مناسبت های سنتی، شادی و نشاط مردم را با فرهنگ، هنر و ادبیات ترکمن در هم می آمیختند.

• ایرنا

«مرتضی پاشایی» خواننده، نوازنده و آهنگساز ایرانی بر اثر ابتلا به بیماری سرطان معده  در ۳۰سن  سالگی  درگذشت .

به گزارش مجله موسیقی ملودی مرتضی پاشایی از ۱۴ سالگی به موسیقی علاقه پیدا کرد و این هنر را با نواختن گیتار آغاز کرد، وی که دانشجوی رشته گرافیک بود از سال ۱۳۸۹ با انتشار  قطعاتش از طریق اینترنت به مخاطبان معرفی شد و  در سال ۱۳۹۱ با انتشار آلبوم «یکی هست» به صورت رسمی به جمع خوانندگان مجوز دار پاپ پیوست.

آلبوم‌های «گل بیتا» و «اسمش عشقه» از دیگر آثار این هنرمند است.

گفته می‌شود که پاشایی سال‌ها با بیماری زخم معده دست و پنجه نرم می‌کرد و به بیماری سرطان نیز مبتلا شده بود. او از سال ۱۳۹۲ در حال مبارزه با  سرطان بود و در نهایت از ۱۶ آبان سال جاری به علت وخامت اوضاع جسمانی در بیمارستان بستری شد که سرانجام صبح جمعه ۲۳ آبان‌، در بیمارستان بهمن تهران درگذشت.

مراسم تشییع پیکر او روز یکشنبه ۲۵ آبان‌ از مقابل تالار وحدت به سمت قطعه‌ هنرمندان گورستان بهشت زهرا برگزار می‌شود.

دیربازی ست که در جوامع پیشرو، حقوقی مختص خالقین آثار ادبی و هنری با عنوان حق مولف تنظیم و به صورت قانون در آمده که از این طریق خالقان اثر مورد حمایت جدی مراکز قضایی بوده و آثار آن ها از دستبرد فرهنگی مورد مصونیت قرار می گیرد. این موضوع را در جوامع بین المللی و همچنین در کشور مان با عنوان قانون “حق کپی رایت ” می شناسند.
شروین کوهساری/ مجله موسیقی ملودی: از جمله بزرگترین این موضوعات مربوط به صدا و سیمای کشورمان می شود؛ در تمامی کشورهای پیشرفته، ساخت موسیقی برای تیزرهای تبلیغاتی یکی از مشاغل حرفه ای، پرسود و کاربردی برای تولید کنندگان محصولات بوده و در جهت بالا بردن سطح فروش آنها و البته سطح درآمد آهنگسازان است که با استفاده از نبوغ خود و با ساخت یک قطعه ی کوتاه بعضا چند ثانیه ای ، تحول شگرفی در شناسایی و فروش محصولات مراکز تولیدی ایجاد می کنند و حقوق مالکیت این قطعات موسیقی هم به همان شرکت و محصول تعلق می پذیرد .
اما در ایران، تولید کنندگان این تیزرها به راحتی همه ی حقوق مادی و معنوی را زیر پا گذاشته و با استفاده ی رایگان از آهنگ های داخلی، خارجی و حتی لس آنجلسی و… کلیپ های تبلیغاتی خود را عرضه کرده و مسئولان صدا و سیما نیز به راحتی و بدون کوچکترین نظارتی آن را چندین چند بار پخش می کنند و در بسیاری از موارد این موضوع به حصول سودی هنگفت برای خود سازمان،تولید کننده ی محصول و سازنده ی تبلیغات می شود .
اما در اینجا سود هنرمند و خالق اثر در کجا قرار می گیرد ، سوالی ست که کاملا بی پاسخ مانده!
در یکی از نشست های ناشران فرهنگی در اواخر سال گذشته ، رامين صديقي، مدير نشر موسیقی هرمس، درباره معضلات ناشران سخنان متفاوتي مطرح مي‌کند:
بزرگ‌ترين حقی که ناشران و هنرمندان بايد به دنبال آن باشند حق پخش آثارشان از راديو و تلويزيون است. در آلمان قانونی هست که هر شبکه از راديو يا تلويزيون که بخواهد اثر هنرمندی را پخش کند بايد برای هر بار پخش به هنرمند و ناشرش مبلغ ۵۰ سنت يعني نيم يورو بپردازد.
اين ناشر برگزيده تاکيد کرد: متاسفانه ناشران ما پيگيری مطالبات حقوقی و واقعی خود را فراموش کرده‌اند و به آن اهميت نمی‌دهند؛ درحالی که رايو و تلويزيون ما به راحتی تمامي حق و حقوق ما ناشران و هنرمندان را زير پا می‌گذارد و هيچ‌کس نيز جلودارشان نيست.
در کنار این موضوع، يک ناشر مي‌تواند مبالغ لازم برای حق انتشار را از هنرمند درخواست کند اما در صورتی که فضا برای هنرمند آن قدر باز باشد که بتواند با روابط لازم برای فروش اثر، خودش بدون نياز به ناشر آن را منتشر کرده و به فروش رساند.
صدیقی افزود‌: در شرايط کنونی که سرمايه ناشران در خطر نظارت سليقه‌ای قرار دارد و هر لحظه امکان شکسته شدن يخ و ورشکسته شدن آن‌ها هست، آن‌ها نيز مشکلات خود را با سوء‌استفاده از هنرمند برطرف مي‌کنند. اما هنگام آن فرا رسيده است که با اعتماد به هنرمند و ناشر و برداشته شدن لزوم اخذ مجوز برای نشر هر اثر، فضا را برای ابراز خلاقيت‌های هنری باز کنيم.
از سوی دیگر جمعی از ناشران موسیقی کشور، ۱۳ بهمن ماه به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نامه‌ای ارسال داشته

