موسیقی کانتری؛ ریشه‌ها و زیرسبک‌ها

melodymag

موسیقی کانتری یعنی سه آکورد و حقیقت. (Harlan Howard)

  • موسیقی کانتری چیست؟

موسیقی کانتری ( Country Music ) یک سبک موسیقی پرطرفدار در آمریکای شمالی ( شامل ایالات متحده امریکا و کانادا) است که عموماً از آن به عنوان موسیقی محلی سفیدپوستان آمریکا یاد می‌شود.

با وجود اینکه این سبک در ایران و به طور کلی در آسیا و خاور میانه ( به استثنای ژاپن ) آنچنان که باید و شاید شناخته شده نیست، اما در آمریکای شمالی، استرالیا و بخش هایی از اروپای غربی به خصوص آلمان طرفداران بسیاری دارد. برای مثال اگر نگاهی به آمار نیلسن ساوند اسکن ( Nielson Sound Scan ) بیاندازیم، میبینیم که حداقل دو آلبوم کانتری در بین ۱۰ آلبوم پرفروش هر هفته در آمریکا وجود دارد. در سال ۲۰۰۹ اعلام شد که در اوج ساعات درخواست ترانه از رادیو های ایالات متحده، موسیقی کانتری بیشترین تعداد درخواست را در بعد از ظهرها داشته و در ساعات صبحگاهی رتبه دوم را داشته است.

به گزارش مجله موسیقی ملودی در ایران گوش اکثر ما به ویژه کسانی که در دهه های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی دوران نوجوانی و جوانی را سپری می‌کردند با موسیقی کانتری آشناست اگرچه ممکن است نام آنرا ندانیم. این همان سبکی است که اکثر ما از آن به عنوان موسیقی متن فیلم های وسترن یاد می‌کنیم و نام آن Western Cowboy است که به نوعی یکی از اجداد موسیقی کانتری به حساب می‌آید.

موسیقی کانتری در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی در مناطق عمدتاً کشاورز نشین ایالات متحده جنوبی (Southern United States) ظهور کرد و ریشه اش را می‌توان در موسیقی محلی جنوب آمریکا و Western Cowboy یافت. البته مدهای سبک بلوز نیز به طور گسترده در آن استفاده می‌شوند.

ایالات متحده جنوبی که به آن جنوب آمریکایی (American South  Dixie) و با به طور اختصار جنوب (the South ) هم می‌گویند به بخشی از کشور آمریکا اطلاق می‌شود که عمدتاً شامل ایالات جنوبی ، جنوب شرقی و تا حدی مرکزی این کشور است که از لحاظ فرهنگی، تاریخی، آیین ها، غذاها، سبک‌های موسیقی و غیره با دیگر مناطق آمریکا متفاوت است. اقتصاد این منطقه بیشتر بر پایه کشاورزی استوار است و شامل ایالات تکزاس، آرکانزاس، اوکلاهما، لویزیانا، میسیسیپی، آلاباما، جورجیا، فلوریدا، کارولینای شمالی، کارولینای جنوبی، کنتاکی، ویرجینیا، ویرجینیای غربی و تنسی است.

موسیقی کانتری بطور کلی شامل ترانه هایی با ملودی های شاد است که با سازهایی عمدتاً زهی شامل گیتار الکتریک و آکوستیک، بانجو، ویولن، گیتار باس، درامز و هارمونیکا ( ساز دهنی) همراهی می‌شود. از دیگر سازها که معمولا در سبک کانتری مورد استفاده قرار میگیرند می‌توان به ماندولین،,Flat top دوبرو (Dobro),و پیانو اشاره کرد.موسیقی کانتری مانند هر موسیقی محلی دیگری اصولا فرم ساده ای دارد که به راحتی به خاطر می‌ماند.
melodymag

عبارت موسیقی کانتری ( Country Music ) در دهه ۱۹۴۰ میلادی بر سر زبان‌ها افتاد. تا پیش از آن به این سبک، موسیقی Hillbilly گفته می‌شد. امروزه برای تمامی زیر سبک‌های این موسیقی از عبارت Country Music استفاده می‌شود.

