ردیف آوازی ایران از دیدگاه روانشناسی

melodymag

دراندرون من خسته دل ندانم كیست!؟        كه من خموشم و او در فغان ودر غوغاست

محمدرضا سعیدی: در دنیای كنونی كه علم وصنعت با سرعت فوق العاده به سوی پیشرفتند،هنر نیز ازاین قافله به دور نبوده ودر راستای پیشرفت قدم بر میدارد.هنر آواز ایرانی كه یكی از شاخه های اصلی موسیقی ایرانی محسوب میشود با بهره گیری از شعر ادبیات فارسی شنونده خودرا، مانند فیلمی در پرده سینما آگاهی بخشیده وتصویر دیگری از زندگی برای او آشكار میسازد،یعنی وقتی كه زبان یارای سخن گفتن نداشته وباز میماند،موسیقی آغازمیگردد وشعر به صورت آوازی دل انگیز در آمده بركالبد و روان انسان،روحی دوباره می بخشد.ردیف آوازی ایران كه درگذشت تاریخ این مرز و بوم از زبان ملت آن جاری شده و میباشد،گویای روانشناسی درونی این هنر دیرینه بوده كه جای تحلیل و بررسی داشته كه هر متخصصی در این فن بایستی از آن آگاه باشد،تا بتواند این هنر زیبا را در حد اعلای آن اجرا نموده و به آن اعتلا بخشد.
هنر آواز ایرانی بازتاب درون فرد خواننده است در پیوند شعر و موسیقی،كه كلام با نوا تركیب میشود،آگاهی داشتن به روانشناسی ردیف موسیقی آوازی ایران یكی از اركان اصلی موسیقی كلامی محسوب میشود ،كه هر آهنگساز و خواننده بایستی آگاهی لازم از این بعد را دارا بوده تا بتواند درراستای اجرای عملی موسیقی قدم مثبت وصحیح بردارد.
برداشتی كلی از حالات روانی دستگاهها وآوازهای ایرانی :
۱-دستگاه شور: آگاهی- درك- تفكر و اندیشه.
۲-آواز دشتی: سوز و گداز- گریه و زاری.
۳-آواز ابوعطا: گله وشكایت.
۴-آواز افشاری: افسوس و حسرت- هجران از معشوق.
۵-آواز بیات ترك: تعلیم- شادی درون.
۶-دستگاه همایون: متانت- سربلندی- نصیحت وپذیرش.
۷-آواز بیات اصفهان: نهایت احساس.
۸-دستگاه سه گاه: بزم و شادمانی- شور و شوق.
۹-دستگاه چهارگاه: ستیز و جنگ،حتی رو در روی معشوق- مقاومت و پیروزی- تلاش در رسیدن به آرزوهای دیرین عاشقی.
۱۰-دستگاه ماهور: رویا پردازی- پرش از قله شادی به همراه ذهنی رویایی- آرزو.
۱۱-دستگاه نوا: رازداری- حكایت.
۱۲-دستگاه راست و پنجگاه: ستایش معبود (خدا)- بزرگمندی و تعریف.
melodymag

