برچسب: ردیف موسیقی دستگاهی ایران

مجموعه  شناخت دستگاههای موسیقی ایرانی شامل ۶ سی دی و یک کتاب با  تالیف و گردآوری «محمد رضا فیاض» به تازگی از سوی انتشارات ماهور به قیمت سی و پنج هزار تومان عرضه شده است.

به گزارش مجله موسیقی ملودی در مقدمه این اثر آمده است:

دستگاه های موسیقی ایرانی چیستند؟ آیا شخص یا اشخاص معینی آنها را ساخته‌اند؟ چه زمانی؟ به چه دلایلی؟ و به چه منظوری؟ چگونه می‌توان آنها را از هم تشخیص داد؟ پرسش‌هایی از این دست همواره برای بسیاری از شنوندگان موسیقی ایرانی، و در نگاهی عام‌تر برای همه علاقه‌مندان به فرهنگ ایرانی وجود داشته است. شناخت دستگاههای موسیقی ایرانی(مجموعه ۶ سی دی و یک کتاب) کوششی برای پاسخ گویی به این پرسش‌هاست که با نگاهی روزآمد برای علاقمندان به موسیقی سنتی انتشار یافته است.
سه سی‌دی نخست شناخت دستگاه‌های موسیقی ایرانی با رویکردی متفاوت در جست‌وجوی بنیان‌های نظری مفهوم دستگاه است و در این مسیر از ساده‌ترین مبانی موسیقی ایرانی آغاز کرده و آن‌را تا سطح مباحث نیمه تخصصی و در مواردی تخصصی موسیقی ایرانی دنبال می‌کند.
به گزارش مجله موسیقی ملودی در چهار سی‌دی بعدی، بر مبنای آن رهیافت‌های نظری، شمایی اجمالی از هر دستگاه ارائه می شود به نحوی که تشخیص دستگاه‌های موسیقی ایرانی برای مخاطب ناآشنا امکان‌پذیر می شود.
این مجموعه حاوی بیش از صد مثال صوتی است که توسط نوازندگان مجموعه با تار، سه‌تار و کمانچه اجرا شده است. اما علاوه بر این درج بیش از دویست نمونه از آثار طیف‌های گوناگون موسیقی‌دان‌های این قرن با سبک‌ها و نگرش‌های متنوع موجب شده است شناخت دستگاه‌های موسیقی ایرانی از یک مجموعه‌ی آموزشی صرف برای شناخت دستگاه‌ها فراتر برود و در عین حال چشم‌اندازی بسیار کلی از موسیقی ایرانی صد سال اخیر به دست بدهد.

کتاب «نهفت» در شرح و معرفی دستگاه‌های موسیقی و ردیف‌های آوازی ایران توسط فریدون جنیدی تدوین شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی این اثر برای آن دسته از علاقه‌مندان به موسیقی ایرانی است که با موسیقی سنتی ایران و دستگاه‌های موسیقی و ردیف‌های آوازی آشنایی دارند و می‌خواهند بیشتر درباره‌ی این دستگاه‌ها بدانند. و از سوی انتشارات بلخ وابسته به بنیاد نیشابور منتشرشده است.

علاقه‌مندان می‌توانند با استفاده از این کتاب، از زیر و بم گوشه‌ها و ردیف‌های موسیقی و آواز ایرانی آشنا شوند. جنیدی پیش‌تر نیز مجموعه‌ ای مقاله‌ درباره‌ شاهنامه تدوین کرده است که شامل مجموعه‌ای از مقاله‌ها و یادداشت‌هایش درباره‌ «شاهنامه»‌ حکیم ابوالقاسم فردوسی است که در سال‌های اخیر نوشته ‌شده‌ است و بخشی از آن‌ها در مطبوعات به چاپ رسیده‌اند.

به نقل از شبکه ایران این مقاله‌ها به موضوع‌های مختلفی درباره‌ی شاهنامه، فردوسی و شاهنامه‌پژوهی می‌پردازند. فریدون جنیدی متولد سال ۱۳۱۸ در نیشابور است که علاوه بر ۳۰ سال پژوهش بر روی «شاهنامه» و ویرایش آن، تاکنون حدود ۳۰ جلد کتاب درباره‌ی فرهنگ و تاریخ ایران نوشته، که از جمله‌ به «زندگی و مهاجرت آریاییان بر پایه‌ی گفتارهای ایران»، «فرهنگ واژه‌های اوستایی»، «حقوق بشر جهان امروز و حقوق جهان در ایران باستان»، «نامه‌ی فرهنگ ایران»، «داستان‌های شاهنامه» و «سرگذشت ایران» می‌توان اشاره کرد.