کلمه Hillbilly از دو کلمه Hill به معنای تپه و Billy به عنوان همراه و آدم تشکیل شده و به مردمان دهکده ها و مناطق کوهستانی ایالات متحده به خصوص منطقه آپالاچی (Appalachia ) و بعضا منطقه Ozarks اطلاق می‌شود که ساکنان ابتدایی آن ایرندی ها و اسکاتلندی ها بودند. با اینکه این کلمه نخستین بار در روزنامه New York Journal در سال ۱۹۰۰ میلادی به رشته تحریر درآمد، اما بسیاری پیدایش آنرا مربوط به قرن ۱۷ میلادی در ایرلند می‌دانند. در آن زمان در جنگ میان کاتولیک ها ،طرفداران شاه جیمز دوم، و پروتستانها، طرفداران شاه ویلیام سوم، کاتولیک ها طرفداران شاه ویلیام را بچه های بیلی یا Billy Boys خطاب میکردند (Billy مخفف William است ).

مهاجرانی که حدود ۳۰۰ سال پیش از اروپا به دنیای جدید پا گذاشتند موسیقی و سازهای دنیای قدیمی را با خود به آمریکای شمالی آوردند. یکی از ارزشمند ترین این سازها نزد آنها ویولن بود چرا که هم توانایی گریه انداختن مخاطب را داشت هم به رقص درآوردن.دیگر سازهایی که همراه با این مهاجران وارد دنیای جدید شدند عبارت بودند از، سازی زهی موسوم به Dulcimer از آلمان، ماندولین از ایتالیا، گیتار از اسپانیا و بانجو از غرب آفریقا. این مهاجران عموماً در مناطقی موسوم به Maritime Provinces که شامل استانهای نوا اسکوشیا، نیوبرنسویک و جزیره پرنس ادوارد در کانادا است و همچنین مناطق جنوبی کوه های آپالاچی در ایالات متحده امروزی،یعنی از جنوب ایالت نیویورک تا شمال آلاباما، میسیسیپی و جورجیا، ساکن شدند. همکاری موزیسین های مختلف با نژادها و ریشه های گوناگون سبب شد نوعی موسیقی خاص در این مناطق شکل بگیرد و گروه های کوچک زهی که بیشتر شامل ویولن، گیتار و بانجو بودند تشکیل شدند. این موسیقی کانتری اولیه بود و به آن Old Time Music یا موسیقی کهن میگویند.

موسیقی کانتری با عنوان یک پدیده جنوبی به دنیا معرفی شد. در مناطق جنوبی، موسیقی محلی با ترکیب فرهنگ ها و موسیقی های سنتی مربوط به کشورهای مختلف به‌وجود آمد. برای مثال موسیقی کهن (Old Time Music)، که از آن موسیقی کانتری به‌وجود آمد، شامل تصنیف ها و آهنگ های محلی از بریتانیا و ایرلند بود.
melodymag

برخلاف این تصور کلی که موسیقی کانتری تنها تحت تاثیر آمریکایی های اروپایی تبار به‌وجود آمد، باید گفت که بخش عمده ای از سبک نوازندگی و به ویژه ساز بانجو که از سازهای اصلی در موسیقی کانتری محسوب می‌شود، مدیون آمریکایی های آفریقایی تبار است.برای مثال آرنولد شولتز ، گیتاریست سیاه پوستی بود که تکنیک Thumb Style را به‌وجود آورد.سندی دیگر بر این مدعا یکیاز ترانه های معروف کانتری به نامCotton Eyed Joe است که تاریخ ساخت و آهنگ ساز آن مشخص نیست اما طبق شواهد به پیش از سال ۱۸۶۱ میلادی باز میگردد.دوروتی اسکاربورو (۱۹۳۵-۱۸۷۸) ، فولکلور شناس آمریکایی در کتاب ردپای ترانه های محلی سیاه پوستی (On the Trail of Negro-Folk Songs) که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد، عنوان می‌کند که خواهر بزرگترش این ترانه را از مردی یاد گرفته بود و آن مرد گفته بود که زمانی که بسیار کوچک بود این ترانه را از برده های سیاه پوست در لویزیانا شنیده بود که هنگام رفتن به مزارع آنرا میخواندند. بر طبق این اظهارات، اگر نتوان ادعا کرد که موسیقی کانتری تا حدی وامدار موسیقی آفریقایی است اما می‌توان آنرا متاثر از سیاه پوستان مهاجر و برده ها دانست و می‌توان گفت که سیاه پوستان به اندازه سفید پوستان اروپایی در به‌وجود آوردن موسیقی کانتری نقش داشتند.