حال می‌توانیم مواردی را جهت روشن تر شدن موضوع ارائه شده، بیان کنیم.
مثال اول :
در شعری ، كه مطلع آن با بیت زیر شروع شده :
تو هیچ عهد نبستی، كه عاقبت نشكستی مرا در آتش سوزان، نشاندی و ننشستی
از نظر بار معنایی و حال روانی و درونی، این شعر حالت گله و شكایت دارد ،كه بر این اساس هنرمند خواننده ای آن را در آواز ابوعطا اجرا نموده و دیگر هنرمند عزیزی آن شعر را در دستگاه ماهور خوانده اند. هر دو اجرا قابل تحسین بوده ولی از نظر معنایی و حالت روانی، شعر متناسب با آواز ابو عطا میباشد.
مثال دوم :
در شعری كه مطلع آن با بیت زیر شروع شده :
همه هست آرزویم كه ببینم از تو رویی چه زیان تو را كه من هم برسم به آرزویی
هنرمند عزیزی آن را در آواز سه گاه اجرا نموده و دیگر هنرمند محترمی آن را در دستگاه ماهور به صورت تصنیف نوشته و خوانده شده است. با توجه به بارمعنایی و حال درونی ، از آنجایی كه حالت آرزو و رویا، درون شعر هویداست، بسیار متناسب با دستگاه ماهور میباشد.
گاهی مشاهده میشود برخی آهنگسازان و یا خوانندگان با توجه به اینكه از شعرهای كلاسیك نیز بیشتر استفاده می كنند، بدون در نظر گرفتن معنا و حالت روانی شعر، در انتخاب دستگاه و یا مایه آوازی و همچنین ریتم دچار اشتباه شده و آهنگی غیر مطبوع میسازند.
به عنوان مثال :
در شعری كه با مطلع زیر شروع شده :
ما رند خراباتی و دیوانه و مستیم پوشیده چه گوییم ، همینیم كه هستیم
معنا و حالت درونی و روانی شعر، حالتی است عرفانی، ولی متاسفانه آهنگساز صرف نظر از انتخاب دستگاه ریتمی كه برای این آهنگ انتخاب كرده وزن شش و هشت با مترونم تند، كه به كلی شنونده را از معنا و حال درونی شعر دور نموده و به كلام نیز لطمه وارد میكند.
در پایان، امیدوارم مطالب بیان شده به ذهن هر خواننده این مقاله ، تصویر تازه ای از دنیای پر شور و حال موسیقی نشان دهد.
در این دنیای وانفسا كه اكثر ممالك بشری به جان هم افتاده ،با قدرت نمایی خود دیگری را میخواهد مغلوب خویش سازد،امیدوارم هنر زیبای موسیقی ،كه تنها زبان صلح و آرامش در دنیاست، بتواند این سیل عظیم ویرانی را سدی باشد و تمامی جوامع را به صلح و دوستی برساند و پرچم انسانیت و انساندوستی و بشر دوستی را به قله وحدت برساند.

  • محمدرضا سعیدی/مجله موسیقی ملودی

آلبوم «نقش ماندگار» از استاد فرامرز پایور

naghshe-mandegar

آلبوم موسيقي «نقش ماندگار» اثری از استاد فقید «فرامرز پایور» با همکاری گروه «همایون» اجرا شده و شامل دو بخش است.
به گزارش مجله‌‌ی موسیقی ملودی این آلبوم که در سال ۸۶ به مناسبت نكوداشت استاد فرامرز پايور نوازنده‌ی پرآوازه‌ی سنتور و رهبر گروه «پايور» از سوي مركز موسيقي حوزه هنري انتشار یافته بود به‌مناسبت روز بزرگداشت وي تجديد چاپ شده است.
آلبوم نقش ماندگار به آهنگ‌سازي «حسين پرنيا» و خوانندگي «رضا رضايي‌پايور» و به مناسبت بزرگداشت استاد فرامرز پايور از سوي مركز موسيقي حوزه هنري تجديد چاپ شد و دو بخش دارد.
بخش نخست اين آلبوم در دستگاه همايون است و چهار قطعه‌ی «مقدمه»، «آن‌سوي خيال» و «آواز همايون» با همراهي سنتور با شعري از حافظ، مقدمه و «آهنگ ترانه» -نقش ماندگار- را دارد.
بخش دوم اين اثر هفت قطعه در دستگاه همايون است كه حاوي قطعات «نغمه و ناز»، «از پرده مخالف تا درآمد» -«سنتور نوازي»- ، «چهار مضراب» -قطعه‌ی اجرا شده با سنتور و تمبك- ، «پرده‌ی زابل و مويه تا مخالف» ، «ارث» در مخالف سه‌گاه، پرده‌ی مخالف و فرود و «سحرگاهي» است.
نوازندگان اين اثر محمد دلنوازي (بربت) ، محمد شهرام اعتمادي (تار) ، داوود ورزيده (ني) ، سامان پارسا(بم‌تار) ، مشتاق قره داش‌خاني (كمانچه و ويلن) ، حميدرضا طاهري (كمانچه) ، رضا صدرالديني (تمبك در دستگاه همايون) ، صابر كاكاوند (تمبك در دستگاه سه گاه) و حسين پرنيا (سنتور) هستند.
آلبوم موسیقی «نقش ماندگار» در بزرگداشت استاد فقید سنتور «فرامرز پایور» از سوی حوزه هنری انتشار یافته است.

