دیلمان شهری است در استان گیلان که از توابع شهرستان سیاهکل بوده و طبق سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت آن حدود ۱۶۵۶ نفر است. این منطقه در ارتفاع ۲۲۰۰ – ۲۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.
ماه خرداد یکی از بهترین زمان‌ها برای مسافرت است و ما نیز با همراهی گروهی از همسفران، مسیر ماجراجویانه‌ای را برای گشت و گذار در کوهستان‌های استان گیلان انتخاب کردیم. پوشش گیاهی رشته کوه البرز در مرز استان‌های قزوین و گیلان تدریجاً به سمت سرسبزی می‌رود.
مسیر ما نیز از حوالی «لوشان» که به شهر آفتاب استان گیلان شهرت دارد آغاز شد و مقصدمان «دیلمان»، شهری کوچک و کوهستانی با آب و هوایی کم‌نظیر بود البته نه از سمت لاهیجان و از سمت شمال.
در حقیقت لطف این سفر به این‌ها بود: کشف راه‌های جدید کوهستانی که بعضی از آنها حتی آسفالت نبودند و رد شدن از وسط روستاهای کم جمعیت و تماشای مناظر کم‌نظیر دره‌ها و کوه‌ها..
همان‌طور که گفتیم ما از لوشان به کوه زدیم و از شمال شهر لوشان وارد منطقه حفاظت شده «سیاهرود» و جاده «جیرنده» شدیم، سپس به سمت دهکده توریستی «داماش» حرکت کردیم. این دهکده را با چشمه‌هایی که آب‌معدنی داماش از آنها تهیه می‌شود بیشتر می‌شناسند. همچنین گل کم‌یاب سوسن چلچراغ در این محدوده رشد می‌کند.
سپس وارد جاده عمارلو شدیم و به سمت شرق و دریاچه «خولشکو» حرکت کردیم. این دریاچه در ارتفاع حدود ۲ هزارمتر از سطح دریا در کوهستان‌های استان گیلان قرار دارد و حدود ۱۰ سال است که به همت جهادکشاورزی در آن ماهی کپور ریخته شده. چون این دریاچه محصور بود تا قبل از این ماهی نداشت اما با توجه به استعداد اقلیم آن در پرورش ماهی، کپور و به تازگی قزل آلا در آن‌جا پرورش می‌یابند.
استخر خولشکه (خولشکو) در منطقه‌ای به طول جغرافیایی۳۶٫۷۳۶۶۸۳ و عرض جغرافیایی۴۹٫۸۷۱۱۷۲ ارتفاع (از سطح دریا)۱۹۶۲متر واقع شده است.
سپس مجدداً به سمت غرب برگشتیم و به سمت «نوده» و «آسیابر» حرکت کردیم. در مسیر حرکت‌مان، روستاهای کوهستانی با بافتِ روستاییِ بسیار چشم نواز دیده می‌شد و جاده‌ها نیز آسفالت نبودند. در فصل بهار گل‌های وحشی در حاشیه جاده دیده می‌شدند و طبیعت نیز جلوه‌ای کم‌نظیر داشت.
در انتها از این مسیر کمتر شناخته شده، به دیلمان رسیدیم. یک شب اقامت در خانه‌های روستایی دیلمان، خاطره‌ای به یادماندنی برای ما باقی گذاشت.
صبح روز بعد برای تماشای مکان‌های دیدنی اطرف شهر دیلمان روانه شدیم. صبحانه را در روستای «ملومه» با دشتی پوشیده از شقایق‌های وحشی صرف کردیم..
سپس به سمت شمال حرکت کرده و به روستای «اسپیلی» رسیدیم. در این‌جا ملزومات ناهار را خریداری کرده و از جاده آسفالته پوشیده از جنگلهای انبوه که به سمت سیاهکل می‌رود به حوالی لونک و در جنگلهای زیبای آن‌جا برای ناهار اتراق کردیم.
بعد از صرف ناهار در دل طبیعت و رفع خستگی به دیلمان برگشته و وارد جاده رستم آباد شدیم. این مسیر نسبت به مسیری که از آن آمده بودیم کوتاه‌تر بود.
منبع: سایت کوهگشت