  • ریشه های موسیقی کانتری:

در این قسمت به بررسی انواع مختلف موسیقی که ریشه های سبک کانتری را به‌وجود آوردند میپردازیم و مختصری از تاریخچه آنها را بیان می‌کنیم. این سبک ها عبارتند از:

Old Time Music

Appalachian Music

American Folk Music که موسیقی وسترن یا Western Cowboyرا نیز شامل می‌شود.

در ادامه هر کدام از این سبک ها را جداگانه توضیح خواهم داد و پس از آن به بررسی نسل های مختلف موسیقی کانتری از دهه ۱۹۲۰ میلادی تاکنون و معرفی افراد برجسته هر نسل و زیر سبک‌هایی که در هر نسل به‌وجود آمده است پرداخته می‌شود.

ادامه دارد..

  • عرفان رضایت‌بخش/مجله موسیقی ملودی

بررسی تاریخچه موسیقی کانتری در مجله موسیقی ملودی

melodymag

تاریخچه موسیقی کانتری با انتشار سلسله مقالاتی به تالیف «عرفان رضایت‌بخش» در مجله موسیقی ملودی بررسی می‌شود.

کانتری یکی از سبک‌های مهم موسیقی جهان است که به‌عنوان موسیقی فولکلور سفیدپوستان آمریکایی شناخته می‌شود.

ایرانی‌ها این موسیقی را در دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی با موسیقی متن فیلم‌های وسترن، شناختند و هم‌اکنون این موسیقی طرفداران خاصِ خود را در ایران پیدا کرده است.

عرفان رضایت‌بخش، یکی از معدود موسیقیدان‌های سبک کانتری در خارج از آمریکای شمالی است که سرپرستی گروه «دریم روورز» را برعهده دارد. وی به‌عنوان آهنگ‌ساز، ترانه‌سرا و خواننده موسیقی کانتری شناخته می‌شود و با تالیف مقالاتی در زمینه معرفی این سبک از موسیقی به مخاطبان ایرانی با مجله موسیقی ملودی همکاری می‌کند.

علاقمندان می‌توانند بخش نخست از این سلسله مقالات را با عنوانِ «موسیقی کانتری؛ ریشه‌ها و زیرسبک‌ها» در روزهای آینده در مجله موسیقی ملودی مطالعه کنند.