آلبوم خموشانه از علی جهان‌دار منتشر می‌شود

music-01_0

«علي جهان‌دار» بعداز انتشار آلبوم «ساكن جان»، يك اثر جديد با عنوان «خموشانه» يا «خواب عدم» به آهنگ‌سازي «حسين پرنيا» را روانه‌ی بازار موسيقي مي‌كند.

اين اثر موسيقايي شامل پنج تصنيف و دو آواز است كه آوازهاي آن در دستگاه دشتي و همايون خوانده مي‌شود.

وي درباره اشعار اين اثر گفت: اشعار اين اثر از صائب تبريزي و اقبال انتخاب شده است و به زودي توسط انتشارات سروش منتشر مي‌شود.

اين خواننده همچنين از تشكيل يك گروه جديد خبر داد و افزود: هدف از تشكيل اين گروه اجراي كنسرت در شهرهاي مختلف است كه اميدوارم به زودي محقق شود.

علي جهان‌دار نخستين آلبوم خود را در سال ‪ ۶۸‬با نام «صبح مشتاقان» با آهنگ‌سازي مرحوم «پرويز مشكاتيان» روانه بازار موسيقي كرد.

دومين اثر او نقش پندار با آهنگ‌سازي «سعيد فرج‌پوري» است.

گفتنی است جهان‌دار پس از قطع همكاري با مشكاتيان« نقش پندار» را روانه بازار كرد و سپس هيچ اثري را تاسال ‪ ۸۷‬وارد بازار نكرد تا اينكه سومين اثر، با نام «دختر گل‌فروش» را با آهنگ‌سازي «حسن كسايي» منتشر كرد.

در سال ‪ ۱۳۸۷‬جهان‌دار ‪ ۲‬اثر ديگر روانه بازار كرد. «ساكن جان» با آهنگ‌سازي «حسين پرنيا»و «صورت‌گر نقاش» با آهنگ‌سازي «محمدجواد ضرابيان» كه در هر دوي اين آثار، ميرجلالي حضور داشته است.

کنسرت گروه موسیقی «خموش» در تالار رودکی

persian-music

گروه «خموش» به سرپرستي «محمد ذاكر حسين» و خوانندگي «علي زند وكيلي» در روزهاي ‪ ۲۹‬و‪ ۳۰‬مهر ماه جاري در تالار رودكي به روي صحنه مي‌رود.

در اين برنامه كه به همت انجمن موسيقي ايران برگزار مي شود، گروه خموش قطعاتي را در آواز دشتي، بيات ترك و دستگاه همايون اجرا مي‌كنند.

در بخش نخست اين برنامه تصنيف فغان، قطعه شيون، تصنيف حيران، تصنيف هجران و تصنيف حلاج عشق در آواز دشتي اجرا خواهد شد و در بخش دوم پيش آهنگ بيات ترك ، تصنيف ساقيا ، قطعه طغيان ، تصنيف آفتاب ، قطعه حصار و تصنيف شراب عاشقي اجرا خواهد شد.

«محمد ذاكر حسين»/ تار، «علي زند وكيلي»/ آواز، «رهام شناسا»/ سنتور، «ميثم ذاكر حسين»/سه‌تار و تارباس، «مهدي شيرازي»/كمانچه، «پيمان لردي فرد»/ تار، و «محمد كريم ابراهيمي»/ تنبك، نوازندگان گروه خموش را تشكيل مي‌دهند.