دوم آبان امسال هفتاد و یکمین زادروز یکی از اساتید ردیف‌دان موسیقی سنتی ایران است.

به گزارش مجله موسیقی ملودی چهار تن از شاگردان استاد نصرالله ناصح پور طی یادداشتی به مناسبت زادروزشان، زحمت های ایشان را در راه اعتلای فرهنگ ایران، گرامی داشته اند.

محمد ملاآقایی، محمود مخدوم، پانته آ الوندی پور و صدیق زالی  یادداشتی به شرح زیر را نگاشته‌اند:

«بی شک دوام، استمرار و اعتلای فرهنگ و تمدن هر جامعه مرهون تلاش و زحمات بی دریغ اساتیدی بوده که در این مسیر بدون هیچ چشم داشتی عاشقانه رشد و تکامل فرهنگ و هنر آن جامعه را سوق داده اند.

استاد عزیز جناب آقای ناصح پور، سابقه نیم قرن فعالیت فرهنگی و هنری شما در کشور ما آشکار و از دید جامعه هنری پوشیده نیست و شما باعث افتخار و سر بلندی جامعه هنری ایران هستید.

خاطرات با شما بودن و کلاس پر بار آموزشی شما همراه با درس اخلاق برای شاگردان شما به یاد ماندنی است. شما شاگردانی را تربیت کرده اید که چون استاد خود معتقد و متعهد بوده و بار مسولیت سنگین انتقال موسیقی اصیل به نسل های بعدی را به دوش کشیده و همچنان در این مسیر در حال حرکت است.

خوشحالیم با فرا رسیدن دوم آبان تولد تان را با بهترین آرزوها جشن می گیریم و یک بار دیگر از زحمات بی دریغ تان تشکر و قدردانی می‌کنیم.»

در موسیقی مان به ستاره های نو نیاز داریم یا نداریم؟ شخصیت های ملی و فراملی در هنر ایران؛ باز هم خواهیم داشت یا خیر؟
رضا زارعی: هرچند در طول سال‌های اخیر در خیلی از عرصه‌های فرهنگی، هنری و ورزشی موفقیت های خوبی به دست آمده است – که البته بیشتر حاصل تلاش های فردی یا خود گروه ها بوده است تا این که کس دیگری بخواهد به آنها کمک کند و از آنها حمایت!- و به خصوص در عرصه هنر، جوانان برازنده و شایسته ای خود را معرفی کرده اند، اما با مرور حوادث و اتفاقات هنری و شخصیت های معرفی شده به دنیای هنر، این نکته به ذهن می آید که چرا در این سال‌ها چهره ها به سمت تبدیل شدن به نماد و الگو پیش نرفته اند و جز طیف خاصی از اهل هنر – و دراینجا موسیقی- آن هم به صورت کجدار و مریز، طیف بیشتری را به سمت و سوی هنر و خود نتوانسته اند بکشانند؟ گاهی افراد ،خودشان به صورت انفرادی ستاره هستند، اما درخشندگی این ستاره، وقتی جامعیت و حقانیت خود را نتواند به اثبات برساند، طبیعی است که اثر تمام عیار خود را نیز از دست خواهد داد. با این حساب هم وقتی هنرمندی از درجه مقبولیت عام و خاص برخوردار نباشد، نمی توان از نظر دور داشت که نادانسته به پیکره هنر ضربه ای وارد کرده است؛ چرا که توسعه هنر نه تنها به واسطه کمک های دولتی و فعالیت نهادهای خصوصی، بلکه از طریق فعالیت های یک هنرمند و مجموعه هنرمندانی است که قابلیت تأثیرگذاری بر افراد جامعه از پیر و جوان و مرد و زن را دارند. حال سخن اینجا است که در سال های اخیر و با حضور نسل جدید هنرمندان حوزه موسیقی، آنان چقدر توانسته اند در مسیر حفظ اصل و ریشه و توسعه و جامعیت این هنر، به قدر توان قدم بردارند؟