تاریخ موسیقی کانتری در یک نگاه – بخش دوم

melodymag

• ۱۹۴۴ : در این تاریخ، مجله بیلبورد در اولین شماره آن سال خود، برای اولین بار یک چارت با نام موسیقی فولک منتشر کرد که در آن ترانه های کانتری، جَز و بلوز را قرار می‌داد.
• ۱۹۴۵ : در آن سال با پیوستن Lester Flatt و Earl Scruggs به گروه «بیل مونرو» که در سبک «بلوگراس» فعالیت میکرد، این گونه از موسیقی رسماً به عنوان زیر سبکی از موسیقی کانتری مطرح شد.
• اول ژانویه ۱۹۵۳: مطرح ترین چهره موسیقی کانتری در تاریخ، یعنی هنک ویلیامز، در سن ۲۹ سالگی و در شب سال نو در صندلی عقب اتومبیل کادیلاک خود درگذشت.
• سی و یکم دسامبر ۱۹۵۳ : الویس پریسلی اولین آلبوم خود را با کمپانی سان به مدیریت «سم فیلیپس» که مشاهیر بسیاری از جمله «جانی کش» را به موسیقی کانتری معرفی کرد، منتشر کرد. این آلبوم ترکیبی از سبک های گاسپل (موسیقی مذهبی) آر اند بی و کانتری بود.
• سی و یک دسامبر ۱۹۵۴ : جانی کش در استودیو سان دو تا از ترانه های ساخته خودش با نام هایWide Open Road و You’re My Baby, را ضبط کرد. وی به یکی از سرشناس ترین چهره های موسیقی کانتری تبدیل شد. به علت اینکه عموما لباسی مشکی بر تن داشت به وی لقب مرد سیاه پوش را داده بودند. معروف است که وی کنسرت هایش را با این جمله آغاز میکرد. سلام، من جانی کش هستم.
• دسامبر ۱۹۵۷ : جانی کش اولین کنسرت رایگانش را در زندان «سنت کوئنتین» اجرا کرد.
• شانزدهم اکتبر ۱۹۶۱: «پتسی کلاین» ترانه «دیوانه» را که یکی از ترانه های ماندگار تاریخ موسیقی کانتری است، منتشر کرد. این ترانه ساخته یکی از مشهور ترین چهره های موسیقی کانتری و نماد سبک Out Low Country Music که یکی از زیر سبک های کانتری است، یعنی «ویلی نلسون» است. لازم به ذکر است که آن زمان ویلی هنوز شناخته نشده بود و به عنوان نوازنده گیتار باس در گروه «ری پرایس» فعالیت میکرد.
• در سال ۱۹۶۱ تالار مشاهیر موسیقی کانتری در شهر نشویل ایالت تنسی کار خود را آغاز کرد. البته این تالار در سال ۲۰۰۱ به ساختمان فعلی منتقل شد.
• پنجم مارچ ۱۹۶۳ : در این روز اولین ملکه موسیقی کانتری یعنی «پتسی کلاین» در یک سانحه هوایی در سن ۳۰ سالگی کشته شد.
• در سال ۱۹۶۵ اولین و موفق ترین سوپر استار سیاه پوست موسیقی کانتری یعنی «چارلی پراید» اولین ترانه خود با نام Snakes Crawl at Night را منتشر کرد. در آن زمان به علت وجود تبعیض نژادی شدید، خیلی از کمپانی ها حاضر به پخش آثار وی نمی‌شدند. تا اینکه یک کپی از ترانه هایش به دست گیتاریست و آهنگساز مشهور کانتری «چت اتکینز» رسید. اتکینز که تا آن زمان هرگز آواز نخوانده بود، نوار را به کمپانی RCA برد و ادعا کرد که خودش خواننده آثار است و پس از آنکه با تحسین بسیار مسئولان کمپانی RCA مواجه میشود، اعلام میکند که این آثار در واقع متعلق به یک سیاه پوست به نام «چارلی پراید» است و با این کار آنها را در عمل انجام شده قرار میدهد. کمپانی RCAابتدا از افشای نژاد چارلی سر باز میزند. اما پس از مدتی که درخواست ها برای پخش آثارش از رادیو و جعبه های موسیقی ( Juke Box) زیاد میشود، وی را در یک برنامه زنده به مردم معرفی میکند. چارلی پراید تا کنون ۳۹ ترانه شماره یک را در کارنامه خود به ثبت رسانده است.
• در بیست و چهارم مارچ ۱۹۶۶ «باک اوونز» گیتاریست افسانه ای،Bakersfield sound ،که یکی از زیر سبک های موسیقی کانتری است را در یکی از کنسرت های گروه در کارنِگی هال در نیویورک به کار می‌گیرد که به اعتقاد برخی بی نظیر ترین آلبوم زنده تاریخ موسیقی کانتری لقب گرفته است. این زیر سبک در Bakersfield ایالت کالیفرنیا شکل گرفت و اکثر ترانه های ماندگار آن توسط «کِن نلسون» از کمپانی «کاپیتال رکوردز» منتشر شده است. از موفق ترین هنرمندان این سبک در کنار «باک اوونز» می‌توان به Buckaroos و «مرل هگارد» اشاره کرد.