آلبوم جدید «صدیق تعریف» اواخر مهرماه در بازار

sedigh-tarif_0

«صدیق تعریف» استاد آواز ایرانی از انتشار آلبوم جدیدش با عنوان «مهتاب» تا اواخر مهر ماه خبر داد.

«سپنج صدیق تعریف» خواننده و استاد آواز ایرانی از انتشار آلبوم جدیدش تا اواخر مهر ماه خبر داد و در مورد قطعات آن گفت: آلبوم «مهتاب» متشکل از ۶ قطعه با اشعاری از حافظ، سیمین بهبهانی، نیما یوشیج، قیصر امین‌پور و اقبال لاهوری است که در دستگاه‌های همایون، چهارگاه، اصفهان و ماهور خوانده شده است.

وی ادامه داد: موسیقی این قطعات توسط «حسین یوسف زمانی» برای ارکستر سمفونیک تنظیم و آهنگسازی شده است که توسط انتشارات سروش به بازار عرضه خواهد شد.

صدیق تعریف در مورد وجه تسمیه این آلبوم بیان داشت: به این علت نام این آلبوم را «مهتاب» گذاشته‌ام چرا که یکی از قطعاتش را از شعر معروف نیما یعنی «می‌تراود مهتاب» استفاده کردم.

  • برنا

استقبال خوب از کنسرت کامکارها در برج میلاد

kamkars-concert-01

کنسرت گروه کامکارها در تالار برج میلاد با اقبال عمومی علاقه‌مندان به موسیقی و اجراهای این گروه شناخته شده روبرو شد.

در این کنسرت که در دو نوبت(۱۸ و ۳۰ و ۲۱ و ۳۰) شب‌های پنج شنبه،۱۸ و جمعه۱۹ شهریور در تالار برج میلاد برگزار شد،تمامی صندلی های سالن‌ مملو از تماشاگران و علاقه‌مندان به موسیقی بودند.

بر اساس این گزارش گروه کامکارها در بخش نخست این کنسرت به اجرای قطعات فارسی در دستگاه همایون و اصفهان پرداختند.اجرای تصنیف سرخوشان عشق به آهنگسازی پشنگ کامکار و آواز بیژن کامکار بر اساس شعر مولانا، تصنیف گلبانگ رود به آهنگسازی ارسلان کامکاربرمبنای شعری از حافظ، تکنوازی کمانچه اردشیرکامکار تصنیف یارمرا و تکنوازی عود ارسلان از جمله بخش‌های این برنامه به شمار می‌رفتند.

پایان بخش قسمت اول این کنسرت تصنیف ساقیان از ساخته های هوشنگ کامکار بود. این بخش با تکنوازی سنتور و سه تار پشنگ و قشنگ کامکار همراه بود.

kamkars-concert-02

پس از ۳۰ دقیقه آنتراکت ،بخش دوم این کنسرت که به اجرای قطعات موسیقی کردی اختصاص داشت در دستگاه ماهور آغاز شد؛ قطعه وه ره یارم به آهنگسازی ارسلان کامکار براساس شعری از همین آغاز گر بخش دوم کنسرت گروه موسیقی کامکارها بود بخش دوم از کنسرت این گروه با قطعات خان نه میری (فولکلور کردی سنندجی ، کرمانشاهی ، لری) ، نه لوه ی گه نم خه ری (فلکلور لری)، ده سره به له نگه ر، ئاواتی دووری و مال و مینم ادامه پیدا کرد؛ پایان بخش نخستین کنسرت این گروه موسیقی اجرای قطعه فلکلور کردی همه نارهمه نار با تنظیم بیژن کامکار بود که با استقبال حاضرین در مرکز همایش های برج میلاد مواجه شد.