ما در طول تاریخ موسیقی چه به لحاظ فنی و چه از نظر اجتماعی، هنرمندان و موسیقیدانان بسیار تاثیرگذاری داشته ایم. در قدیمی ترین برگ های کتاب تاریخ موسیقی ایران که از باربد و نکیسا یاد می شود و در دوران معاصر هم که افراد تأثیرگذار فنّی و عمومی، آثار نیکی از خود بر جای گذاشته اند. صبا، خالقی، وزیری و پایور و امثال این هنرمندان برجسته، مؤثرترین افراد از نظر توسعه مهارت‌ها و فن موسیقی و ساخت آثار جاویدان مورد نظر همگان بوده‌اند، این سوتر، حسین علیزاده بدون شک صبای موسیقی بعد از انقلاب ایران می تواند لقب بگیرد که تاثیرات قابل لمسی بر موسیقی داشته است. برمی‌گردیم به عقب که کسانی چون تجویدی و خرم به عام‌تر شدن موسیقی ایران و ورود آن به بطن خانواده‌ها و گروه‌های بیشتری از مردم، کمک شایانی کردند و با گذشت زمان، هنرمند بزرگی چون زنده یاد پرویز مشکاتیان، آثار ماندگاری را به ایرانیان تقدیم کرد. در بحث آواز از بنان که بگذریم که به زعم خیلی ها در واقع انقلاب آوازی ایران به حساب می آید، هنرمندانی چون شجریان و ناظری از محبوبیت عام و خاص برخوردار بوده اند و هستند که این محبوبیت، از درجه جهانی هم برخوردار بوده است. حتا علیرضا افتخاری هم که خواسته یا ناخواسته در مسیر غیرهنری افتاد و خود را در واقع به سمت قهقهرا کشاند، به واسطه آن آثار دلنشینی که برای او ساختند و او خواند، از محبوبیت قابل توجهی در میان مردم شهر و روستا برخوردار بود.

اما هر چه به سمت سال های اخیر پیش رفته ایم، با وجود ظهور و حضور هنرمندان جوان و شایسته و بسیار توانا در عرصه موسیقی، گویی توان جامعیت بخشی و همگانی پسند بودن آثار به سرعت تحلیل رفته است و دیگر به این بخش از قضیه کسی نمی اندیشد و همان گونه که گفته شد، جز بخشی از اهالی هنر و موسیقی، اکثریت جامعه از پذیرش هنرمندان نو وآٍثارشان، سرباز می زنند! به‌طور قطع چرا و چگونگیش را بایستی فعالان موسیقی پاسخ دهند و این که آیا  به ستاره سازی واقعی و حقیقی و ساختن چهره های ملی و فراملی در موسیقی نیاز داریم یا خیر. اگر این اتفاق نیافتد، چه موقعیت های احتمالی را برای توسعه بیشتر و مؤثرتر فرهنگ موسیقی از دست خواهیم داد. آیا فقط باید برای اهالی فن و تعریف و تمجید اهالی موسیقی کار ساخت یا لزوم توجه به آحاد جامعه در ساخت آثار هنری نیز بایستی حس شود؟ آیا ساخت آثاری که همه اقشار به آن توجه دهند، به معنی تنزل سطح موسیقی می تواند در نظر آید یا برعکس، اهل موسیقی با ساخت آثار عام با کیفیت، دیدگاه مردم را در زمینه موسیقی می تواند ارتقا بخشد؟ نگاهی به برخی از آثار گذشتگان و اثربخشی آن در درون جامعه، معنی واضح تری را از آن چیزی که گفته شد، تبیین می کند. هنرمندانی که نام بردیم، همگی در جوانی جزو محبوب ترین هنرمندان عصر خود بوده اند و هستند.

• آیا پرونده ردیف‌دانان بسته شده است؟

در ادامه بحثی که بیان شد، باید یادآوری نمایم که مهم ترین رکن موسیقی ایرانی، یعنی ردیف سازی و آوازی هم بعد از انقلاب و به خصوص در دو دهه اخیر، ناتوان از معرفی هرگونه پدیده تازه ای در این عرصه بوده است که حامل مهلک ترین ضربه به موسیقی کشورمان می تواند باشد. آیا در این سال ها فرد جدیدی خود را به عنوان ردیف‌دان به من و شما معرفی کرده است؟ آیا ردیف‌دانان آوازی ما باید به همان استادان بزرگ گذشته همچون نصرالله ناصح پور و دوامی و رضوی سروستانی ختم شوند و دیگر نیازی به ردیف‌دان از نسل‌های تازه نداریم؟ پدیده تازه ردیف‌دان در حوزه موسیقی‌سازی نمی خواهیم؟ این نکته بسیار مهم است و باید از یاد نبریم که اگر فعالان موسیقی به صرف ارایه فن، از قضیه تربیت ردیفدان به راحتی بگذرند، به حتم مشکلی ایجاد خواهد شد که گریبان نسل های بعد را خواهد گرفت.