عرفان رضایت‌بخش/ مجله موسیقی ملودی

تاریخ موسیقی کانتری در یک نگاه – بخش نخست

melodymag

• Jun 14, 1923: Ralph Peer اولين ترانه موسيقي كانتري را براي Fiddlin’ John Carson در يك اتاق زير شيرواني در آتلانتا ضبط كرد. اين ترانه به محبوبيت محلي دست يافت و تهيه كنندگان را متوجه ظهور بازاري جديد در موسيقي كرد.
• Sep 17, 1923: Hank Williams كه بعدها تبديل به سلطان موسيقي كانتري تبديل شد در Oliva ايالت Alabama متولد شد.
• Nov 28, 1925: برنامه راديويي به نام “barn dance” كه بعد ها به Grand Ole Opry تغيير نام داد، كار خود را در ايستگاه راديويي WSM در شهر نشويل در ايالت تنسي شروع كرد. لازم به ذكر است كه Grand Ole Opry تبديل به پرطرفدارترين برنامه موسيقي كانتري و سكوي پرتاب بسياري از ستارگان اين سبك شد. هم اكنون مقر دائمي اين برنامه در سالن Ryman Auditorium در شهر نشويل ميباشد.
• Jul 1927: در اين تاريخRalph Peer آثاري را كه امروز به عنوان Bristol Sessions شناخته ميشوند را در شهر بريستول ايالت تنسي ضبط كرد وCarter Family و Jimmie Rodgers را به طرفداران موسيقي كانتري معرفي كرد. اينها در واقع اولين افراد تاثيرگذار در موسيقي كانتري بودند.
• Nov 1927: در اين تاريخ برنامه barn dance به طور رسمي به Grand Ole Opry تغير نام داد.
• Sep 8, 1932: در اين روز Virginia Hensley كه بعدها با نام Patsy Cline شناخته شد،در شهر وينچستر ايالت ويرجينيا به دنيا آمد. شايد براي طرفداران سبك كانتري نيازي به ذكر نباشد كه وي اولين ملكه موسيقي كانتري و تاثيرگذارترين زن در موسيقي كانتري ميباشد.
• May 6, 1933: اولين سوپر استار موسيقي كانتري يعني Jimmie Rodgers به علت ابتلا به بيماري سل در نيويورك از دنيا رفت.
• در سال ۱۹۳۴ Bob Wills بزرگترين و نامدارترين گروه Western Swing (يكي از زير سبك هاي موسيقي كانتري)ا با نام Bob Wills and the Texas Playboys را تشكيل داد.
• در سال ۱۹۴۲ Fred Rose به همراه خواننده سرشناس كانتري Roy Acuff ( كه برخي وي را پدر موسيقي كانتري لقب داده اند) شركت نشر آثار كانتري با نام Acuff-Rose را در شهر نشويل تاسيس كردند كه باعث شد شهر نشويل به طور دائمي مركز و پايتخت موسيقي كانتري لقب بگيرد.

  • عرفان رضایت‌بخش/ مجله موسیقی ملودی

سانی بوی ویلیام‌سون۱ و سازدهنی

john-boy-williamson-01john-lee-curtis

سانی بوی ویلیام‌سون ۱ موزیسین بلوز در چنین روزی (اول ژوئن) در سال ۱۹۴۸ چشم از جهان فروبست. او هنگام مرگ تنها ۳۴ سال سن داشت و در یک کتک‌کاری به قتل رسید.
این هنرمند با نام اصلی جان لی کرتیس ویلیام‌سون، در نزدیکی شهر جکسون از ایالت تنسی امریکا به‌دنیا آمد. او دوره‌ی موسیقی خود را با سبکی نزدیک به کانتری-بلوز آغاز کرد و در این سبک، آثار ضبط شده‌ای از وی نیز موجود است. سانی بوی ویلیام‌سون ۱ مدتی بعد به نواختن هارمونیکا (سازدهنی) روی آورد و از این ساز به‌عنوان یکی از سازهای اصلی موسیقی خود استفاده کرد. بدین ترتیب وی توانست از کانتری-بلوز فاصله بگیرد و بلوز مدرن‌تری را اجرا کند. او در زیرشاخه‌های کانتری بلوز، شیکاگو بلوز، بلوز اکوستیک و الکتریک و همین‌طور هارمونیکا بلوز به فعالیت موسیقایی مشغول بوده است.
موسیقی بلوز در اوایل قرن بیستم بر پایه‌ی بداهه‌نوازی استوار بود و موزیسین‌های این سبک از استعداد بالایی در بداهه‌نوازی برخوردار بودند. آن‌ها اغلب آهنگ‌هایی را می‌نواختند که خودشان ساخته بودند و البته کمبود امکانات ضبط و هم‌چنین پخش موسیقی، موجب می‌شد آوازه‌ی این هنرمندان از محدوده‌ی زندگی‌شان فراتر نرود.
با این وجود اولین آهنگ ضبط شده‌ی سانی بوی ۱ در سال ۱۹۳۷، با نام صبح بخیر دخترمدرسه‌ای موفق شد به فروش نسبتن بالایی دست پیدا کند. سانی بوی ویلیام‌سون ۱ به همان اندازه‌ای که در میان سیاهان ایالت های جنوبی امریکا طرفدار داشت در بین سفیدپوستان و شهرنشینان مناطق غرب امریکا و شهرهایی مانند دیترویت نیز هوادار پیدا کرده بود. وی خود در شهر شیکاگو زندگی می‌کرد و موفقیت‌هایش موجب شد که نام سانی بوی ویلیام‌سون ۱ برای ۱۰ سال آینده مترادف با نام هارمونیکای بلوز در بین هوادارانش باشد. سبک نواختن هارمونیکای سانی بوی ویلیام‌سون ۱ تاثیر زیادی را بر نسلی از نوازندگان هارمونیکا گذاشت. افرادی مانند بیلی بوی آرنولد، جونیور ولز، سانی تری، لیدل والتر و از جمله سانی بوی ویلیام‌سون ۲ از این هنرمند تاثیر گرفته‌اند.