بیژن کامکار نوارنده دف و آواز، ارسلان کامکار نوازنده عود و آواز، مریم ابراهیم پور و صبا کامکار همخوان، پشنگ و اردوان کامکار سنتور، ارژنگ کامکار تنبک، اردشیرکامکار کمانچه، قشنگ کامکار سه تار، نیریز کامکار، تار و هانا کامکار دف از جمله نوازنده های این گروه موسیقی بودند که به سرپرستی هوشنگ کامکار به روی صحنه رفتند.

گفتنی است بیژن کامکار که مدتی از بیماری رنج می برد بعد از چند ماه دوری از صحنه و گروه کامکارها به این گروه پیوست.

  • مهر/همشهری/عکس از فرارو

آواز کامکارها در‌ برج میلاد طنین‌انداز شد

kamkars-concert

در اولين روز از اجراي كنسرت موسيقي گروه كامكارها در برج ميلاد تهران، اين گروه برنامه خود را بدون تاخير آغاز كرد.
اين گزارش حاكي است اين برنامه از دو قسمت موسيقي فارسي و كردي تشكسل شده بود. در قسمت اول كه در دستگاه‌هاي همايون و اصفهان اجرا مي شد؛ تصنيف سرخوشان عشق با شعري از مولانا و آهنگسازي پشنگ كامكار، تكنوازي سنتور با نوازندگي اردوان كامكار، تصنيف گلبانگ رود با شعري از حافظ و آهنگسازي ارسلان كامكار، تكنوازي كمانچه با نوازندگي اردشير كامكار، تصنيف يار مرا با شعري از مولانا و آهنگسازي ارسلان كامكار، تكنوازي عود با نوازندگي ارسلان كامكار و تصنيف ساقيان با شعري از حافظ و آهنگسازي هوشنگ كامكار به سمع و نظر علاقمندان پر شمار حاضر در سالن رسيد.
گفتني است كليه آوازهاي قسمت اول توسط ارسلان كامكار خوانده شد و توسط ساير افراد گروه بوي‍ژه صبا كامكار، مريم ابراهيم‌پور، هانا كامكار، قشنگ كامكار و بيژن كامكار همراهي مي‌شد.

kamkars-01

به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی از برنا در پايان قسمت اول فرصت استراحت كوتاهي داده شد كه در اين زمان گروه كامكارها كه در بخش اول همگي لباس‌هايي يكدست سفيد رنگ بر تن داشتند، با تغيير جامگان خود به لباسهاي محلي و كردي به روي صحنه برگشتند و به اين شكل قسمت دوم برنامه آغاز شد.
در قسمت دوم اين برنامه كه بخش كردي آن را تشكيل مي داد؛ وه ره يارم با شعري از همين و آهنگسازي ارسلان كامكار، خان نه ميري با اشعار فولكلور كردي سنندجي، كرمانشاهي و لري و با تنظيم اردشير كامكارها، نه لودي گه نم خه ري با شعر فولكلور لري و تنظيم آهنگ ارسلان كامكار، ده سره به له نگه ر با شعر فولكلور كردي و تنظيم آهنگ اردشير كامكار، ناواتي دووري با شعري از گوران و آهنگسازي ارسلان كامكار، مال ومينم با شعري از مولوي كرد و آهنگسازي ارسلان كامكار و هه نار هه نار با شعر فولكلور كردي و تنظيم بيژن كامكار اجرا شد.
گفتني است كليه آوازهاي قسمت دوم بيژن كامكار خوانده و ديگران وي را همراهي مي كردند.

kamkars

در اين برنامه اردشير كامكار(آواز-دف)، ارسلان كامكار(آواز-عود)، اردشير كامكار(كمانچه)، پشنگ كامكار(سنتور)، صبا كامكار(همخوان)، ارژنگ كامكار(تنبك)، اردوان كامكار(سنتور)، قشنگ كامكار(سه تار)، نيريز كامكار(تار)، هانا كامكار(دف) و مريم ابراهيم‌پور (همخوان) به هنرنمايي پرداختند.

