برچسب: استاد حسن کسایی

مراسم گرامی داشت یاد و خاطره زنده یاد استاد حسن کسایی با نی نوازی شور انگیز منوچهر غیوری حضور دوستداران استاد کسایی و البته در غیاب اهالی و اساتید موسیقی در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

به گزارش مجله موسیقی ملودی از پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، در این مراسم که عصر پنجشنبه ۵ مرداد ماه جاری به همت خانه موسیقی و خانه هنرمندان ایران ترتیب داده شده بود هر چند بسیاری از دوستداران استاد کسایی حضور داشتند اما به جز تعداد انگشت شماری از اهالی موسیقی جای سایر هنرمندان این عرصه در این مراسم خالی بود.

این مراسم از ساعت ۱۸ و با پخش فیلم کوتاهی از تک نوازی استاد کسایی در سال های جوانی اش برای حاضران آغاز شد؛ پس از این بخش سهیل محمودی به عنوان یکی از اهالی هنر که مجری گری این برنامه را نیز بر عهده داشت پشت تریبون قرار گرفت و سخنان خود را با قرائت این شعر از مولانا شروع کرد: بشنو این نی چون حکایت می کند/ از جدایی ها شکایت می کند.

سهیل محمودی در ادامه افزود: در عالم هنر معمولا به این صورت است که در هر مقطع تاریخی یک نفر گوی سبقت را از سایرین می رباید و در قله آن هنر قرار می گیرد. در موسیقی معاصر کشورمان دو چهره بسیار برجسته را شاهد بودیم که یکی جلیل شهناز و دیگری استاد حسن کسایی است.

این شاعر همچنین گفت: تمامی نی نوازانی که پس از استاد کسایی پا به این عرصه گذاشتند همگی تحت تاثیر او بودند و این نشان دهنده میزان تاثیر گذاری این هنرمند بوده است.

در بخش بعدی این مراسم حمیدرضا نوربخش به عنوان سخنران و نماینده خانه موسیقی پشت تریبون قرار گرفت و گفت: من از زاویه آواز درباره استاد کسایی لازم می دانم نکاتی را عنوان کنم؛ چرا که نوازندگی استاد کسایی پایه و اساسی آوازی داشت.

نوربخش در ادامه افزود: ما دو نوع نوازنده در موسیقی ایرانی داریم؛ دسته اول کسانی هستند که نگاه و تفکرشان در نوازندگی کاملا آوازی است؛ و دسته دوم گروهی هستند که نوع نگاه و تفکرشان در نوازندگی بر پایه و اساس آواز است. در واقع از آنجا که موسیقی ایرانی به شکل گسست ناپذیری با آواز گره خورده است نوع نگاه آنها نیز از این پیوند نشات گرفته است. استاد کسایی جزو این دسته دوم بود.

این خواننده در ادامه افزود: ساز استاد کسایی بیانی آوازی داشت. همین قطعه ای که در ابتدای مراسم پخش شد گواه همین موضوع است. یعنی در زمان نوازندگی از جملات آوازی استفاده می کرد و جوری می نواخت که آدم گمان می کرد ایشان شعری را در ذهن دارد و آن شعر را می نوازد. البته کسایی به شکل بسیار قابل توجهی بر ادبیات و شعر اشراف کامل و مثال زدنی داشت. حتی در زمان سخن گفتنش در محافل بیش از دو سوم کلامش را شعر تشکیل می داد.

وی تصریح کرد: موسیقی ایرانی بنیادش آواز است اما متاسفانه امروز نسل جدید نوازندگان موسیقی ایرانی کمتر به این موضوع توجه می کنند.

این عضو خانه موسیقی همچنین تصریح کرد: استاد کسایی از دوران کودکی به آواز علاقه زیادی داشت و در همان زمان نیز نزد اساتید آواز تعلیم می دید؛ اما در دوره پس از بلوغ، به دلیل تغییراتی که در تارهای صوتی ایشان به وجود آمد صدایشان آنگونه که خود می پسندید نشد؛ از این رو به سمت نوازندگی ساز نی آمد و به سرعت آن نبوغ موسیقایی شان شکوفا شد و تا آنجا پیش رفت که این ساز را جهانی کرد.

