ساز «تار» به نام کشور آذربایجان در یونسکو به ثبت رسید

melodymag

درهفتمین نشست کمیسیون میراث معنوی یونسکو، روش‎های سنتی در ساخت و همچنین روش‎های نوازندگی و اجرای ساز «تار» به نام کشور آذربایجان ثبت شد

کمیسیون میراث جهانی یونسکو در هفتمین نشست خود که در پاریس در حال برگزاری است و تا هفتم دسامبر ادامه دارد، ۴ اثر جدید را به فهرست میراث معنوی جهان افزود که شامل ساخت و نوازندگی «تار» به نام کشور آذربایجان است.

به گزارش یونسکو روش‎های سنتی در ساخت تار ونحوه نوازندگی و اجرای آن که از سوی کشور آذربایجان معرفی شده بود، درنشست اخیر کمیسیون میراث معنوی یونسکو ثبت شد. این در حالی است که تار یکی از مهمترین و کهن ترین سازهای ایرانی است که بیشتر به نام کشور ایران شناخته می شود.

به نظر می رسد که کشور ایران هیچ مشارکتی در پرونده ثبت جهانی تار نداشته و هرچند کشور آذربایجان پیش از این عاشیق ها را به نام خود به ثبت رسانده بود اکنون تار را هم ثبت رسانده است.

طبق همین گزارش این ساز نوعی ابزار موسیقی زهی ساخته شده از چوب درخت توت و تو خالی با تارهای بلند است که در سراسر روستاها و شهرهای آذربایجان ساخته می‎شود.

در گزارش یونسکو آمده است که این ساز دارای ویژگی سازهای سنتی است و در مراسم مختلف عروسی و جشن و عیدهای گوناگون و مهمانی‌های سنتی گرفته تا کنسرت‌ها و همایش‌های امروزین نواخته می‎شود.

این ساز که بدنه‎ای توخالی و ازجنس چوب دارد، به شکل هشت انگلیسی است و به صورت افقی در دستان نوازنده قرار می‌گیرد. این ساز دارای هفت تار فلزی است که با زخمه نواخته می‎شود.

بنا برآنچه که در گزارش رسمی یونسکو آمده، ساخت این ساز طی سال‎ها وقرن‎ها توسط صنعتگر ان سنتی که مهارت‎های خود را نسل به نسل به شاگردان و خود منتقل کرده‎اند، حفظ شده و نحوه اجرا و مهارت‎های هنری در نوازندگی این سازنیز به صورت شفاهی توسط استادان هنر به نسل جوانتر درمردم این کشور منتقل شده است.

تار از سازهای زهی است که با زخمه نواخته می‌شود. تار در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند آذربایجان و ارمنستان و گرجستان برای نواختن موسیقی کلاسیک این کشورها رایج است. در گذشته تار ایرانی پنج سیم (یا پنج تار) داشت. غلامحسین درویش یا درویش خان سیم ششمی به آن افزود که همچنان به کار می‌رود.

۳ اثر جدید فرهنگی ثبت شده‎ی دیگر از ۳ کشور، الجزایر، اتریش، ارمنستان است که شامل یک سنت ویژه در مراسم عروسی الجزایر، یک حماسه ملی از سوی کشور ارمنستان و یک کارناوال ازسوی اتریش است که در فهرست میراث معنوی جهان ثبت شده است.

  • خبرگزاری میرات فرهنگی

مراسم تجلیل و بزرگداشت جلیل شهناز برگزار شد

melodymag

کیوان ساکت در بزرگداشت شهنوار موسیقی ایران گفت: «ساز شهناز را فقط باید شنید؛ حالت ها و حرکت های ظریف انگشتان و مضراب او پنهانی ترین زوایای احساس انسان را روایت می کند.»

به گزارش مجله موسیقی ملودی از پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، کیوان ساکت در مراسم بزرگداشت جلیل شهناز که در موسسه فرهنگی هنری اندیشه برگزار شد، گفت: سونوریته ساز جلیل شهناز آنچنان غریب و بی بدیل است که شنونده را مسحور می کند. حالت های ساز شهناز در ساز کمتر نوازنده هم دوره ای های او دیده می شود.
ساکت در این مراسم که روز شنبه در غیاب جلیل شهناز برگزار شد، ادامه داد: تا قبل از مرحوم وزیری تقریبا اکثر نوازندگان تار شبیه به هم می نواختند و تفاوت زیادی در شیوه آنها دیده نمی شد. اما با آمدن وزیری سه شیوه و مکتب تارنوازی شکل گرفت که یکی مکتب علی اکبرخان شهنازی، یکی مکتب مرحوم وزیری و دیگری مکتب استاد صبا بود. مکتب استاد صبا بیشتر از دو مکتب دیگر طرفدار پیدا کرد.
وی همچنین تصریح کرد: پس از این دوره و در زمانی که همه نوازندگان تار تحت تاثیر این سه شیوه بودند دو نفر به عرصه موسیقی ایران وارد شدند که به گونه دیگری شروع به نواختن کردند. یکی از این دو نفر استاد فرهنگ شریف و دیگری استاد جلیل شهناز بود که به گونه دیگر تار نوازی کردند و اثر عمیقی بر موسیقی ما گذاشتند.
melodymag