و درخواست هایی را در حوزه نشر موسیقی مطرح کردند.

این نامه به امضای شرکت‌های «ایران گام»، «رهگذر هفت اقلیم»، «هرمس»، «پردیس موسیقی معاصر»، «راوی آذر کیمیا»، «آوای مهربانی»، «آوای سوته دلان»، «آوای باغ مهر»، «آویژه هنر»، «هزار نغمه بسته نگار»، «خنیاگران شاهو»، «آواخورشید»، «استودیو صبا»، «آواز بیستون»، «نو نوای شب کویر»، «آوای نکیسا»، «نغمه حصار»، «ترانه شرقی»، «ایران صوت»، «هنر شهر»، «نی داوود»، «آوای ماندگار»، «آواز آهنگ»، «گلچین آوای شرق»، «پیام اسلام» و «سی لحن باربد» رسیده است.

از سوی دیگر، سید ابوالحسن مختاباد خواننده ی سرشناس موسیقی سنتی و بازرس خانه ی موسیقی نیز در میزگردی با نام رسانه و موسیقی که با حضور اهالی موسیقی و ارباب جراید برگزار شد ، از عدم رعایت حقوق مادی و معنوی هنرمندان موسیقی توسط رسانه ملی انتقاد کرد و افزود : با توجه به اینکه رئیس مرکز موسیقی صداو سیما از تدبیر این نهاد برای شکل دهی به راهبرد ملی برای موسیقی سخن گفته اند به گمان من هر راهبردی ابتدا باید مرزهای اخلاقی کار را مشخص کند. به این معنا که رعایت و پرداخت حقوق کسانی که خارج از سامانه صداو سیما کار موسیقی تولید کرده اند مهمترین وجه این راهبرد است ، چرا که اخلاق بالاتر از حقوق می نشیند.

وی با اشاره به تعالیم اخلاقی که در سنت ایرانی اسلامی وجود دارد گفت: وقتی ما بدون اجازه صاحب یک اثر بارها و به هر شکلی که خودمان دوست داریم کار‌آنها را پخش می کنیم و تازه به اعتراضات و فریاد های آنها هم بی توجه ایم؛ آن وقت چگونه می خواهیم که از راهبرد ملی سخن بگوییم.

در واقع و با رویکرد به این گفتگو ها می توان دریافت که ابتدا باید حقوق اولیه هنرمندان و ناشران توسط نهادهای رسمی کشور مورد توجه جدی قرار گیرد و ساز و کارهای صحیحی از جانب ایشان برای بهبود این وضع لحاظ شود تا با این تعامل بستر فرهنگ سازی آن برای جامعه نیز فراهم شود . به عنوان مثال : مسئولان صداوسيما بايد توجه داشته باشند كه احترام به حقوق هنرمندان تعامل خوبی بين رسانه و اهل هنر ايجاد مي كند كه در نهايت به نفع هر دو گروه است و اگر ناشر و هنرمند منافع رسمی خود را در خطر نبینند قادر به تعالی موسیقی و در پی آن فرهنگ و هنر ایران خواهند بود و همین امر زمینه ساز پیشرفت سطح حرفه ای و فاخرانه ی هنر ملی در سطح جهان خواهد شد.
پایان بخش دوم

• شروین کوهساری/ مجله موسیقی ملودی

دیربازی ست که در جوامع پیشرو، حقوقی مختص خالقین آثار ادبی و هنری با عنوان حق مولف تنظیم و به صورت قانون در آمده که از این طریق خالقان اثر مورد حمایت جدی مراکز قضایی بوده و آثار آن ها از دستبرد فرهنگی مورد مصونیت قرار می گیرد. این موضوع را در جوامع بین المللی و همچنین در کشور مان با عنوان قانون “حق کپی رایت ” می شناسند.
شروین کوهساری/ مجله موسیقی ملودی: اصطلاح کپی رایت یا همان مالکیت ادبی هنری که به آن حق مؤلف نیز گفته می شود به معنی حق مالکیت و بهره برداری مادی است که به آثار معینی تعلق می گیرد.
که از جمله ی آن ها: آثارادبی، آثار نمایشی و سینمایی ، کتب و آثار چاپی ، هنرهای تجسمی و … می باشند.