نكته قابل توجه اين برنامه سكوت دو دقيقه‌اي گروه كامكارها به احترام فرارسيدن زمان اذان مغرب در آخرين روز ماه مبارك رمضان بود كه با تشويق حاضرين نيز روبرو شد؛ اما نكته تامل برانگيز برنامه ديشب كه به مديريت برج ميلاد هم برمي گردد فعال بودن بوفه سالن ميلاد قبل از اذان مغرب بود كه باعث شد در زمان استراحت بين دو قسمت اين اجرا، تعداد زيادي از افراد حاضر در سالن با خريد اغذيه و نوشيدني به روزه خواري بپردازند كه صحنه تلخي در آخرين دقايق ماه مبارك رمضان را رقم زد.

اجراي گروه كامكارها، امشب نيز در برج ميلاد ادامه خواهد يافت.

آلبوم سیه‌چشم از پیمان خازنی

siah-cheshm

آلبوم موسيقي «سيه‌چشم» به آهنگ‌سازي پيمان خازني و خوانندگي علي رستميان توسط شركت چهارباغ وارد بازار موسيقي شد.
اين اثر شامل هشت تصنيف در مايه‌هاي اصفهان، ابوعطا، دشتي، شور، همايون است و ساز و آواز به همراه تك‌نوازي تار در بيات اصفهان و تك‌نوازي كمانچه در گوشه بيداد اجرا شده است. اشعار اين قطعات نيز از محسن شاهرودي، دكتر كرامت سعيدي و سمانه بابايي است.

سينا اعلم، سونيا نظامي (كمانچه)، آوا رستميان (كمانچه‌آلتو)، شايان يزدي زاده، مهدي جهانگردي (تمبك)، نيما جوزي (ني)، پويان رمضاني (پيانو)، پيمان خازني (تار)، الناز اعلايي (سنتور)، آسانا برهان آزاد (عود) در اين اثر نوازندگي مي‌كنند.

این آلبوم موسیقی در ژانر‍ موسيقي اصيل ايراني جاي مي‌گيرد كه برخي از قطعات اين آلبوم متاثر از نوع آهنگ‌سازي ابداع‌كنندگان تصنيف در دوران مشروطه است. در اين اثر همواره سعي شده است يك موسيقي ايراني با استفاده از كلامي امروزي ارائه شود تا بتواند پاسخگوي ذائقه موسيقيايي اجتماع باشد. سادگي و شيوايي ملودي و تنظيم آثار كه از ساختار ساده و عميق ملوديك نشات مي‌گيرد همه و همه كمك مي‌كنند تا اين اثر داراي شكل بيروني ساده باشد و به‌راحتي بتواند با مخاطبان ارتباط برقرار كند.
«سيه‌چشم» در بازار موسيقي ايران قابل دسترس علاقه‌مندان است.

  • برنا

انتشار آلبوم مهتاب با آواز صدیق تعریف

آلبوم مهتاب با آهنگ‌سازی حسین یوسف زمانی و آواز صدیق تعریف به زودی وارد بازار موسیقی می‌شود.

صدیق تعریف خواننده این اثر در مورد آلبوم گفت: آلبوم مهتاب به آهنگ‌سازی استاد حسین یوسف زمانی مجموعه‌ای است که ۶ قطعه ارکسترال که بر روی اشعار شاعران شاخصی همچون نیما یوشیج، حافظ و سیمین بهبهانی ساخته شده است و به زودی توسط انتشارات سروش به بازار موسیقی عرضه می‌شود.
تعریف افزود: نام این آلبوم برگرفته از شعر معروف نیما یوشیج به نام «می‌تراود مهتاب» است که قطعه‌ای برمبنای همین شعر نیز در این آلبوم گنجانده شده است.
وی خاطر نشان کرد: قطعات اجرایی در این آلبوم در فضای ارکسترال و در دستگاه‌های همایون چهارگاه و آواز اصفهان ساخته شده است که امیدوارم مقبول طبع علاقه مندان قرار گیرد.

  • باشگاه خبرنگاران