به خاطر دارم در سال ۱۳۵۹ منزل آقای محمد موسوی بودیم و استاد کسایی تعریف می کرد و می گفت«در همان سال های اول تاسیس رادیو، زمانی که مشیر همایون شهردار رئیس رادیو بود برای اجرا قرار بود به رادیو بروم. مشیر همایون وقتی مرا دید پرسید چه می خواهی بزنی؟ من جواب دادم می خواهم نی بزنم. مشیر همایون شهردار قیافه اش را طور کرد که یعنی مگر با نی هم می توان تکنوازی کرد و بعد گفت خوب حالا چیزی برای ما بنواز. من هم پاسخ دادم آقای صبا به من گفته اند امشب به جای ایشان در رادیو تکنوازی کنم؛ امشب می توانید ساز مرا بشنوید.

حمیدرضا نوربخش ادامه داد: منظورم از تعریف این خاطره این بود که بگویم در زمان جوانی استاد کسایی، حتی اهالی موسیقی نیز جایگاه ویژه ای برای ساز نی قائل نبودند و تلاش های استاد کسایی بود که باعث شد ساز نی نه تنها جایگاه خاصی در موسیقی ایرانی پیدا کند بلکه وجه ای جهانی نیز بیابد.

این خواننده در ادامه افزود: کسانی که دارای نبوغ ذاتی هستند در هر مسیری گام بگذارند سر آمد می شوند؛ استاد کسایی علاوه بر ساز نی، وقتی در سه تار دست به نوازندگی می زد پس از چند مضراب حال شنونده را دگرگون می کرد. حتی زمانی که شروع به خواندن می کرد تاثیر عمیقی بر روح و جان آدم می گذاشت.

سهیل محمودی پس از سخنان نوربخش در تایید سخنان او ضمن ذکر خاطره ای گفت: از خانم فاضل عراقی همسر استاد مهدی خالدی شنیدم وقتی خالدی می خواسته در رادیو ویلن را به صورت تکنوازی بنوازند شعری از حافظ و یا سعدی را روی پایه نت قرار می داد و مدام به آن نگاه می کرد. در واقع همانطور که نوربخش گفت موسیقی ما بسیار به ادبیات گره خورده است و به نوعی آوازی است.

در ادامه برنامه گروه نقش به سرپرستی امیر شریفی(نوازنده سه تار) به روی صحنه آمد و با همکاری مهدی امامی(خواننده)، حسین خوشچهره(نی) و رامین علیپور(تنبک) قطعاتی را در آواز دشتی برای حاضران اجرا کردند.

در بخش پایانی این مراسم منوچهر غیوری که بیش از ۴۰ سال به عنوان شاگر و همراه استاد کسایی با او حشر و نشر داشت به روی صحنه آمد و سخنان خود را با این شعر آغاز کرد: هر لحظه دهند خبر از مردن یاری/ من مانده ام اما به چه کاری.

منوچهر غیوری در ادامه افزود: در این مدت بسیاری درباره استاد کسایی و توانایی های او سخن گفتند؛ البته برخی ها هم بودند که بی انصافی کردند و ایرادهای بسیاری به استاد کسایی گرفتند؛ در پاسخ این افراد فقط باید بگویم کسانی که امروز با این امکانت به قله اورست صعود می کنند کار مهمی انجام نداده اند؛ کار مهم را کسی که برای اولین بار این راه را باز کرده انجام داده است. کاری که کسایی در گدشته انجام داده اینچنین بوده است. این کسانی که به استاد کسایی ایراد گرفته اند تنها اگر بتوانند به حریم صدایی او راه بیابند کار بسیار بزرگی انجام داده اند.

وی درباره سایر خصوصیات استاد کسایی گفت: استاد کسایی علاوه بر نی نوازی و توان بالای اش در سه تار نوازی و صدای گرمش در خوانندگی خصوصیات جالب دیگری نیز داشت. او شطرنج بازی قهار و بیلیارد بازی توانا بود. او در خوشنویسی نیز بسیار توانمند بود . با اساتید بزرگی چون اخوین و عبدالله رسولی و امیرخانی حشر و نشر بسیاری داشت. در سرودن شعر نیز دستی بر آتش داشت.