در انتها باید اشاره کرد که به نظر نگارنده، توجه بیش از اندازه به ماهیت فنی موسیقی و دوری از واقعیت عینی و درونی هنر، به دوری هنرمندان نسل سوم و چهارم از کل جامعه هم منجر شده است. به نظر شما این دوری به انحصاری شدن هنر موسیقی هم خواهد انجامید یا خیر؟ آیا ستاره و محبوب مردم شدن به شرط کیفی بودن آن، نیاز بخش وسیعی از جامعه را به موسیقی های متکی بر درون و نه صرفاً فنی را برآورده می سازد یا خیر؟ با این توضیحات، حال فکر می کنید واقعاً این نیاز احساس می شود؟

آن چه که در دنیای امروز هنوز هم معنی می دهد، این مسأله است که موسیقیدانان جهان از هر قشر و متعلق به هر سبک و سیاقی هنوز هم محبوبیت خود را در میان عمده مردم جستجو می کنند. از سوی دیگر مگر موسیقی فقط حق مسلم گروه خاصی است و بقیه حق شنیدن موسیقی خوب و ماندگار ندارند؟ شک نباید داشت که همین ماندگاری آثار ساخته شده به محبوب شدن هنرمندان موسیقی هم کمک کند. حال باید دید که آیا آثاری که ساخته می شوند، ماندگار نیستند تا در قلب مردم جا باز کنند یا تا محبوب شدن و مورد قبول عام و خاص بودن مسیر دشواری در پیش روی یک هنرمند است؟ آیا یک هنرمند با آثاری که می سازد، به مورد توجه همگان بودن دست می یابد یا این که شبی می خوابد و صبحی بیدار می شود و می بیند که به یک چهره محبوب واقعی تبدیل شده است؟ متأسفانه شرایط فعلی به گونه ای است که حتا محبوبیت هنرمندان نسل یادشده در بین قشر عالم و اندیشمند و اهل هنر ما هم جامعیت ندارد و از فراز و نشیب بسیاری برخوردار است. بررسی دقیق و روان شناسانه همه این جوانب، شاید به محبوب تر شدن موسیقی مان هم در این اوضاع و احوال کمک شایانی کرده باشد.

کتاب موسیقی «ترنم» اثر «رضا مهدوی» با هدف شناخت موسیقی دستگاهی ایران از سوی انتشارات سوره به چاپ رسید.

به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی این کتاب شامل برنامه‌های رادیویی رضا مهدوی مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری‌ست که در راستای شناخت موسیقی دستگاهی ایران در رادیو تهران انجام شده بود.
کتاب «ترنم» شامل متن گفتارهای پیوسته‌ای با عنوان «ترنم»‌ است که در فاصله سال های ۸۱ تا ۸۳ به طور زنده هر هفته از شبکه تهران پخش شده است.
بر اساس اعلام حوزه هنری، مهدوی پیش از این ‌هدف اصلی برای تهیه و اجرای این برنامه موسیقایی را سخن گفتن با مردمِ علاقمند و آشنا کردن آنها با چارچوبی کلی از ردیف، ‌دستگاه‌ها، آوازها و هم‌چنین معرفی آثار عنوان کرده بود.
به گزارش واحد مرکزی خبر کتاب موسیقی «ترنم» شامل ۱۷ بخش است که  «پیش درآمد»،‌ «دستگاه شور»، «‌رنگ شهرآشوب»، «‌آواز ابوعطا»، «آواز بیات‌ترک(زند)»، «آواز دشتی»، «‌آواز کرد بیات»، «دستگاه سه‌گاه»، «‌دستگاه چهارگاه»، «‌دستگاه همایون»، «آواز بیات اصفهان»،‌ «دستگاه ماهور»، «رنگ‌های ماهور»، «راک‌های ماهور»،‌ «دستگاه نوا» و «دستگاه راست‌پنجگاه» از جمله این بخش‌ها هستند.
این کتاب ضمن بررسی دستگاه های موسیقی ایرانی در دوران پرفراز ونشیب تاریخ چند هزار ساله خود، به معرفی تنوع موسیقی در ایران می‌پردازد.