این موسیقیدان تاکید کرد: آنچه من در ساز جلیل شهناز می شنوم به بیان حافظ می توان گفت«بنده طلعت آنی باش که آنی دارد». جلیل شهناز«آنی» در نوازندگی اش دارد که آثار او را یگانه و بی نظیر می کند.این«آن» مختص خود استاد شهناز است و امضای او را پای آثارش گذاشته است. از همین جا لازم می دانم که برای این استاد گرانقدر موسیقی ایران آرزوی سلامتی کنم.
کیوان ساکت گفت: زیبا ترین اثری که من از استاد جلیل شهناز شنیده ام به دوره میانسالی ایشان مربوط می شود که به همراه تنبک حسین تهرانی اجرا شده است. در آن اجرا حسین تهرانی آواز نیز خوانده که در مجموع کار بسیار خوبی محسوب می شود و من بعد از این همه سال هر وقت آن را گوش می کنم باز هم برایم جذابیت و تازگی دارد.
در ادامه این برنامه کیوان ساکت با سه تاری که از ساخته های ابراهیم قنبری مهر بود به اجرای بداهه نوازی در مراسم بزرگداشت جلیل شهناز پرداخت.
همچنین هوشنگ ظریف در مراسم بزرگداشت استاد جلیل شهناز که روز گذشته برگزار شد گفت: من عاشق ساز استاد جلیل شهناز هستم و خودم را مدیون او می دانم چرا که همواره از مضراب، انگشتان و آثار ایشان مطالب بسیاری را فرا گرفته ام.
melodymag

این استاد تار نوازی که در موسسه فرهنگی هنری اندیشه سخن می گفت، ادامه داد: من آنقدر به آثار شهناز علاقه داشتم که ۱۵ قطعه از آثار ایشان را از روی نوار نت نویسی کردم و این کار در قالب کتابی منتشر شد. زمانی که این کتاب را برای گرفتن اجازه انتشار نزد استاد شهناز بردند ایشان اجازه این کار را نمی داد اما به محض اینکه گفتند کار نت نویسی این آثار را بنده انجام داده ام ایشان پذیرفت و این موضوع بسیار برای من ارزشمند است.
هوشنگ ظریف ادامه داد: بداهه نوازی های ایشان بی نظیر است؛ چرا که هم آشنایی و تسلط ویژه ای بر روی ردیف دارد و هم از خلاقیت خاصی در بداهه نوازی بر خوردار است که آثارش را برای همگان شنیدنی و منحصر به فرد می کند. همه اینها باعث می شود تا شهناز بتواند بیشتر از ۲۰ دقیقه یک قطعه را بنوازند و کارش شنیدنی و دلنشین باشد.
این موسیقیدان افزود: امیدوارم این ماجرایی که تعریف می کنم حمل بر خود ستایی نباشد؛ روزی از استاد شهناز خواستم تا بر روی کتاب نت نویسی آثارشان چیزی به یادگار برایم بنویسند و ایشان نوشتند: سرور گرام استاد مسلم تار جناب آقای هوشنگ ظریف. من این نوشته را دارم و از آنجا که فردی چون استاد جلیل شهناز برایم چنین مطلبی نوشته بسیار ارزشمند است.

آلبوم «سایه‌ی جان» با آواز محمد معتمدی

sayeye-jaan

«سایه‌ی جان» به آهنگ‌سازی «محمدرضا لطفی» و آواز «محمد معتمدی» منتشر شد

آلبوم موسیقی «سایه‌ی جان» به آهنگ‌سازی «محمدرضا لطفی» از سوی موسسه‌ی فرهنگی – هنری «آوای شیدا» منتشر شد.
به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی این مجموعه، آلبوم صوتی کنسرت گروه ‌هم‌نوازان «شیدا» در برج میلاد است که در سال ۱۳۸۹ اجرا شده بود.
این آلبوم با تک‌نوازی تار استاد محمدرضا لطفی و با آواز «محمد معتمدی» در بیات ترک منتشر شده و اجرای موسیقی را نیز هم‌نوازان شیدا برعهده داشته‌اند.
لازم به یادآوری است کنسرت گروه شیدا در برج میلاد که سال گذشته برگزار شد به شاعرگران‌قدر «هوشنگ ابتهاج» (ه. الف سایه) تقدیم شده است.
آلبوم «سایه‌ی جان» با آواز محمد معتمدی و به آهنگ‌سازی محمدرضا لطفی هم‌اکنون در بازار موسیقی کشور قابل دسترسی است.

آلبوم «شب و روز» از عیسی غفاری

shab-va-rooz

آلبوم تک‌نوازی تار «عيسی غفاری» با عنوان « شب و روز» در بازار موسيقي منتشر شد.

در اين آلبوم موسیقی كه توسط موسسه «راوي آذركيميا» منتشر شده، قطعاتي مانند «تعليق»،‌ «خاموشي يك»، «‌خاموشي دو»،‌« فلق»، «‌خيال» و «هامون» به چشم مي‌خورد.
«سيد عيسي غفاري» نوازنده تار در كارنامه اين اثر آورده است: در اين مجموعه تكرارها و تعليقات در فضاي عمده‌اي از ذهن من جريان دارد. تكرارهايي گاه از جنس تكرارهاي روزمره همين زندگي كه مي‌گذرانيم.
آنجا كه تنبك در سراسر قطعه تعليق، متري مشخص را حفظ مي‌كند و تار را در امكان و اميد آزادي ناكام مي‌گذارد تا آخر به آن تن دردهد و گاه به قصد رهايي از اين روزمره‌گي و در خلسه بي زمان غرق شدن چون قطعه خاموشي ۱ و۲ و كيفيتي كه در گرايش به تكرارهاي سنگين در قطعه هامون وجود دارد.
آلبوم موسیقی «شب و روز» با تک‌نوازی تار «عیسی غفاری» هم‌اکنون در بازار موسیقی منتشر شده است.