وی همچنین در ادامه افزود: اینکه در زمان ازکار افتادگی به سراغ اساتید بروند چیزی جز زحت برای آنها و خانواده شان ندارد. دوستان باید در زمانی که هنرمندان سر حال هستند به سراغ آنها بروند؛ امروز به سراغ جلیل شهناز یا استاد احمد ابراهیمی رفتن تنها ایجاد مزاحمت می کند؛ بیایید به سراغ کیانی نژادها، شکارچی ها، درویشی ها و امثال اینها بروید.

در بخش پایانی این مراسم غیوری با ساز سوتک به اجرای برنامه پرداخت؛ غیوری در ادامه نوازندگی اش به اجرای قطعاتی از استاد حسن کسایی پرداخت که به دلیل منقلب شدن حال این نوازنده، اجرای او نیمه کاره ماند.

محمدرضا شجریان با انتشار پيامي درگذشت حسن كسائي را تسليت گفت. به گزارش روابط عمومی شرکت فرهنگی هنری دل آواز مجمدرضا شجریان در این پیام آورده است:

خداوندگار نی و موسیقی ، آن نابغه ی دورانها و یگانه ی تاریخ هنر ، استاد حسن کسایی در ناباوری دوستان و دلباختگان هنرش چه دردناک از میان مان رفت و آتشی به دلها مان زد . جای آن بزرگمرد هنر برای همیشه خالی خواهد بود.

به همسر وفادار و فرزندان داغ پدر دیده اش صدها درود میفرستم ، باشد من و خاندانم را ، همراه همکاران و دیگر هنرمندان و ارادتمندان هنرش در غم خود شریک بدانند.

در گذشته ای نه چندان دور، شهر اصفهان، شهر رود همیشه زنده بود، که زنده رودش همواره میزبان آواز هنرمندانی بود که نوای دل نشینان از کناره ی بیشه های زاینده رود برمی خاست و گوش‌ها را نوازش می داد. حال، از آن رود همیشه زنده، تنها نامی به جای مانده است و نشانی که گاه می آید و گاه از میان می رود؛ و صدایی هم نوا با رود که همیشه زنده است، گرچه سی سال پیش به خاموشی رفت!
شهرزاد شاه‌کرمی: سیزدهمین روز از آذرماه (۱۳/۹/۱۳۶۰ – جمعه ساعت ۹ شب) بود و درست سی سال پیش که استاد جلال تاج اصفهانی در خانه مسکونی اش (خیابان آذر -کوچه تاج اصفهانی) چشم از جهان فرو بست. اولین کسانی که بر بالین او آمدند: استاد حسن کسایی (استاد بی بدیل نی و یار دیرینه استاد تاج) و آقای رمضان ابوطالبی (ملقب به شاطر رمضان در میان اهالی هنر) بودند.
پیکر استاد به قبرستان تخت پولاد برده و آنجا در میان اشک و فغان یاران و بستگان در تکیه سیدالعراقین در جوار قبر خواهر و پدرش به خاک سپرده شد: «بعد از وفات، تربت ما در زمین مجوی/ در سینه‌های مردم عارف مقام ماست.»

شیخ اسماعیل معروف به تاج الواعظین از اهالی وعظ و منبر در اصفهان بود که صدایی گیرا وکلامی جذاب داشت. وی در سال ۱۲۸۲ صاحب پسری شد که او را جلال نام نهاد. جلال که حنجره ی داوودی و صدای دلنشین را، از پدر به ارث برده بود، از کودکی آوازی خوش داشت. ۹ ساله بود که روزی در راه بازگشت از مدرسه مشغول زمزمه با خود بود، پدرش به صورت اتفاقی صدای او را شنید و از جلال خواست تا برایش بخواند، جلال با صدای لرزان، اندکی برای پدر خواند، شیخ اسماعیل دستی به سرش کشید و گفت: «برای آواز خواندن تنها صدای خوب کافی نیست تو باید تعلیم هم ببینی.»
جلال از ۹ سالگی تعلیم آواز را آغاز کرد. ابتدا نزد پدرش که بر اثر حشر و نشر با مردم اهل ذوق زمانه اش با گوشه ها و ردیف های آوازی ایران آشنایی داشت؛ مقدمات و اصول ردیفها را فرا گرفت. سپس پدر او را به مرحوم آقا سید عبدالرحیم اصفهانی، استاد مسلم آواز آن زمان سپرد. پس از آن پدرش برای اینکه او را با گوشه های سازی در ردیف نیز آشنا سازد، جلال را به خدمت شادروان نایب اسدالله – نی زن معروف- برد که تاج مدت طولانی در خدمت او نکته ها و ظرایف آواز ایرانی را فرا گرفت.