حقّ تکثیر یا کپی رایت ، به مجموعه‌ای از حقوق انحصاری گفته می شود که به پدیدآورنده و یا ناشر یک اثر خلق شده ی ارجینال تعلق می‌گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می‌شود. در بیشتر حوزه‌های قضایی، حق نشر از آغاز پدید آمدن یک اثر به آن تعلق می‌گیرد و نیازی به ثبت اثر نیست.
صاحبان حق نشر برای کنترل تکثیر و دیگر بهره‌برداری‌ها از آثار خود حقوق قانونی و انحصاری دارند که بر طبق آن هرگونه استفاده و بهره‌برداری از این آثار منوط به دریافت اجازه از ناشر یا پدیدآورنده ی آن اثر می‌باشد، که البته دارندگان حق تکثیر می‌توانند حقوق خود را به شخص دیگری منتقل کنند.
تاریخچه حق تکثیر با حقوق انحصاری و امتیازات چاپ کتاب آغاز شد، اساسنامه آن در سال ۱۷۰۹ از آن استوارت ملکه بریتانیای کبیر نام خود را گرفته‌است، که اولین اساسنامه حق تکثیر است که در ابتدا این حق تنها شامل تکثیر کتاب‌ها می‌شد.
تاریخچه ی قانون حق تکثیر در ایران نیز به قانون ثبت علائم تجاری که در سال ۱۳۰۴ تصویب شد مربوط می شود و در سال ۱۳۴۸ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به عنوان بدنه اصلی حق تکثیر در ایران تصویب شد که البته این قانون در کشور مان هیچگاه بدرستی اجرا نشده است!
هدف اصلی قانونگذاران از وضع قوانین حمایتی حق مؤلف ، حمایت از حقوق مادی ، معنوی یا اخلاقی واقتصادی پدید آورنده اثر است که در ارتباط با مولفان و ناشران کتاب به نوعی موفق عمل نموده اند. اما در زمینه ی آثار سینمایی و بالاخص موسیقی؛ هیچگاه این قانون حتی در عرصه ی جهانی نتوانسته جلوی نشر غیر قانونی این آثار را بگیرد که این معضل در کشور های در حال توسعه همچون کشور ما به نوعی تبدیل به یکی از مشکلات غیر قابل حل در حوزه ی فرهنگی شده است!

در گذشته تکثیر غیر قانونی کاست ها و سی دی های موسیقی، هنرمندان و صاحبان آثار را مورد آزار شدید قرار می داد؛ اما پس از آغاز هزاره ی سوم و باز گشایی درهای ارتباط مجازی به وسیله ی ماهواره و اینترنت این موضوع تبدیل به یکی از معضلات قرن شد و سو استفاده از حقوق مادی و معنوی آثار منتشر شده به عنوان یکی از شغل های کاذب، پرسود و بی دردسر شناخته شد!
تکثیر غیر قانونی آثار فرهنگی که موضوع موسیقی در این مقاله به صورت دقیق تر مورد بررسی قرار می گیرد، بسیاری از ناشرین و خالقان آثار هنری که بخشی از نماد و اعتبار جامعه می باشند را منزوی کرده است که در بخش آسیب شناسی، فقدان قوانین صحیح و کارساز از سوی مسئولین ذیربط کاملا محسوس است .
موسیقی و کپی رایت در ایران از جمله مباحثی است که جدا از بی توجهی، خود قانون گذار یکی از بانیان نقض حقوق موسیقیدان ها قلمداد می شود . برای مثال پخش قطعات موسیقی در رسانه ی ملی، اماکن عمومی، رستوران ها و هتل ها هریک قوانین خاص خود را در جهت حفظ حقوق مادی و معنوی صاحب اثر دارا می باشد که هیچ گاه مورد توجه جدی قرار نگرفته است.
در کنار آن، وجود بازار سیاه فروش آثار کپی شده، دانلود بسیار راحت آهنگ ها از طریق اینترنت، عدم فرهنگ سازی مناسب و کافی و البته عضو نبودن ایران در قانون کپی رایت جهانی همگی به نوعی دست به دست یکدیگر داده اند تا این تخلف در ایران بیش از پیش توسعه ی منفی پیدا کند .
وجود مراحل سخت عبور از ممیزی های مختلف برای اخذ مجوز رسمی انتشار آلبوم موسیقی و البته رد شدن بسیاری از این آثار به دلایل غیر تخصصی و وجود لابی های متعدد هم از دلایل دیگر بوده که بسیاری از هنرمندان را وادار به انتشار غیر قانونی و زیر زمینی آثارشان می نماید و مشکل عمده ی بسیاری از دست اندر کاران موسیقی در کشور ماست که به این معضل دامن می زند!

پایان بخش نخست

• شروین کوهساری/ مجله موسیقی ملودی