williamson_john_lee_001
گفتنی است که در بین اسطوره‌های موسیقی بلوز کلاسیک دو نفر با اسم سانی بوی ویلیام‌سون وجود دارند. نفر اول فردی‌ست که در مورد او صحبت می‌کنیم یعنی جان لی کرتیس و نفر دوم، احتمالن اندکی شناخته شده‌تر است. الک رایس میلر در هلنای آرکانزاس زندگی می‌کرد و فعالیت خود را در دهه‌ی ۴۰ میلادی آغاز کرد و این دقیقن چند سال بعد از معروف شدن سانی بوی ۱ است. او به‌خاطر علاقه به سانی بوی ۱ نام سانی بوی ۲ را بر روی خودش گذاشته و خود نیز از اسطوره‌های سازدهنی بلوز به‌شمار می‌رود که در میانه‌ی دهه‌ی ۶۰ میلادی از دنیا رفت و به‌همین دلیل اجراهای بیشتر و خصوصن اجراهای تصویری با کیفیت خوب از وی موجود است. اخباری تایید نشده حاکی‌ست که سانی بوی ۱ به استفاده‌ی سانی بوی ۲ از این اسم اعتراض داشت اما نتوانست کاری از پیش ببرد چون در زمان حیات سانی بوی ۱، نفر دوم به‌صورت نوازنده‌ا‌ی دوره‌گرد فعالیت می‌کرد و گاهی نیز در رادیوی هلنا با سازدهنی خود به اجرای برنامه‌ی زنده می‌پرداخت و تا سال ۱۹۴۸ که سانی بوی ۱ در قید حیات بود هیچ اثر ضبط شده‌ای را منتشر نکرده بود و از این‌رو قانون به این اعتراض توجهی نکرد.
سانی بوی ویلیام‌سون ۱ در بین هم‌نسلان خود از همه شناخته شده‌تر است و آثار او بیشتر شنیده شده‌اند. منظور ما از هم‌نسلان وی، بلوزمن‌های فعال در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ میلادی هستند. او حتی بر موزیسین‌هایی که ساز اصلی آن‌ها چیزی غیر از هارمونیکا بوده نیز تاثیر گذاشته و از جمله‌ی این افراد می‌توان مادی واترز را نام برد. واترز در سال‌های میانی دهه‌ی ۴۰ همراه با سانی بوی ویلیام‌سون ۱ هم‌نوازی‌هایی را داشته است. سانی بوی ۱ در چنین روزی وقتی از آخرین اجرای خود به خانه برمی‌گشت در نزاعی که جلوی یک مشروب فروشی در جنوب شهر شیکاگو اتفاق افتاده بود درگیر شد و در اثر ضرباتی که به وی وارد آمد فوت کرد. شاهدان نقل کرده‌اند که آخرین جمله‌ای که این هنرمند و نوازنده‌ی موسیقی بلوز بر زبان آورد این بود: خدایا مرا ببخش.

  • ثمر سعیدی/ رادیو کوچه