آخرین استادی که تاج بنا به توصیه پدر، برای تکمیل گوشه ها و ردیفها به خدمتش رفت، مرحوم شادروان میرزا حسن ساعت ساز (معروف به خضوعی) بود که تاج پس از اتمام فراگیری نزد این استاد؛ دیگر در آواز سرآمد شده بود و اندک اندک در محافل می خواند و همه از صوت خوش و تسلط او بر آواز سخن ها می گفتند.

جلال تاج اصفهانی در ۲۰ سالگی به شهرت رسید و سپس به تهران رفت و صفحاتی نیز از او ضبط شد که از میان آنها «مهرگل»، «رنگهای طبیعت» و «شکایت معشوق» شهرت به سزا دارد. به ویژه شکایت مجنون که با این شعر شروع می شود: «دل در آتش غم رخت تا که خانه کرد» که شعرش از سالک اصفهانی و سازنده آهنگ عبدالحسین برازنده است. تاج در کنسرت های متعدد شرکت کرد و صدایش به گوش اهل ذوق رسید. در تهران کنسرتی به نفع روزنامه ناهید داد و تصنیفی از ملک الشعرای بهار در دستگاه ماهور خواند. در تبریز، شیراز و اصفهان هم، کنسرتهای متعددی اجرا کرد، که همواره مورد تشویق مردم بود. تاج از آغاز تأسیس رادیو با این مؤسسه همکاری نزدیک داشت و در زمان تأسیس رادیو اصفهان به سمت سرپرستی نوازندگان منصوب شد.
صدای تاج بسیار رسا و با قدرت و پرمایه بود. ردیف موسیقی ایرانی را خوب می دانست و از استادان مسلم آواز به شمار میرفت. در خواندن شعر سبکی مخصوص داشت، که هم عالمانه می خواند و هم رندانه و اهل فن دانند که نظیر او بسیار نادر است و یا شاید هم هرگز تکرار نشود.
اما باید پذیرفت که در این جهان فانی تنها صداست که می ماند چرا که صدا جذب ذره های زمان خواهد شد و صدایی که قریب ۸۰ سال در زیر گنبدهای منور و فیروزه ای اصفهان می درخشید، اگرچه سی سال پیش خاموش شد، اما همچنان و تا بی نهایت باقی و جاری خواهد ماند.

• شهرزاد شاه‌کرمی/ مجله موسیقی ملودی

علی مرادخانی مدیرموزه موسیقی از اهدای مجموعه ای از سازهای استاد ابراهیم قنبری مهر به موزه موسیقی خبر داد.

علی مرادخانی مدیر موزه موسیقی با اعلام این خبر در خصوص کم و کیف اهدای سازها گفت : استاد قنبری مهر از برجسته ترین اساتید در ساخت سازهای موسیقی ایران هستند و آثار ارزنده ای در حوزه ساخت ساز دارند و قرار است این سازها طی یک مراسمی در آبان ماه اهدا و رونمایی شود.

به گزارش مجله‌ی موسیقی ملودی از مهر مرادخانی در ادامه به سایر فعالیت های موزه موسیقی اشاره کرد و گفت : به تازگی سه ساز جدید که متعلق به دوران قاجار است به موزه اهدا شده که در بین این ساز تار استاد فرج به چشم می خورد ؛ در ادامه فعالیتهای موزه موسیقی مجموعه ای کامل از صفحات قدیمی سنگی از آثار هنرمندان قدیم به موزه اهدا شده است همچنین یک دستگاه ضبط و پخش قدیمی به موزه اهدا شده است این دستگاه یک گرامافون و یک میکروفن دارد و چگونگی ضبط و پخش آثار موسیقی در گذشته را نشان می دهد که دیدن آن خالی از لطف نیست .

مدیرعامل موزه موسیقی در پایان صحبت های خود به همکاری موزه با موسسه نغمه شهر اشاره کرد و گفت : موزه موسیقی با همکاری موسسه نغمه شهر مجموعه ای کامل از ردیف نی استاد حسن کسایی که در برگیرنده ردیف های موسیقی دستگاهی ایران است را به صورت آلبوم در هفته پایانی مهرماه منتشر می کند.